Aspendos'ta Genç Eurymedon Mozaiği

Antalya'nın Serik ilçesindeki Aspendos Antik Kenti'nde gün yüzüne çıkarılan 3. yüzyıla ait nehir tanrısı "Genç Eurymedon" tasviri, antik kent ziyaretçilerinin uğrak adresi haline geldi.

Belkıs Mahallesi'ndeki antik kentte Kültür ve Turizm Bakanlığının "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında kazı çalışmalarının sürdüğü Tiyatro Caddesi'nin doğu meydanında bulunan mozaiğin merkezinde, kente hayat veren Eurymedon Nehri'ni simgeleyen "Genç Eurymedon" tasviri yer alıyor.

Nehir tanrısı tasvirinin başında ve elinde saz yaprakları betimlenirken, amphora ve balık figürleriyle zenginleşen mozaikteki renk geçişleri de dikkati çekiyor.

Aspendos'un sanatsal zenginliğini ortaya koymanın yanı sıra Roma Dönemi Anadolu mozaik sanatı hakkında da bilgi veren mozaik, antik kente olan ilgiyi artırdı.

Anadolu'da örneğine az rastlanan nehir tanrısı mozaiği, antik kente gelenlerin uğrak adresi oldu. Antik tiyatroyu gezdikten sonra bölgeye gelen turistlerin ilgiyle incelediği mozaik çevresinde de arkeologlar temizlik ve çevre düzenlemesi çalışmalarını sürdürüyor.

"Mozaik sanatında işlenen nehir tanrısı betimlemesi örneği çok az"

Aspendos Antik Kenti Kazı Başkanı ve Afyon Kocatepe Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Bilgin, AA muhabirine, antik dönemde su kaynaklarının önemli olduğunu söyledi.

Aspendos'un bu nedenle günümüzde Köprüçay olarak adlandırılan Eurymedon Nehri kenarına kurulduğunu belirten Bilgin, "Nehrin bölgeye bereket getirdiğine inanılıyor. Özellikle nehir kenarına konumlandırılan kentler, bu durumu o nehri simgeleyen bir tanrıyla betimliyor. Kazı çalışmalarıyla gün yüzüne çıkardığımız bir havuz alanının tabanındaki bu nehir tanrısı mozaiğini, Aspendos nehir tanrısı Genç Eurymedon olarak isimlendirdik." dedi.

Bilgin, nehir tanrılarının birçok nehir kenarı kentte bulunduğunu ifade ederek, şöyle devam etti:

"Bunlar genellikle heykel şeklinde kente kazandırılmış ya da kenti betimleyen sikkelerin arka yüzüne basılmış. Bu şekilde mozaik sanatında işlenen nehir tanrısı betimlemesi örneği çok az. Bölgede çalışmalarımız sürüyor. Benzerleri de çıkabilir. Nehir tanrıları diğer kentlerde olgun erkek tipolojisiyle yapılırken Aspendos'taki örnekte ise genç, dinamik, bölgeyi canlandıran, şahlandıran bir nehir tanrısı olarak betimlenmiş. O yüzden de çok önemsiyoruz."

"Sanatsal anlamda önemli bir tespit"

Doğu Meydanı'ndaki 7,5 metrelik mozaikli yapının iki panel üzerinde yer aldığını aktaran Bilgin, güneydeki panelin daha çok geometrik şekillendirildiğini belirtti.

Kuzeydeki panelde ise figüratif anlamda bezemelerin olduğu nehir tanrısı mozaiğinin yer aldığını dile getiren Bilgin, şunları kaydetti:

"Bu mozaiğin en dışta bordürler bulunuyor. Küp şeklindeki taşlar anlamına gelen testeraların merkeze, ana panele doğru geldikçe daha küçük yapıldığını görüyoruz. Nehir tanrısını betimlendiği testeraların taş yerine cam hamurundan yapıldığını belirledik. Sanatsal anlamda önemli bir tespit. Figüre renk zenginliğiyle bir boyut kazandırmak amacıyla bunun yapıldığını anladık. Elinde tuttuğu saz yaprakları ve elbisesindeki renk geçişlerinin oldukça zengin olduğu görülüyor. Bunu testeralar üzerindeki cam hamurları ile sağlamışlar. Yüzüne, vücut detaylarına, başındaki sazdan yapılmış taca bakıldığında yeşilin, kırmızının, vücut teninin her türlü tonunu görebiliyoruz. Bu da Aspendos'un o dönemdeki mozaik sanatçılarının bu mozaiği ne kadar özenerek yaparak kente kazandırmak istediğini gösteriyor."

Mozaiğin ziyaretçilerin büyük ilgisini çektiğini aktaran Bilgin, "Buraya gelen ziyaretçiler bize ilk olarak 'Mozaik nerede?' diye soruyor. Gelenler ilgiyle mozaiği inceliyor." ifadelerini kullandı.