Bozcaada'da ekolojik belgesel festivali 44 belgeselle 13'üncü kez başladı

Haber: Zuhal ÇİLOĞLAN

(ÇANAKKALE) - Bozcaada Uluslararası Ekolojik Belgesel Festivali (BIFED), 13'üncü kez kapılarını açtı. Festival kapsamında 70'ten fazla ülkeden seçilen 44 belgesel, Bozcaada Halk Eğitim Merkezi ve Salhane'de ücretsiz gösterilecek. Ana yarışma kategorisinde 8 belgesel iki ödül için yarışacak.

BIFED, dün akşam düzenlenen törenle 13'üncü kez başladı. Törende Festival Direktörü Nigar Mat Ağyel, Bozcaada Belediye Başkanı Yahya Göztepe ve Festival Yönetmeni Petra Holzer konuştu.

Festival Etkinlik Koordinatörü Nigar Mat Ağyel, konuşmasında BIFED'in 13'üncü kez düzenlendiğini belirterek, şunları söyledi:

"13 yıl tuhaf bir zaman ölçüsü. Bu dünyada 13. yılını dolduran bir bebek artık bebek değil. 13 yaşındaki bir fidan genç bir ağaç. Çoğu hayvan içinse 13 yıl neredeyse bir ömür. Bir festival için 13 yıl ne demek? Bunu biz de tam olarak bilmiyoruz aslında. Ama şunu biliyoruz; 13 yıl boyunca aynı adrese gelmek, aynı salonları hazırlamak, dünyanın dört bir yanından gelen ekolojik belgeselleri toplamak, insanları bir araya getirmek, konuşmaya, dinlemeye, tartışmaya devam etmek, hele içinde yaşadığımız dünyada, böyle kendiliğinden olabilecek bir şey değil."

Bu yıl festivalin temasını "hesap verme sorumluluğu" olarak belirlediklerini ifade eden Ağyel, "13 yılın ardından kendimize de bakmak istedik. Neredeyiz ve buraya nasıl geldik?" dedi.

"BÜTÜN SORUMLULUKLAR SAHİBİNİ BULMALI"

Festivalin ilk afişinde İran desenleriyle çevrelenmiş bir nar bulunduğunu anlatan Ağyel, nar tanelerinin birbirine teması gibi ekolojik, siyasi ve toplumsal olayların birbirinden bağımsız değerlendirilemeyeceğini ifade etti ve şöyle konuştu:

"Bir yerde verilen bir kararın yalnızca orada kalmadığını, bir yerde açılan bir madenin, başka bir yerde tüketilen enerjinin, bir limanın, bir savaşın, bir şişe suyun, bir telefonun, bir yolculuğun; hiçbir şeyin birbirinden bağımsız olmadığını hatırlamak gerekiyor. Madem ki hiçbir sonuç nedensiz değil, madem ki hiçbir karar sorumsuz değil, o zaman hiçbir sorumluluk da sahipsiz kalmamalı."

Filistin, İran, Sudan, Kongo ve Somali'de yaşananlara işaret eden Ağyel, "Savaşları haritalarla, devletlerin resmi açıklamalarıyla, stratejik hedeflerle mi konuşacağız? Sormayacak mıyız, 'Kararı kim verdi, bedeli kim ödedi, kim konuşabildi, kimin sesi çıkmadı, kim öldü, kim kazandı ve bütün bunların sonunda hesabı kim verdi?'" diye konuştu.

Konuşmasında geçen günlerde Soma'da yaşamını yitiren madenciler Halit Ersay, Kerim Ören, Ramazan İnce, İsa Olcay ve Ömer Karakaya'yı da anan Ağyel, şunları söyledi:

"Bir maden çökmüş; sormayacak mıyız 'Neden oldu? Önlenebilir miydi? Kim biliyordu? Kim karar verdi? Kim denetledi? Kim denetlemedi?' ve işte yine aynı noktadayız; hesabı kim verecek? Hesap verme sorumluluğu, felaketten sonra suçlu aramak değildir yalnızca, felaket gerçekleşmeden önce sorumluluk almaktır aynı zamanda."

Bu yıl festival için dünya çapında 600'ü aşkın başvuru yapıldığını bildiren Ağyel, 70'ten fazla ülkeden 44 belgeselin festival programına alındığını söyledi.

"ÇOCUKLARIMIZA NASIL BİR ADA BIRAKMAK İSTİYORUZ?"

Bozcaada Belediye Başkanı ve BIFED Başkanı Yahya Göztepe de belgesel sinemanın yalnızca hikaye anlatmadığını, aynı zamanda bir tanıklık biçimi olduğunu belirterek, "Bazen başka bir yerde yaşanan bir sorun, kendi yaşadığımız sorunu daha iyi görmemizi sağlar. Bazen başkasının mücadelesi bizim kendi sorumluluklarımızı da hatırlatır. Bazen de bir film, cevaptan çok daha değerli bir soru bırakır geriye" dedi.

BIFED'in Bozcaada'da düzenlenmesinin öneminli olduğunu belirten Göztepe, "Bozcaada insanları, toprağı, bağları, denizi ve doğal yaşamıyla özeldir. Nasıl bir Bozcaada'da yaşamak istiyoruz? Çocuklarımıza nasıl bir ada bırakmak istiyoruz? Hangi değerleri korumak istiyoruz? Sorunları görmemiz, konuşmamız ve cevapları almamız gerekiyor. Çünkü Bozcaada'nın geleceği, bugün aldığımız kararların yarın yaratacağı sonuçlarla şekillenecektir" diye konuştu.

"ZEYTİN AĞACI İŞGAL GÜÇLERİNİN BULDOZERLERİ VE BOMBALARIYLA DA TEHDİT ALTINDA"

Festival Yönetmeni Petra Holzer ise BIFED'in bu yıl uzun ve zorlu bir sürecin ardından gerçekleştirilebildiğini belirterek, festivale destek verenlere ve gönüllülere teşekkür etti.

Gazze'de yaşananlara değinen Holzer, Filistin'de zeytin hasadına katılan gönüllülerin gıda egemenliği ve tarım hakkını savunduğunu belirterek, "Barışın simgesi olan kadim zeytin ağacı yalnızca iklim değişikliği ve saldırgan yapılaşma projeleriyle değil, işgal güçlerinin buldozerleri ve bombalarıyla da tehdit altında" dedi.

Holzer, Filistin'de zeytin hasadına katılan gönüllülere Bozcaada'dan selam gönderdi.

"NEFES ALABİLECEK MİYİZ, BEDELİ KİM ÖDEYECEK?"

Bu yılki festival programında yenilenebilir enerji projelerinin yol açabileceği ekolojik sonuçların da ele alındığını belirten Holzer, projelerin ham madde çıkarımından uygulama aşamasına kadar yarattığı etkiler ve bu süreçlerden kimin kazanç sağladığının sorgulanması gerektiğini söyledi.

Holzer, "Posidonia alanları kısa vadeli enerji projeleri için yok edilirse hayat nasıl olacak? On binlerce yıldır var olan bu alanlar, adaların ve bölgenin havasının dünyanın oksijen açısından en zengin bölgelerinden biri olmasını sağladı. Nefes alabilecek miyiz? Canlılar hayatta kalabilecek mi? Bedeli kim ödeyecek? Önümüzdeki yıllarda bağlarımızı ve zeytinliklerimizi hasat edebilecek miyiz" diye konuştu.

BIFED'DE BEŞ GÜN BOYUNCA BEŞ FİLM, SÖYLEŞİ VE KARŞILAŞMALAR

Festival boyunca film gösterimlerinin yanı sıra söyleşiler, atölyeler, sergiler ve yürüyüşler düzenlenecek. Yönetmenlerin katıldığı gösterimlerin ardından izleyiciler soru-cevap oturumlarında filmlerin yaratıcılarıyla bir araya geliyor.

Festival kapsamında 70'ten fazla ülkeden seçilen 44 belgesel, Bozcaada Halk Eğitim Merkezi ve Salhane'de ücretsiz olarak izleyiciyle buluşacak.

Ana yarışma kategorisinde 8 belgesel iki ödül için yarışacak. BIFED Büyük Ödülü, 8 Mart 2026'da hayatını kaybeden Bozcaadalı gravür sanatçısı Fethi Kayaalp adına verilecek. İkincilik ödülü ise Bozcaadalı müzik öğretmeni Madam Melba adına sahibini bulacak.

Öğrencilerin çektiği belgesellerin yer aldığı Gaia Öğrenci Belgeselleri kategorisindeki 7 film de 2023 yılından bu yana Naci Gülçhan adına verilen ödül için yarışacak. Ön jürinin final seçkisine alamadığı ancak izleyiciyle buluşmasını istediği 15 belgesel ise Panorama kategorisinde gösterilecek.

Festivalin özel gösterimler bölümünde "Brezilya'nın Yerli Sesleri" başlığı altında Yanomami halkının hikayesini kendi yönetmenlerinden anlatan 3 belgesel ile "Hindistan'dan Ekolojik Belgeseller" başlığı altında 4 film gösterilecek. Sicilya ile gerçekleştirilen ada işbirliği kapsamında da 2 belgesel izleyiciyle buluşacak.

AÇILIŞ FİLMİ İSPANYA'DAKİ ZEYTİNLİKLERLE İLGİLİ

Festivalin açılış filmi İspanya'dan "Tiempo Entre Olivos/ Zeytinlikler Arasında Zaman" oldu. Fany de la Chica'nın yönettiği film, zeytin hasadı ve zeytinyağı üretimi üzerinden başlayarak Endülüs'ün Orcera kasabasına ve yönetmenin kişisel tanıklığına uzanıyor. Filmin ardından yönetmen Fany de la Chica izleyicilerle buluştu.

BIFED 2026 kapsamında ayrıca Emeğin Ekolojisi: İş, Sağlık ve Yaşam Hakkı söyleşisi, "Ses Ekolojisinin İzinde Duysal Tasarım Semineri ve Atölyesi, Kolektif Film Okuma Atölyesi, Duyusal Ekoloji Yürüyüş Atölyesi ve Selçuk Gürışık'ın "Malzemenin Devamı" sergisi gibi etkinlikler de gerçekleştiriliyor.

BIFED 2026, 11 Ekim'e kadar Bozcaada'da devam edecek. Festival kapsamındaki tüm film gösterimleri ücretsiz olacak. Program ve etkinlik takvimi bifed.org ve BIFED'in sosyal medya hesaplarından takip edilebilecek.