Bulgaristan Euro Bölgesi'ne Katıldı

Avrupa Birliği'nin en yoksul ülkesi Bulgaristan, Polonya, Çek Cumhuriyeti ve Macaristan gibi daha önde gözüken ve müreffeh adayları geride bırakarak euro bölgesinin 21. üyesi oldu.

Çoğunlukla kentli, genç ve girişimci Bulgarlar için bu potansiyel olarak kârlı bir sıçrama.

Bulgaristan'ı Avrupa ana akımına taşıyan oyunun son hamlesi NATO ve AB üyeliğinden, Schengen bölgesine ve şimdi de euro bölgesine katılım oldu.

Nüfusun daha yaşlı, kırsalda yaşayan ve daha muhafazakâr kesimler için Bulgar levasının euro ile değiştirilmesi kaygıya yol açıyor.

Aslan anlamına gelen leva, 1881'den beri Bulgaristan'ın para birimi ama 1997'den beri önce Alman markına, ardından euroya endekslendi.

Kamuoyu yoklamaları, Bulgaristan'ın 6,5 milyonluk nüfusunun yeni para birimi konusunda aşağı yukarı eşit olarak ikiye bölündüğünü gösteriyor ve siyasi çalkantılar geçişi kolaylaştırmıyor.

Başbakan Rosen Zhelyazkov'un koalisyon hükümeti, 2026 bütçesine karşı düzenlenen kitlesel protestoların ardından 11 Aralık'ta yapılan güven oylamasını kaybetti.

Bulgaristan son dört yılda yedi seçim yaptı ve sekizinci seçimin de gelecek yılın başlarında yapılması muhtemel görünüyor.

Balkan dağlarının eteklerindeki Gabrovo kasabasında küçük bir işletme sahibi olan 50 yaşındaki Todor, BBC'ye yaptığı açıklamada "Euro'yu istemiyorum ve bize dayatılma şeklini de sevmiyorum" diyor.

"Bir referandum yapılsa, insanların %70'inin buna karşı oy vereceğini düşünüyorum."

Cumhurbaşkanı Rumen Radev tarafından euro'nun kabul edilmesi için referandum önerilmişti ama görevden ayrılan hükümet bunu reddetmişti.

Todor, iç pazara yönelik renkli plastik üreten işletmesinin yüksek enflasyon ve euro korkusunun da etkisiyle satışlarda düşüş yaşadığını belirtiyor ve bu durum yüzünden kötü bir yıl geçirdiğini söylüyor.

Sofya'nın merkezinde bir kafenin sahibi 60 yaşındaki Ognian Enev ise daha coşkuluydu.

BBC'ye "Genel olarak iyi bir şey. Sadece teknik bir değişiklik. Beni rahatsız etmiyor," dedi.

Birçok esnaf gibi Ognian da yeni para birimini, madeni paralar ve küçük banknotlar halinde, geçişe hazır halde tutuyor.

Ocak ayı boyunca hem leva hem de euro ile ödeme yapılabilecek ama para üzeri üstü euro olarak verilmek zorunda. 1 Şubat'tan itibaren de leva ile ödeme yapılmasına artık izin verilmeyecek.

Ognian tek para birimine katılmanın ticaret için iyi olacağını umuyor. Aromalı ve meyveli çaylarının çoğu Euro bölgesindeki satıcılardan gelirken, daha pahalı, üst düzey çaylar doğrudan Çin ve Japonya'dan ithal ediliyor.

Ağustos 2025'ten itibaren Bulgaristan'daki tüm dükkanların fiyatları her iki para biriminde de göstermesi kanunen zorunluydu.

1 euro yaklaşık iki leva değerinde. Fiyatların yukarıya doğru yuvarlanacağı yönündeki kamuoyu endişelerine yanıt olarak, tüketicileri korumak için ayrıntılı denetim mekanizmaları oluşturuldu. Bazı fiyatlar da aşağı yuvarlandı. Örneğin Başkent Sofya'daki toplu ulaşım maliyetinin biraz düşmesi bekleniyor.

Yeni euro madeni paralarının arka yüzündeki tasarım, Bulgaristan'ın egemenliğini kaybettiği yönündeki endişeleri gidermek amacıyla seçildi.

1 euroluk bozuk parada Rila'lı Aziz İvan, iki avroluk madeni parada ise 18. yüzyıl keşişi ve ulusal uyanışın savunucusu Hilendarlı Paisius yer alıyor.

Daha küçük değerli euro sentlerde, 8. yüzyıldan kalma bir kaya kabartmasından esinlenerek, erken Bulgar devletinin sembolü olan Madara atlısının resmi bulunuyor.

Yeni para biriminin Bulgaristan'ı bir bütün olarak nasıl etkileyeceği herkesi ilgilendiriyor.

Diğer ülkelerden alınan dersler iki farklı versiyon sunuyor.

Estonya, Letonya ve Litvanya'nın izlediği ve euroyu, yönetimi kolaylaştırmaya, yatırımı teşvik etmeye ve yolsuzlukla mücadeleye yönelik reformlarla birleştiren başarılı "Baltık modeli" ve ardından yıllarca süren durgunluğun yaşandığı "İtalyan modeli".

Ognian Enev, "Korkarım ki İtalya'ya daha çok benzeyeceğiz" diye tahmin ediyor.

Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisinde yapay zekadan da faydalanıldı.