Çin'de Doğum Kontrolüne %13 Vergi Uygulaması

Dünyanın ikinci büyük ekonomisi olan Çin, doğum oranlarını artırmak amacıyla 1 Ocak'tan itibaren doğum kontrol yöntemlerine % 13 vergi uygulayacak, ancak çocuk bakım hizmetleri bu vergiden muaf tutulacak.

Geçen yılın sonlarında duyurulan vergi sistemindeki kapsamlı bir revizyon, Çin'in onlarca yıldır uyguladığı tek çocuk kuralının yürürlükte olduğu 1994 yılından beri var olan birçok muafiyeti ortadan kaldırıyor.

Ayrıca evlilikle ilgili hizmetleri ve yaşlı bakımını katma değer vergisinden (KDV) muaf tutuyor; bu, ebeveyn izninin uzatılması ve nakit yardımlarının dağıtılması gibi daha geniş bir çabanın parçası.

Yaşlanan nüfus ve durgun ekonomiyle karşı karşıya kalan Pekin yönetimi, daha fazla genç Çinlinin evlenmesi ve çiftlerin çocuk sahibi olmasını teşvik etmek için yoğun çaba sarf ediyor.

Resmi rakamlar, Çin nüfusunun art arda üç yıldır azaldığını ve 2024 yılında sadece 9,54 milyon bebeğin doğduğunu gösteriyor.

Bu rakam, Çin'in insanların sahip olabileceği çocuk sayısı konusundaki kurallarını gevşetmeye başladığı 10 yıl öncesine göre kaydedilen doğum sayısının yaklaşık yarısı.

Yine de, prezervatif, doğum kontrol hapı ve cihazları da dahil olmak üzere doğum kontrol yöntemlerine uygulanan vergi, istenmeyen gebelikler ve HIV oranları konusunda endişelere yol açarken, alay konusu da oldu.

Bazıları, onları çocuk sahibi olmak için pahalı prezervatiflerden çok daha fazlasına ihtiyaç duyulacağını söylüyor.

Bir doğum kontrol yöntemleri satıcısı, fiyat artışından önce alışveriş yapanları stok yapmaya çağırırken, bir sosyal medya kullanıcısı da "Şimdi ömür boyu yetecek kadar prezervatif alacağım" diyerek şaka yaptı.

Bir başkası ise, "İnsanlar prezervatifin fiyatı ile çocuk yetiştirmenin maliyeti arasındaki farkı anlayabilir" diye yazdı.

Pekin'deki YuWa Nüfus Araştırma Enstitüsü'nün 2024 tarihli bir raporuna göre, Çin çocuk yetiştirmenin en pahalı olduğu ülkelerden biri.

Araştırmaya göre, son derece rekabetçi bir eğitim ortamında okul ücretleri maliyetleri artırıyor ve kadınların iş ve çocuk bakımı sorumluluklarını dengelemekte yaşadığı zorluklar da bu artışı destekliyor.

Kısmen tasarrufları etkileyen emlak krizi nedeniyle yaşanan ekonomik yavaşlama, ailelerin ve özellikle gençlerin gelecekleri konusunda belirsizlik veya güvensizlik yaşamalarına yol açtı.

Henan eyaletinde yaşayan 36 yaşındaki Daniel Luo, "Bir çocuğum var ve daha fazla çocuk istemiyorum" diyor.

"Bu tıpkı metro bilet fiyatlarının artması gibi. Fiyatlar bir, iki yuan arttığında, metro kullananlar alışkanlıklarını değiştirmiyor. Yine de metroya binmek zorundasınız, değil mi?"

Daniel fiyat artışından endişe duymadığını söylüyor.

"Bir kutu prezervatifin fiyatı belki beş yuan, belki 10, en fazla 20 yuan olabilir. Bir yılda bu sadece birkaç yüz yuan eder, tamamen karşılanabilir bir miktar."

Ancak maliyet başka insanlar için sorun olabilir ve Çin'in orta kesimindeki Xi'an şehrinde yaşayan Rosy Zhao'yu endişelendiren de bu.

Ona göre bir zorunluluk olan doğum kontrol yöntemlerini daha pahalı hale getirmek, öğrenciler veya maddi sıkıntı çekenler için "risk almak" anlamına gelebilir.

Bu, politikanın "en tehlikeli potansiyel sonucu olur" diyor.

Vergi reformunun amacı konusunda gözlemcilerin görüşleri de farklı.

Wisconsin-Madison Üniversitesi'nden demografi uzmanı Yi Fuxian, prezervatiflere uygulanan vergi artışının doğum oranlarını etkileyeceği fikrinin "fazla karmaşık" olduğunu söylüyor.

Ona göre Pekin, konut piyasasındaki durgunluk ve artan ulusal borçla mücadele ederken "toplayabildiği her yerden" vergi toplamaya hevesli.

Yaklaşık 1 trilyon dolar tutarındaki KDV geliri, geçen yıl ülkenin vergi tahsilatının neredeyse % 40'ını oluşturdu.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi'nden Henrietta Levin, prezervatiflere vergi getirme kararının "sembolik" olduğunu ve Pekin'in Çin'in "şaşırtıcı derecede düşük" doğurganlık oranlarını yükseltmeyi teşvik etme çabalarını yansıttığını söyledi.

Ona göre, çabaları engelleyen bir diğer faktör de, politikaların ve sübvansiyonların çoğunun borçlu eyalet hükümetleri tarafından uygulanmak zorunda kalacak olması ve yeterli kaynak ayırıp ayıramayacaklarının bilinememesi.

Çin'in çocuk sahibi olmaya teşvik etme yaklaşımının, insanların hükümetin son derece kişisel bir tercih olan bu konuya "çok fazla müdahale ettiğini" düşünmeleri durumunda ters tepebileceğini söylüyor.

Son dönemlerde medyada bazı vilayetlerdeki kadınların yerel yetkililerden adet döngüleri ve çocuk sahibi olma planları hakkında sorular sorulan telefonlar aldıkları yönünde haberler alındı.

Yunnan eyaletindeki yerel sağlık bürosu, bu tür verilerin hamile kadınları tespit etmek için gerekli olduğunu söylüyor.

Levin "Bu durum hükümetin imajına olumlu etkisi olmadı" diyor.

"Komünist parti, önem verdiği her karara müdahil olmaktan kendini alamıyor. Bu yüzden bir bakıma kendi kendinin en büyük düşmanı oluyor."

Gözlemciler ve kadınların kendileri, ülkenin erkek egemen liderliğinin, Çin'e özgü olmayan bu daha geniş kapsamlı değişimlerin altında yatan sosyal dokuyu anlamakta başarısız olduğunu söylüyor.

Batı ülkeleri ve hatta Güney Kore ve Japonya gibi bölge ülkeleri bile, nüfuslarının yaşlanmasıyla birlikte doğum oranlarını artırmakta zorlanıyor.

Araştırmalar, bunun nedenlerinden birinin, orantısız bir şekilde kadınların omuzlarına düşen çocuk bakımı yükü olduğunu gösteriyor.

Ancak evliliklerde ve hatta flörtlerde azalma gibi başka değişimler de söz konusu.

Henan eyaletinden Luo, Çin'in aldığı bir dizi önlemin asıl sorunu gözden kaçırdığını söylüyor. Gençlerin günümüzdeki etkileşim biçimi, gerçek insani temaslardan giderek daha fazla uzak duruyor.

Çin'de seks oyuncaklarının satışlarındaki artışa dikkat çeken yazar, bunun "insanların sadece kendilerini tatmin etmelerinin" bir işareti olduğunu, çünkü "başka bir insanla etkileşim kurmanın daha çok bir yük haline geldiğini" düşünüyor.

Ona göre, çevrimiçi olmak daha kolay ve daha rahatlatıcı, çünkü "baskı gerçek".

"Günümüz gençleri, 20 yıl öncesine kıyasla toplumdan çok daha fazla stresle karşı karşıya. Elbette maddi olarak daha iyi durumdalar, ancak üzerlerine yüklenen beklentiler çok daha yüksek. Herkes çok yorgun."

Bu haber, BBC gazetecileri tarafından hazırlandı ve kontrol edildi. Bir pilot proje kapsamında çevirisinde yapay zekadan da faydalanıldı.