Dr. Ekrem Teymur: Yapay zeka iş güvenliğinde hem en güçlü bekçimiz, hem de en yeni riskimiz

Uluslararası Akademik Sosyal ve Ekonomik İlişkiler Federasyonu (USKEF) ile İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Maden Fakültesi iş birliğinde düzenlenen İş Sağlığı ve Güvenliği Forumu, İTÜ Maden Fakültesi İhsan Ketin Konferans Salonu'nda geniş bir katılımla gerçekleştirildi. Koordinatörlüğünün Arif Ekşi'nin üstlendiği programın açılış konuşmalarını İş Sağlığı ve Güvenliği Uzmanı ve USKEF Genel Başkanı Dr. Umut Elbir ile İTÜ Maden Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Kumral tarafından gerçekleştirildi.

İş Sağlığı ve Güvenliği Forumu, akademi, kamu ve özel sektörden çok sayıda ismi bir araya getirdi. Forumun “Dijital Çağda Güvenlik Kültürü: Yapay Zeka Destekli İş Güvenliği” başlıklı oturumunda söz alan Haberler.com kurucusu ve yapay zeka uzmanı Dr. Ekrem Teymur, teknolojinin iş güvenliğinde yarattığı çift yönlü dönüşüme dikkat çekti.

"RAPORLARIN HEPSİ AYNI KELİMEYLE BİTİYOR: ÖNLENEBİLİRDİ"

Konuşmasına çarpıcı verilerle başlayan Teymur, Sosyal Güvenlik Kurumu’nun 2024 verilerine göre ülke genelinde 733 binin üzerinde iş kazası yaşandığını, bin 900’den fazla çalışanın hayatını kaybettiğini, bu ölümlerin 552’sinin inşaat sektöründe gerçekleştiğini hatırlattı. Teymur, “Bu kazaların ardından yazılan raporların neredeyse tamamı aynı kelimeyle kapanıyor: önlenebilirdi. Uzun yıllar iş güvenliği, geçmişe bakan bir uğraştı; kaza oluyor, sonra inceleniyordu. Yapay zekanın getirdiği kırılma şu; artık olayı yaşandıktan sonra anlamak zorunda değiliz, yaşanmadan önce görebiliyoruz” dedi.

GÖREN KAMERALAR, HİSSEDEN SENSÖRLER

Yapay zeka destekli kamera ve sensör sistemlerinin saha güvenliğini kökten değiştirdiğini belirten Teymur, bu teknolojilerin baretsiz çalışan bir işçiyi, güvenlik ağı olmadan yükseğe çıkan birini ya da devrilmek üzere olan bir makineyi olay gerçekleşmeden saniyeler önce tespit edebildiğini anlattı. Giyilebilir sensörlerin kalp atışı, ısı ve düşme gibi sinyalleri anında ilettiğini, kestirimci bakım sistemlerinin ise makineler arızalanmadan önce uyarı verdiğini söyleyen Teymur, “Sahada hiçbir zaman veri eksiğimiz olmadı; bizim eksiğimiz hep dikkatti. Yapay zekanın yaptığı, o dikkati sonsuz hale getirmek” ifadelerini kullandı.

"KENDİ KARAR VEREN MAKİNEDEN KORUMAK GEREKİYOR"

Konuşmasının ikinci bölümünde yapay zekanın yarattığı yeni riskleri ele alan Teymur, baştan sona robotların çalıştığı “karanlık fabrikaların” ilk bakışta güvenli göründüğünü, ancak gerçeğin daha incelikli olduğunu vurguladı. Teymur, “Eskiden işçiyi kullandığı makinenin tehlikesinden korurduk; bugün ise kendi kendine karar veren, kendi başına hareket eden bir makineden korumamız gerekiyor. En kritik an, insanın robotun alanına girdiği andır: bir arıza, bir bakım, bir ayar anı” dedi.

Siber güvenliğin artık fiziksel güvenliğin bir parçası olduğunu belirten Teymur, ağa bağlı bir robot kolunun bir yazılım hatasıyla ya da kötü niyetli bir müdahaleyle fiziksel tehdide dönüşebileceğini söyledi ve “Bir satır kötü kod, bir vinç kadar ağır sonuç doğurabilir” uyarısında bulundu. Teymur ayrıca, kendi kararını veren bir makine bir insanı yaraladığında sorumluluğun kimde olacağının hukuken ve kültürel olarak yeniden tanımlanması gerektiğine dikkat çekti.

"ASIL ENGEL TEKNOLOJİ DEĞİL, BAKMA CESARETİ"

Teymur konuşmasını, iş güvenliğindeki asıl engelin teknoloji değil “bakmayı göze almak” olduğunu söyleyerek tamamladı. Toplanan verinin bir cezalandırma aracına dönüştürülmemesi gerektiğini, aksi halde çalışanların gerçeği saklamaya başlayacağını belirten Teymur, sözlerini şöyle bitirdi:

“Artık ‘önceden görülemezdi’ diyemeyeceğiz; çünkü görebiliyoruz. Yapay zeka bize gözü verdi. Geriye kalan tek soru şu: o gözü açmaya cesaretimiz var mı?”

FORUM DOLU DOLU GEÇTİ

Forum Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Yardımcısı Prof. Dr. Lutfihak Alpkan, İTÜ Rektörü Prof. Dr. Hasan Mandal'ın katılımları ve Proje Genel Koordinatörü Arif Ekşi koordinasyonunda düzenlenen ve gün boyu süren oturumlarda akademi, kamu ve özel sektörden çok sayıda ismi bir araya geldi. Oturumlarda afetlere dirençli çalışma hayatından deprem ve madencilik güvenliğine, risk yönetiminden yapay zeka destekli iş güvenliği uygulamalarına kadar birçok başlık ele alındı.

Forumun ilk oturumu, "Afetlere Dirençli Çalışma Hayatı: Tarım ve İnşaatta Güvenliğin Geleceği" başlığıyla gerçekleştirildi. Nişantaşı Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Zeynep Ökten'in moderatörlüğündeki oturumda İSG Genel Müdür Yardımcısı Eylül Aydın Kutlu, AFAD İstanbul İl Başkanı Prof. Dr. Haluk Özener, İstanbul Bilgi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dekanı Prof. Dr. Zeynep Şimşek ve İPKB Başkanı Yalçın Kaya konuşmacı olarak yer aldı. Oturumda afet risklerine karşı çalışma hayatının dayanıklılığının artırılması ve güvenlik kültürünün geliştirilmesi konuları ele alındı.

"Yüksek Riskli Coğrafyalarda Güvenlik: Deprem, Madencilik ve Akdeniz Havzası" başlıklı ikinci oturumun moderatörlüğünü Yıldız Teknik Üniversitesi, İşletme ve Ekonomi Fakültesi, Journal of Global Strategic Management Baş Editörü Prof. Dr. Cemal Zehir yaptı. Oturumda İTÜ Maden Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Kumral, Kocaeli Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi'nden Prof. Dr. Şerif Barış ve Risk Yönetimi Derneği Başkanı Abdullah Anar görüşlerini paylaştı. Deprem gerçeği, madencilik faaliyetleri ve risk yönetimi uygulamaları oturumun öne çıkan başlıkları arasında yer aldı.

Forumun son oturumu "Dijital Çağda Güvenlik Kültürü: Yapay Zeka Destekli İş Güvenliği" temasıyla gerçekleştirildi. İstanbul Gelişim Üniversitesi, İktisadi İdari Ve Sosyal Bilimler Fakültesi Prof. Dr. Kenan Aydın'ın moderatörlüğündeki oturumda Haberler.com Yönetim Kurulu Başkanı ve Yapay Zekâ & Olasılıksal Modelleme Uzmanı Dr. Ekrem Teymur, USKAİD Genel Başkanı Av. Selman Yaray, Tümbifed Genel Sekreteri, Yalova İSG Genel Müdürü, Yalova Kızılay İl Başkanı Dr. İlker Karbuz, İş Güvenliği Uzmanı Erdinç Günay konuşmacı olarak yer aldı. Oturumda yapay zekânın iş sağlığı ve güvenliği alanında kullanımına ilişkin değerlendirmeler yapıldı.

Forum, oturum sonunda yapılan plaket takdimi ve kapanış konuşmalarıyla sona erdi.