Ousmane Sonko Meclis Başkanı Oldu

Senegal'de 22 Mayıs'ta başbakanlık görevinden alınan Ousmane Sonko, ilahilerle meclis başkanı seçildi.

Meclis Başkanı El Malick Ndiaye'nin, görevden alınan Sonko'nun meclis başkanı seçilebilmesi adına görevinden istifa etmesinin ardından Ulusal Meclis'te yeni başkanı belirlemek için oylama yapıldı.

Ulusal Meclis'te 165 sandalyenin 130'unu elinde bulunduran, Sonko'nun liderlik ettiği Afrika Yurtseverleri Senegal İçin Çalışma, Etik ve Kardeşlik Partisi (PASTEF) milletvekilleri, oylamaya geleneksel beyaz kıyafetler giyerek katıldı.

Sonko, 132 "evet" oyuyla Ndiaye'den boşalan meclis başkanlığı koltuğuna otururken, muhalefet milletvekilleri ise seçimin usulsüz yapıldığı gerekçesiyle oylamaya katılmadı.

PASTEF milletvekilleri, oylama sonrası meclis başkanlığı koltuğuna oturmak üzere salona dönen Sonko'yu "Taleal Bedru Aleyna (Ay Doğdu Üzerimize)" ilahisi okuyarak, alkışlarla karşıladı.

"Meclisi kişisel hesaplaşmalara alet etmeyeceğim"

Seçimin hemen ardından kürsüye çıkan Sonko, görevini nasıl icra edeceğine ilişkin net bir mesaj vererek, "Bu meclisi veya beraberimde hiçbir milletvekilini kişisel hesaplaşmalara alet etmeyeceğim." dedi.

Sonko, başbakanlık döneminde öncelik verdiği politikaları yeni görevinde de sürdüreceğini belirterek, borçların şeffaf yönetimi ve yolsuzlukla mücadele başlıklarının gündeminde yer almaya devam edeceğini söyledi.

Selefi Ndiaye'ye de teşekkür eden Sonko, 25 Mayıs'ta başbakan olarak atanan halefi Ahmadou Al Aminou Lo'yu da "azimli ve çalışkan" bir isim olarak nitelendirdi.

Ulusal Meclis'te "kurumsal darbe" eleştirileri

Muhalefet vekilleri ise başbakanlık görevinden alınan Sonko'nun milletvekilliğine iade edilmesinin anayasal açıdan mümkün olmadığını, bu nedenle meclis başkanı seçilemeyeceğini savunuyor.

Ana muhalefet koalisyonu Takku Wallu Senegal'in grup başkanı, eski Dışişleri ve Adalet Bakanı Aissata Tall Sall, Sonko'nun Kasım 2024'te PASTEF'in milletvekili seçildiğini anımsattı.

Sall, Sonko'nun seçildikten sonra milletvekilliğini değil başbakanlığı tercih ettiğine vurgu yaparak, "Bu dönüş imkansızdır, kurumsal bir darbe girişimidir." ifadesini kullandı.

Sonko'nun milletvekilliğine iadesi tartışma yarattı

Senegal Anayasası'nın 54. maddesine göre, hükümet üyeliği ile milletvekilliği aynı anda yürütülemiyor.

Hükümet üyeliğine seçilen milletvekilleri 8 gün içinde ya parlamenter görevi ya da hükümet üyeliğini tercih ediyor.

Nisan 2024'te başbakan olarak atanan Sonko, 17 Kasım 2024'te düzenlenen milletvekili seçimlerine partisi PASTEF'ten milletvekili seçilmişti.

Sonko, 15. dönem Ulusal Meclis'in göreve başladığı 2 Aralık 2024'te milletvekilliği görevinden vazgeçerek başbakanlıkta kalmayı tercih etmişti.

PASTEF, Ağustos 2025'te yürürlüğe giren iç tüzüğün 124. maddesi gereğince, hükümete atanan bir milletvekilinin bakanlık görevi sona erince otomatik olarak görevine döneceğini, Sonko'nun da milletvekilliğine dönme hakkı olduğunu savunuyor.

Muhalefet ise milletvekilliğinden Aralık 2024'te vazgeçen Sonko'nun, yasaların geriye dönük uygulanmaması ilkesi gereğince Ağustos 2025'te yürürlüğe giren iç tüzükten yararlanamayacağı görüşünü paylaşıyor.

Cumhurbaşkanı Faye, Anayasa Konseyi'nden görüş talep etti

Öte yandan, Cumhurbaşkanı Bassirou Diomaye Faye da Ulusal Meclis'teki oylama öncesinde Anayasa Konseyi'ne başvurarak, Sonko'nun milletvekilliğine iadesinin hukuka uygunluğu konusunda resmi görüş talep etti.

Ulusal Meclis ise Anayasa Konseyi'nin görüşünü beklemeksizin oylamayı gerçekleştirdi.

Konseyin kararını ne zaman açıklayacağı bilinmiyor.

Faye-Sonko ittifakının sonu

PASTEF'ten çıkan ve yakın arkadaş olan Faye ve Sonko arasında bir süredir soğuk rüzgarlar esiyordu.

Sonko, muhalif bir lider olduğu dönemde, dönemin Turizm Bakanı Mame Mbaye Niang'a iftira suçundan hüküm giydiği için seçilme hakkını kaybetmiş ve yerine en yakın arkadaşı Faye'yi aday göstermişti.

Sonko'nun destekçileri, kamuoyu tarafından pek tanınmayan, arka planda bir isim olan Faye'nin etrafında birleşerek onu Mart 2024'te düzenlenen seçimlerde cumhurbaşkanlığı koltuğuna taşımıştı.

Faye de Sonko'yu başbakan olarak atamış ancak iki yakın dostun arasında geçen sene ayyuka çıkan fikir ayrılıkları derinleşmeye devam etmişti.