Tcmb Haziran Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Aylık Fiyat Gelişmeleri Raporu'na göre, enflasyondaki yükselişe en belirgin katkı

sebze ürünleri öncülüğünde işlenmemiş gıda grubundan geldi.

TCMB tarafından yayımlanan Haziran Ayı Fiyat Gelişmeleri Raporu'na göre, enflasyondaki artış

alt gruplar geneline yayıldı.

Enflasyondaki yükselişe en belirgin katkı

sebze ürünleri öncülüğünde işlenmemiş gıda grubundan geldi. Bu

dönemde enerji enflasyonundaki yukarı yönlü seyir sürdü.

Döviz kuru

gelişmelerine bağlı olarak başta beyaz eşya ve otomobil olmak üzere

dayanıklı tüketim mallarında yüksek oranlı fiyat artışları kaydedildi. Türk

lirasındaki değer kaybı, ithal içeriği yüksek diğer temel malların yanı sıra bazı

hizmet gruplarını da olumsuz etkiledi.

Bu dönemde hizmet

enflasyonunda genele yayılan artışlar izlendi. Bu gelişmede maliyet

unsurlarının yanında, talep yönlü etkiler de hissedildi. Bu çerçevede,

çekirdek göstergelerin yıllık enflasyonları ve ana eğilimleri kayda değer bir

biçimde yükseldi.

"Alkol tütün grubunun katkısında önemli bir değişim olmadı"

Haziran ayında tüketici fiyatları yüzde 2,61 arttı ve yıllık enflasyon 3,24 puan yükselerek yüzde

15,39 oldu. Bu dönemde B ve C endekslerinin yıllık değişim oranları sırasıyla 1,81 ve 1,96

puan artarak yüzde 14,58 ve yüzde 14,60 olarak gerçekleşti.

Alt grupların yıllık tüketici enflasyonuna katkıları incelendiğinde, bir önceki aya göre gıda, temel mal,

hizmet ve enerji gruplarının katkısı sırasıyla 1,81, 0,71, 0,44 ve 0,23 puan arttı. Alkol tütün

grubunun katkısında ise önemli bir değişim olmadı.

Mevsimsellikten arındırılmış verilerle çekirdek enflasyon göstergelerinin 3 aylık ortalamaları

incelendiğinde, enflasyon ana eğiliminde sert bir yükseliş gözlendi. Bu dönemde ana eğilim

gerek temel mal gerekse hizmet grubunda oldukça güçlendi. Sonuç olarak, bir süredir

yüksek seyreden çekirdek enflasyon ana eğiliminde belirgin bir bozulma izlendi.

Haziran ayında hizmet grubu fiyatları yüzde 1,85 yükseldi, grup yıllık enflasyonu 1,44 puan

artarak yüzde 10,96 oldu. Hizmet enflasyonundaki yükseliş alt gruplar geneline yayıldı. Özellikle haberleşme grubunda, internet ücretine bağlı olarak fiyatlar belirgin bir

oranda arttı.

Ulaştırma hizmetleri grubundaki artışta, birikimli maliyet baskılarının yanı

sıra iç ve dış turizmdeki canlı görünüme bağlı olarak yükselen kara ve hava yolu ile yolcu taşımacılığı

fiyatları etkili oldu. Diğer hizmetler grubu enflasyonu, döviz kuruna duyarlı olan paket tur ve kişisel ulaştırma araçlarının bakım-onarımı kalemlerindeki fiyat artışlarına bağlı olarak yükseldi.

Paket

turlarda özellikle yurt içi bir hafta ve daha uzun süreli turlardaki kayda değer artış (yüzde 50,23) dikkati çekti. Lokanta-otel grubu enflasyonunda ise gıda fiyatları, ramazan ayına bağlı dönemsel etkiler,

başta turizm olmak üzere genel talep koşullarına bağlı olarak gerek yemek hizmetleri gerekse konaklama

hizmetleri grubunda güçlü artışlar görüldü.

"Bazı sebze ve meyve ürünlerinde düzeltme yapması bekleniyor"

Temel mal grubu yıllık enflasyonu haziran ayında 2,57 puan yükselerek yüzde 18,55'e ulaştı. Bu dönemde yıllık enflasyon giyim grubunda yatay seyrederken, diğer alt gruplarda güçlü bir yükseliş

kaydetti. Dayanıklı mal ve diğer temel mallar grubunda döviz kuru etkilerine bağlı yüksek

fiyat artışlarının genele yayılması dikkati çekerken, dayanıklı mal grubundaki güçlü artışta özellikle beyaz

eşya (yüzde 4,73) ve otomobil (yüzde 3,97) ürünleri belirleyici oldu.

Özetle, Türk lirasındaki değer

kaybı ithal içeriği yüksek olan temel mallar grubu enflasyonunu olumsuz etkilemeye devam etti. Haziran

ayı itibarıyla yıllık tüketici enflasyonuna en yüksek katkı (5,14 puan) bu gruptan geldi.

Enerji fiyatları haziran ayında yüzde 1,01 arttı. Bu dönemde katı yakıt, şebeke suyu

ve tüp gaz fiyatları sırasıyla yüzde 1,90, 1,17 ve 1,11 oranında yükseldi. Böylelikle, enerji grubu yıllık

enflasyonu geçen yılın aynı dönemindeki düşük bazın da etkisiyle 1,82 puan yükselerek yüzde 16,99'a

ulaştı.

Gıda ve alkolsüz içecekler yıllık enflasyonu haziran ayında 7,89 puan artarak yüzde 18,89'a ulaştı. Bu gelişmede, temelde sebze grubuna bağlı olarak işlenmemiş gıda fiyatlarında gözlenen sert

artış belirleyici olurken, yıllık enflasyon işlenmiş gıda grubunda da yükseldi.

İşlenmemiş gıda

yıllık enflasyonu bu dönemde döviz kuru gelişmeleri ve bazı ürünlerdeki olumsuz arz koşullarına bağlı

olarak 14,74 puan artışla yüzde 23,23'e ulaştı. Bu gelişmede, patates (yüzde 63,34) ve kuru soğan

(yüzde 82,53) öncülüğünde sebze (yüzde 28,26) ile taze meyve (yüzde 5,83) ve beyaz et (5,80)

fiyatlarındaki artışlar öne çıktı.

Gelecek dönemde bazı sebze ve meyve ürünlerinde fiyatların yeni

ürün arzı ile birlikte düzeltme yapması bekleniyor. İşlenmiş gıda fiyatları haziran ayında tüm alt

gruplarda güçlü fiyat artışları kaydetti ve grup yıllık enflasyonu yüzde 14,47'ye yükseldi. Bu

gelişmelerle, taze meyve-sebze dışı gıda yıllık enflasyonu da haziran ayında yüzde 15,81 oldu.

Yurt içi üretici fiyatları

Yurt içi üretici fiyatları haziran ayında yüzde 3,03 oranında artarken, yıllık enflasyon yüzde 23,71 ile endeks

tarihindeki en yüksek seviyeye ulaştı. Üretici fiyatlarında gözlenen yüksek artışta Türk

lirasındaki değer kaybı belirleyici oldu. Bu dönemde imalat sanayi yıllık enflasyonu 3,73 puan artışla

yüzde 24,10 olarak gerçekleşti.

İmalat sanayi fiyatlarındaki artışta et ürünleri, demir-çelik, petrol

ürünleri, giyim ve tekstil ürünleri, plastik ürünler, sıvı-katı yağlar ile kimyasal ürünler öne çıkarken, fiyat

artışlarının alt gruplar geneline yayıldığı izlendi. Bu doğrultuda, petrol ve ana metal hariç imalat sanayi

fiyatlarının mevsimsellikten arındırılmış ana eğilimi de önemli ölçüde hızlandı.

Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, haziran ayında fiyatlar tüm alt gruplarda güçlü artışlar

kaydetti ve yıllık enflasyon oranları yükseldi. Ara malı fiyatlarındaki artışta,

demir-çelik, tekstil ürünleri, plastik ürünler, temel kimyasal ürünler ve kağıt ürünleri; sermaye malı

fiyatlarındaki yükselişte metal yapı ürünleri, motorlu kara taşıtları ile parça-aksesuarları ve makineler öne

çıktı.

Bu dönemde, dayanıklı tüketim malları fiyatları mobilya ve ev aletleri öncülüğünde yükselirken,

dayanıksız tüketim malları fiyatlarındaki artışta et ve yağ gibi gıda ürünlerinin yanı sıra giyim eşyası ile

bazı tekstil ürünleri belirleyici oldu. Sonuç olarak, tüketici fiyatları üzerinde üretici fiyatları kaynaklı

maliyet baskıları önemli ölçüde artarak güçlü seyrini korudu.