107 günlük savaş sonrası İran'a dev ekonomik piyango

107 gün süren savaşın ardından ekonomik olarak ağır baskı altında bulunan İran, ABD ile imzalanması beklenen anlaşma sayesinde milyarlarca dolarlık kaynak elde etmeye hazırlanıyor. Dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması, petrol satışının önünün açılması ve yüz milyarlarca dolarlık finansman planı, "Savaşın kazananı İran mı oldu?" sorusunu gündeme taşıdı.

107 GÜNLÜK SAVAŞIN KAZANANI İRAN MI OLDU?

İran ile ABD arasında imzalanması beklenen geçici anlaşma, savaş sonrası ortaya çıkan ekonomik tablo nedeniyle uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Savaş öncesinde yaptırımlar nedeniyle ciddi ekonomik sıkıntılar yaşayan İran'ın, anlaşmayla birlikte milyarlarca dolarlık kaynağa erişmesinin önü açılıyor.

İsviçre'nin Lucerne Gölü kıyısındaki Bürgenstock bölgesinde cuma günü imzalanması planlanan mutabakat kapsamında İran'ın dondurulmuş varlıklarına yeniden erişim sağlaması bekleniyor.

İLK ETAPTA 24 MİLYAR DOLAR

Taslak anlaşmaya göre İran, yıllardır erişemediği 24 milyar dolarlık dondurulmuş varlığını geri alacak. Ancak uzmanlar bu rakamın yalnızca başlangıç olduğuna dikkat çekiyor.

Bloomberg'in ulaştığı taslak metinde, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısını sona erdirmesi ve nükleer silah edinmeme taahhüdünü yinelemesi karşılığında petrol satışına yönelik yaptırımların önemli ölçüde gevşetileceği belirtiliyor.

PETROLDEN 300 MİLYAR DOLARLIK GELİR BEKLENTİSİ

Anlaşmanın en dikkat çeken maddelerinden biri ise İran'ın yeniden küresel enerji piyasalarına güçlü şekilde dönüş yapabilecek olması.

Taslağa göre İran'ın önümüzdeki yıllarda petrol ihracatından yaklaşık 300 milyar dolar gelir elde edebileceği öngörülüyor. Anlaşma beklentisi bile piyasalarda etkisini gösterirken, İran Riyali son bir haftada yüzde 15'in üzerinde değer kazandı.

ABD'DEN YENİ MUAFİYETLER

Anlaşmanın imzalanmasının ardından ABD Hazine Bakanlığı'nın İran'ın ham petrol ve petrokimya ürünleri ihracatına yönelik muafiyetleri devreye alması bekleniyor.

Ayrıca İran limanlarına yönelik bazı kısıtlamaların kaldırılması ve Hürmüz Boğazı'ndaki ticari faaliyetlerin yeniden savaş öncesi seviyelere ulaştırılması hedefleniyor.

Bu beklenti enerji piyasalarında da etkisini gösterdi. Brent petrolün varil fiyatı son günlerde sert gerileyerek 78 doların altına düştü.

300 MİLYAR DOLARLIK YENİ FİNANSMAN

Taslak metinde yer alan bir başka dikkat çekici başlık ise İran'ın yeniden yapılandırılması için oluşturulması planlanan en az 300 milyar dolarlık finansman paketi oldu.

ABD Başkanı Donald Trump, söz konusu kaynağın doğrudan Washington tarafından karşılanmayacağını ancak uluslararası ortaklarla birlikte finansman sağlanacağını açıkladı.

İran Merkez Bankası Başkanı Abdolnaser Hemmati ise dondurulmuş fonlara erişim konusunda tam güvence talep ettiklerini söyledi.

BÖLGEDE GERİLİM TAMAMEN BİTMEDİ

Ekonomik kazanımlara rağmen bölgede tüm sorunların çözüldüğü söylenmiyor. Özellikle İsrail ile Hizbullah arasındaki gerilim ve Lübnan'daki gelişmeler, müzakerelerin önündeki en önemli başlıklar arasında yer alıyor.

Taslak metin bölgedeki çatışmaların sona ermesini öngörse de nihai anlaşmanın detaylarının önümüzdeki süreçte netleşmesi bekleniyor.

GÖZLER NİHAİ ANLAŞMADA

ABD, yaptırımların tamamen kaldırılması ve bölgedeki askeri düzenlemeler gibi kritik konuların iki ay içinde müzakere edilmesi planlanan nihai anlaşmada ele alınacağını belirtiyor.

Ancak mevcut tabloya bakıldığında, savaş öncesinde ekonomik darboğaz yaşayan İran'ın anlaşma sayesinde milyarlarca dolarlık kaynak ve yeni ticari imkanlara kavuşması, birçok çevrede "107 günlük savaşın kazananı İran oldu" yorumlarının yapılmasına neden oluyor.