Ağustos Ayı Ödemeler Dengesi Verileri

Burgan Yatırım Başekonomisti Haluk Bürümcekçi, "Cari açıkta ağustosta gözlenen bozulmada, dış ticaret açığının geçen yılın aynı ayına göre yükselmesi etkili olurken, hizmetler dengesinin geçen yıla göre daha iyi düzeylerde gerçekleşmesi bozulmayı sınırladı, yatırım giderlerindeki artış ise yine sınırlı kaldı" dedi.

AA muhabirine, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) tarafından açıklanan kasım ayı ödemeler dengesi verilerine ilişkin değerlendirmede bulunan Bürümcekçi, ağustos ayında cari işlemler dengesinin 2,77 milyar dolar ve geçen yılın aynı ayında 2,4 milyar dolar açık verdiğini anımsattı.

Piyasa ortalama beklentisi ve kendi beklentilerinin 3,2 milyar dolar açık verilmesi yönünde olduğunu belirten Bürümcekçi, böylece, 2013 yılını 65 milyar dolar düzeyinde tamamlayan ve yıl boyu gerileyerek temmuz sonunda 48,5 milyar dolara kadar düşen 12 aylık birikimli cari açığın, bu yıl ilk kez yükselerek ağustos ayı sonunda 48,9 milyar dolara çıktığını kaydetti.

Bürümcekçi, bu durumun yeniden dengelenme hareketinin sona erdiğine işaret ettiğini ve artış eğiliminin devam edeceğini söylemek için henüz erken olduğunu aktararak, "Ağustos sonuçları sonrasında, milli gelire oranla cari açık önceki aya göre yatay seyrederek yüzde 6,1 düzeyinde kaldı. Öte yandan, enerji dışı cari denge GSYH'ya oranla yüzde 0,2 fazla verirken, altın hariç cari açık yüzde 5,7'ye yükseldi, enerji ve altın dışı cari fazla da yüzde 0,6 düzeyinde yatay kaldı" diye konuştu.

Cari açıkta ağustosta gözlenen bozulmada, dış ticaret açığının geçen yılın aynı ayına göre yükselmesinin etkili olurken, hizmetler dengesinin geçen yıla göre daha iyi düzeylerde gerçekleşmesinin bozulmayı sınırladığını ve yatırım giderlerindeki artışın ise yine sınırlı kaldığını vurgulayan Bürümcekçi, dış ticaret açığı, ihracatın artış eğiliminin hız kesmesi ve işgünü fazlalığı nedeniyle ithalatın sert artış göstermesi sonrasında ağustosta yıllık bazda yüzde 13,5 genişlediğini dile getirdi.

"Petrol fiyatlarındaki düşüş eğilimi cari dengeye olumlu yansıma getirebilir"

Haluk Bürümcekçi, hizmetler dengesi içinde turizm gelirlerinin geçen yıla göre yüzde 11,7 artış gösterdiğini, bavul ticareti ve taşımacılık gelirlerinin de yıllık bazda yükseldiğini belirterek, şu değerlendirmeleri yaptı:

"Finansman tarafında; portföy kanalında hisse ve tahvil piyasalarında gözlenen çıkışlara rağmen, resmi rezervlerde 1,9 milyar dolarlık artış gözlendi. Portföy kanalında, nisan ayında başlayan giriş eğilimi kesintiye uğrarken, banka ve şirketler tahvil ihraçları bile bu yıl ilk kez çıkışa işaret etti. Alt kırılım olarak; hisse senetlerinden 189 milyon dolar çıkış, DIBS'den ise 1.6 milyar dolar çıkış gözlendi. Doğrudan yatırımlar ise uzun bir süreden sonra sürpriz bir çıkışa (991 milyon dolar) sahne oldu. TCMB, ağustos ayında gerçekleşen 1,66 milyar dolar tutarındaki net yurtdışı yatırımının önemli bir kısmının 'Madencilik ve Taşocakçılığı/ Ham Petrol ve Doğalgaz Çıkarımı' sektörü kaynaklı olduğunu belirtti. Yani azalış yabancıların yurtiçi yatırımlarını azaltmasından değil yurtiçi yerleşiklerin yurtdışı yatırımlarını artırmasından kaynaklandı.

Bankaların kısa ve uzun vadeli kredi yenilemelerinde bir sorun gözlenmezken, diğer sektörlerde görünüm de olumluydu. Finansmana önceki aylarda yüklü katkılarda bulunan net hata-noksan kalemi yine 0,8 milyar dolar girişe işaret etti. Bu kanaldan önceki bir yılda toplam net giriş 15,5 milyar dolar olmuştu. Bütün bu gelişmeler sonucunda cari açık fazlasıyla finanse edildiğinden TCMB döviz rezervlerinde 1,9 milyar dolar artış gözlendi. Buna karşılık, bu eğilimin eylül ayında terse döndüğünü, TCMB döviz rezervlerinin ağustos sonuna göre 2,2 milyar dolar civarı azalış göstermesinden dolayı olduğunu bilmekteyiz."

Yakın dönem cari açık seyri açısından altın ithalatının, eylül ayında, önceki aya göre ve geçen yıla göre sert artış göstermesinin olumsuz bir sinyal olduğuna dikkati çeken Bürümcekçi, altın ithalatının İstanbul Altın Borsası açıklamasına (12.6 ton altın ithal edilmiş) dayanarak eylül ayında 1,25 milyar dolar civarı gerçekleşeceğini öngörürken (geçen eylül 333 milyon dolar), bu durumun dış ticaret dengesini olumsuz etkileyeceğini söyledi.

Ancak, yılın son üç ayında altın ithalatı kaynaklı baz etkisinin sınırlı da olsa lehte olacak gibi göründüğünü belirten Bürümcekçi, "2012 yılı ocak-aralık döneminde altın dış ticareti dengesi 5,7 milyar dolara yakın fazla verirken, 2013 yılında 11,8 milyar dolar açık verilmişti. Bu yıl altın dış ticaret dengesinin 2013 kadar açık vermeyeceğini, bu nedenle de yıllık cari açıkta iyileşme getireceğini düşünüyorduk. Ancak ilk sekiz aydaki gerçekleşme beklediğimizden iyi bir tabloya (0,4 milyar dolar net açık) işaret etmektedir. Dolayısı ile, önceki iki yılda olduğu gibi ana eğilim açısından ihracat ve ithalat verilerini altın etkisini dışlayarak izlemek daha sağlıklı olmaya devam edecektir" şeklinde konuştu.

Bürümcekçi, altın hariç ihracatın eylül ayında fazla iş günü ve Irak ihracatındaki daralmanın azalmasıyla hafif toparlanmasının olumlu bir sinyal olduğunu aktararak, geçen yılın tamamında altın hariç ihracatın yıllık bazda yüzde 6 artış kaydederken bu yılın ilk yarısında büyümenin yüzde 7'ye çıktığına işaret etti.

Çalışma günü fazlalığı ve yurtiçi oto satışlarındaki daralmanın azalıyor olması gibi faktörlerle, altın hariç ithalatın yıllık bazda artış eğilimini korumasının da söz konusu olabileceğini aktaran Bürümcekçi, öte yandan, petrol fiyatlarının geçen yılın aynı dönemine göre ciddi bir düşüş eğiliminde olmasının ise cari dengeye zaman içinde olumlu yansıma getirebileceğini dile getirdi. - İstanbul