Anayasa Mahkemesi'nden İfade Özgürlüğü Kararı

(ANKARA) - Anayasa Mahkemesi, Kocaeli'nde, "İnsanca yaşamak için ne yapacağız" ve "Mafya ve çeteler düzenin yol arkadaşlarıdır! Ülkemizi emekçilerin mücadelesi, iktidarı temizleyebilir!" başlıklı bildiri dağıttıkları gerekçesiyle haklarında idari para cezası uygulanan iki başvurucunun, ifade özgürlüklerinin ihlal edildiğine karar verdi. Başvuruculara ayrı ayrı 30 bin lira manevi tazminat ödenmesine hükmedildi.

Kocaeli'nin Körfez ilçesinde, Emek Partisi Kocaeli İl Örgütüne ait, "İnsanca yaşamak için ne yapacağız" ve "Mafya ve çeteler düzenin yol arkadaşlarıdır! Ülkemizi emekçilerin mücadelesi, iktidarı temizleyebilir!" başlıklı bildiriler dağıtan iki kişi, gelen ihbar üzerine kolluk kuvvetlerince yapılan denetim sonucunda yakalandı, izinsiz afiş astıkları gerekçesiyle Kabahatler Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca idari para cezası aldı.

Başvurucular, idari para cezasına itiraz etti, itiraz dilekçelerinde yasal bir siyasi partinin üyesi olduklarını, partilerinin broşürlerini dağıtmak istediklerini ancak henüz hiçbir broşürü dağıtamadan polis memurlarının gelerek kendilerini polis merkezi amirliğine götürdüğünü, herhangi bir afiş asmadıklarını beyan etti. Körfez Sulh Ceza Hakimliği her iki itirazı da kesin olarak reddetti.

Bunun üzerine iki kişi, bildiri dağıtmanın 5326 sayılı kanunda kabahat olarak sayılan fiiller arasında yer almadığını, bunun yanında idari para cezasına konu eylemin afiş asma olarak belirtildiğini, bildiri dağıtma ile afiş asmanın farklı iki eylem olduğunu belirterek Anayasa Mahkemesi'ne bireysel başvuruda bulundu.

İhlal, manevi tazminat yeniden yargılama...

Anayasa Mahkemesi, başvurucuların ifade özgürlüklerinin ihlal edildiğine, başvuruculara ayrı ayrı 30 bin lira manevi tazminat ödenmesine karar verdi. Kararın bir örneğinin ifade özgürlüğünün ihlalinin sonuçlarının ortadan kaldırılması için yeniden yargılama yapılmak üzere Körfez Sulh Ceza Hakimliğine gönderilmesine de hükmedildi.

Yüksek Mahkemenin gerekçesinde, somut olayda 5326 sayılı kanunun "Afiş asma" başlıklı 42. maddesinin (1) numaralı fıkrasında yer alan "Meydanlara veya parklara, cadde veya sokak kenarlarındaki kamuya ait duvar veya alanlara, rızası olmaksızın özel kişilere ait alanlara bez, kağıt ve benzeri afiş ve ilan asan kişiye ... idari para cezası verilir..." hükmü esas alınarak başvurucular hakkında idari para cezası uygulandığı belirtildi.

"Başvurucuların afiş astıklarına dair bir bilgi ya da bulguya rastlanmadı"

Dosyada, başvurucuların afiş astıklarına dair bir bilgi ya da bulguya rastlanmadığı vurgulanan gerekçede, şunlar kaydedildi:

"Ortada kanunda belirtilen yerlere ve belirtilen şekilde asılmış bir afiş ve ilan bulunmadıkça kişilerin 5326 sayılı kanunun 42. maddesi gereğince cezalandırılabilmeleri mümkün değildir. Başvuruda, başvurucuların afiş asma eylemi gerçekleştirdiği idarece ortaya konulmamasına rağmen idari para cezasına itiraz üzerine verilen hakimlik kararlarında 5326 sayılı kanunun 42. maddesi gereğince afiş asma kabahatinin oluşması için gereken unsurlar ile somut olayda bunun ne şekilde gerçekleştiği hakkında herhangi bir değerlendirmede bulunulmadan kesin nitelikte ret kararları verilmiştir. Bu durumda başvurucuların ifade özgürlüğüne yapılan müdahalenin kanunla öngörülmediği kanaatine ulaşılmıştır. Açıklanan gerekçelerle Anayasa'nın 26. maddesinde güvence altına alınan ifade özgürlüğünün ihlal edildiğine karar verilmesi gerekir. Yalnızca ihlal tespitiyle giderilemeyecek olan manevi zararları karşılığında ve eski hale getirme kuralı çerçevesinde başvuruculara taleple bağlı kalınarak ayrı ayrı net 30 bin lira manevi tazminat ödenmesine karar verilmesi gerekir."