AYM, Özel Eğitim Kurumlarına Cezayı İptal Etti

Anayasa Mahkemesi (AYM), "gerçeğe aykırı veya yanıltıcı reklam ya da ilan veren, reklam veya ilanlarda öğrenci resim ya da bilgilerini kullanan" ve "yönetmelik hükümlerine aykırı davranan" özel eğitim kurumlarına, bu fiilleri tekrar etmeleri halinde uygulanacak idari para cezasının 5 kat artırılacağını öngören kuralı iptal etti.

Resmi Gazete'de yayımlanan karara göre, Kırıkkale 1. Sulh Ceza Hakimliği ve Sandıklı Sulh Ceza Hakimliği, 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun idari para cezalarının düzenlendiği 7. maddesindeki bazı hükümleri AYM'ye taşıdı.

Başvurularda, maddenin b bendindeki "gerçeğe aykırı veya yanıltıcı reklam ya da ilan veren, reklam veya ilanlarda öğrenci resim ya da bilgilerini kullanan" ve d bendindeki "bu Kanun ve Kanun'a dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunan" özel eğitim kurumlarına, bu fiilleri tekrar etmeleri halinde Kanun'da öngörülen idari para cezası miktarının 5 kat artırılarak uygulanacağını öngören kuralların Anayasa'ya aykırı olduğu belirtildi.

İtiraz konusu kurallarda, yaptırıma tabi fiillerin ne kadar süre içinde tekerrüre esas olacağına dair bir zaman diliminin öngörülmediği ifade edilen başvurularda, bu durumun ilgililerin çalışma yaşamları boyunca sürekli yaptırım tehdidi altında kalmasına neden olduğu öne sürüldü.

Başvuruları inceleyen Yüksek Mahkeme, söz konusu kuralları Anayasa'ya aykırı bularak iptal etti ve hükmün 9 ay sonra yürürlüğe girmesini kararlaştırdı.

"Zaman sınırı belirlenmedi"

AYM'nin kararında, kanun koyucunun, özel öğretim kurumlarının belli kurallar çerçevesinde faaliyette bulunmasını sağlamaya yönelik olarak kademeli bir cezalandırma öngörmek suretiyle etkili bir denetim sistemi kurmayı hedeflediğine işaret edildi.

Söz konusu ihlalin tekrarlanması halinde kanunda öngörülen idari para cezası miktarının 5 kat artırılarak uygulanmasını öngören kuralın, anayasal açıdan meşru bir amaca dayandığı anlatılan kararda, şu değerlendirmeler yer aldı:

"Öte yandan kanun koyucu, idari yaptırıma konu fiillerin tekrarının daha ağır bir yaptırımla cezalandırılmasını öngörürken bu fiillerin hangi süre içinde gerçekleşmesi halinde tekerrüre esas alınacağına dair bir zaman sınırı belirlememiştir. Bu durum, aynı fiilin tekrarlanması durumunda belirli bir zaman dilimi olmaksızın daha ağır bir yaptırım uygulanmasını mümkün kılmakta ve kurumun faaliyet süresi boyunca sürekli ağırlaştırılmış ceza tehdidiyle karşı karşıya kalmasına neden olmaktadır. Bu itibarla tekerrüre esas teşkil edecek fiiller arasında herhangi bir süre öngörmeyen kuralın özel öğretim kurumlarına katlanamayacakları bir külfet yüklediği, ulaşılmak istenen meşru amaç bakımından orantılı olmadığı sonucuna ulaşılmıştır."