Bankaların Kaldıraç Oranları

Kaldıraç etkisiyle bankaların maruz kalmaları muhtemel risklere karşı konsolide ve konsolide olmayan bazda yeterli sermaye bulundurmalarının sağlanmasına ilişkin usul ve esasları düzenlendi.

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun (BDDK) Bankaların Kaldıraç Düzeyinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliği, Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı.

Buna göre, kaldıraç oranı, ana sermayenin toplam risk tutarına bölünmesiyle hesaplanacak. Aylık olarak hesaplanan kaldıraç oranı, Mart, Haziran, Eylül ve Aralık dönemleri itibarıyla üç aylık basit aritmetik ortalaması asgari yüzde üç olarak tutturulacak ve idame ettirilecek.

Konsolide kaldıraç oranı, konsolide ana sermayenin, konsolide toplam risk tutarına bölünmesiyle hesaplanacak. Aylık olarak hesaplanan konsolide kaldıraç oranının da aynı dönemler itibarıyla üç aylık basit aritmetik ortalamasının asgari yüzde üç olarak tutturulması ve idame ettirilmesi gerekecek.

Toplam risk tutarının hesaplanması

Toplam risk tutarı bilanço içi varlıkların, bilanço dışı işlemlerin, türev finansal araçlar ile kredi türevlerinin ve menkul kıymet veya emtia teminatlı finansman işlemlerinin risk tutarlarının toplamından oluşuyor.

Bilanço içi varlıkların risk tutarları, Türkiye Muhasebe Standartları uyarınca değerlenmiş tutarlarından, Bankalarca Kredilerin ve Diğer Alacakların Niteliklerinin Belirlenmesi ve Bunlar İçin Ayrılacak Karşılıklara İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik uyarınca ayrılmış özel karşılıkların düşülmesi suretiyle hesaplanacak. Ana sermayeden indirilen varlıklar için risk tutarı hesaplanmayacak. Bilanço dışı işlemlerin risk tutarları hesaplanırken, aynı yönetmelik uyarınca ayrılmış özel karşılıklar düşüldükten sonraki değerleri dikkate alınacak. Bilanço dışı işlemlerden, banka tarafından herhangi bir şarta veya ihbara bağlı olmaksızın istenildiğinde cayılabilen taahhütlere yüzde 10, diğer işlemlere yüzde 100 krediye dönüştürme oranı uygulanarak risk tutarları belirlenecek.

Türev finansal araçlar ve bankanın koruma alıcısı olduğu kredi türevlerinin risk tutarları, Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmeliğin belirtilen gerçeğe uygun değerine göre değerleme yöntemi kullanılarak hesaplanacak.

Bankanın koruma satıcısı olduğu kredi türevlerinin risk tutarları, altıncı fıkra hükümleri saklı kalmak kaydıyla korumaya konu olan referans varlığın gerçeğe uygun değerine kredi türevinin yenileme maliyetinin eklenmesiyle belirlenecek.

Koruma satıcısı bir bankanın aynı zamanda koruma alıcısı olduğu durumlarda, koruma alıcısı ve satıcısı olunan kredi türevlerine konu referans varlıkların borçluları ve varlıkların ödeme öncelikleri aynı ve koruma alıcısı olunan kredi türevinin vadesi koruma satıcısı olunan kredi türevine eşit veya daha uzun ise korumaya konu olan referans varlıkların gerçeğe uygun değerleri netleştirilecek. Koruma satıcısı olunan kredi türevinin risk tutarı, korumaya konu referans varlıkların netleştirilememiş kısımlarının gerçeğe uygun değerlerine, kredi türevinin yenileme maliyeti ve netleştirilmiş kısımlar üzerinden Bankaların Sermaye Yeterliliğinin Ölçülmesine ve Değerlendirilmesine İlişkin Yönetmelik'te belirtildiği şekilde hesaplanacak potansiyel kredi riski tutarı eklenerek hesaplanacak. Risk tutarları hesaplanırken, kredi risk azaltımı teknikleri kullanılamayacak ve krediler ile mevduat netleştirilmeyecek.

Kaldıraç oranına ve konsolide kaldıraç oranına ilişkin tablolar, hesaplama dönemini izleyen 30 gün içinde kuruma gönderilecek.

Kurul, bankaların iç sistemleri, aktif ve mali yapıları dikkate alınarak farklı bir kaldıraç oranı ile konsolide kaldıraç oranının belirlenmesini, banka bazında ayrı oranların uygulanmasını ve hesaplama ve gönderilme dönemlerinin farklılaştırılmasını kararlaştırabilecek.

Oransal sınırlara uyumsuzluk

Kaldıraç oranı ile konsolide kaldıraç oranından herhangi birinin asgari oranın altına düşmesi halinde, hesaplama döneminden itibaren 6 ayı geçmemek üzere kurulca belirlenecek süre içerisinde asgari oranlara uyum sağlanacak. Asgari oranların sağlanamaması halinde, bankalar bu durumun nedenlerini, söz konusu durumun giderilmesine ilişkin alınması planlanan önlemler ile birlikte tabloların kuruma gönderilme süresi içinde bildirecek.

Yapılacak incelemelerde, yönetmelikle düzenlenen asgari oranların tutturulmasına yönelik fiktif işlem yapıldığının tespit edilmesi halinde, bu işlemlere karşılık gelen tutarlar geriye yönelik olarak düzeltilmek suretiyle ilgili döneme ilişkin asgari oranlar yeniden hesaplanacak.

Yönetmeliğin, kaldıraç oranı ile konsolide kaldıraç oranının hesabına ve bunların asgari oranın altına düşmesine ilişkin hükümleri 1 Ocak 2015 tarihinde, diğer maddeleri 1 Ocak 2014'te yürürlüğe girecek. - Ankara