Borsa Yatırım Fonu, SPK'nın Uygun Gördüğü Bir Endeksi Takip Etmek Üzere Kurulacak

Borsa Yatırım Fon'u, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) tarafından uygun görülen bir endeksi takip etmek üzere kurulacak. Fon şemsiye fon şeklinde kurulamayacak. Fonun takip ettiği endeks ile fon portföyünün oluşacağı varlıklar ve işlemler arasında kira, gayrimenkul, varantlar ve yatırım kuruluşları sertifikaları, swap sözleşmeleri, türev araç işlemlerinin nakit teminatları ve primleri, özelleştirme kapsamına alınanlar dahil Türkiye'de kurulan ihraççılara ait paylar, özel sektör ve kamu borçlanma araçları da yer alacak.

SPK'nın Borsa Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği Resmi Gazete'de yayımlandı. Tebliğ, borsa yatırım fonlarının kuruluşlarına, faaliyet ilke ve kurallarına, katılma payları ile bunların halka arzına ve kamunun aydınlatılmasına ilişkin esasları belirlemeyi amaçlıyor. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 52 ve 54. maddelerine dayanılarak hazırlanan tebliğe göre Borsa yatırım fonu, katılma payları Borsa İstanbul A.Ş.'de işlem gören, fon portföyünün kompozisyonunu yansıtacak şekilde portföyde yer alan varlıkların veya sadece nakdin teslimi suretiyle katılma payı oluşturabilen ya da katılma paylarının iadesi karşılığında söz konusu katılma paylarına karşılık gelen varlıkların veya sadece nakdin alınmasına imkan veren, tasarruf sahipleri hesabına, inançlı mülkiyet esaslarına göre portföy işletmek amacıyla portföy yönetim şirketleri tarafından bir içtüzük ile kurulan ve tüzel kişiliği bulunmayan malvarlığını ifade ediyor. Fon Kurul tarafından uygun görülen bir endeksi takip etmek üzere kurulacak. Fonun takip ettiği endeks ile fon portföyünün oluşacağı varlıklar ve işlemler şunlar olacak:

"-Özelleştirme kapsamına alınanlar dahil Türkiye'de kurulan ihraççılara ait paylar, özel sektör ve kamu borçlanma araçları,

-Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren Türk Parası Kıymetini Koruma Hakkında 32 Sayılı Karar hükümleri çerçevesinde alım satımı yapılabilen yabancı özel sektör ve kamu borçlanma araçları ve ihraççı payları,

- Altın ve diğer kıymetli madenler ile bu madenlere dayalı olarak ihraç edilen sermaye piyasası araçları,

- Aynı endeksi takip eden ve yabancı borsalarda işlem gören borsa yatırım fonlarının katılma payları,

-Kira sertifikaları,

-Gayrimenkul sertifikaları,

-Varantlar ve yatırım kuruluşu sertifikaları,

-Türev araç işlemlerinin nakit teminatları ve primleri,

-Repo ve ters repo işlemleri,

-12 aydan uzun vadeli olmamak üzere vadeli mevduat ve katılma hesabı,

-Takasbank para piyasası işlemleri,

- TCMB tarafından günlük alım-satım kurları ilan edilen yabancı paralar,

-Swap sözleşmeleri,

-Kurulca uygun görülen diğer yatırım araçları."

Tebliğe göre Fon, sözkonusu bu varlıklar ile işlemlerden oluşan portföyü işletmek dışında herhangi bir faaliyette bulunamayacak. Fon, şemsiye fon şeklinde kurulamayacak.

-FONUN TAKİP STRATEJİSİ-

Fonun temel stratejisi, takip edilen endeksin performansını yansıtmak olacak. Bunun ölçümü, takip farkı ve takip hatasının hesaplanması suretiyle yapılacak. Takip farkı ve takip hatasının hesaplanmasında, endeksin hesaplanmasında kullanılan para birimi esas alınabiliecek.

Takip farkı ve takip hatasının hesaplanmasına ve açıklanmasına ilişkin esaslara bilgilendirme dokümanlarında yer verilecek.

Kurucu tarafından, takip eden ayın ilk iş gününde açıklanmak üzere; her ayın sonu itibarıyla, son bir yıllık dönem için hesaplanan takip farkı ve takip hatası ile takip farkının ve takip hatasının önemli ölçüde artması durumunda farkın gerekçeleri; her yılın son iş gününde, bir sonraki yıla ilişkin takip hatasının normal piyasa koşulları altında gerçekleşebilecek tahmini değeri; her yıl Ocak ayının en geç son iş gününde, bir önceki yıl için için öngörülen tahmini takip hatası, gerçekleşen takip farkı ve takip hatası ve tahmini takip hatası ile gerçekleşen takip hatasının önemli ölçüde farklılaşması durumunda farkın gerekçeleri Kamuoyu Aydınlatma Platformu'nda duyurulacak.

Fonun, fon toplam değerinin en az yüzde 80'ini devamlı olarak sadece takip edilen endeks kapsamındaki varlıklara, fon toplam değerinin en az %80'ini devamlı olarak takip edilen endeksi takip eden ve yabancı borsalarda işlem gören borsa yatırım fonlarının katılma paylarına, takip edilen endeks kapsamında yatırım yapılması zorunlu olmayan varlıklara yatırım yapmak suretiyle endeksi takip etmesi mümkün olacak.

Fonlar portföylerini, takip ettikleri endeks kapsamındaki varlıkların tümünden tam kopyalama yoluyla veya seçilen bir kısmından örnekleme yoluyla oluşturabilecek.

-FONUN UNVANI-

Fonun unvanı, fonun yatırım stratejisine uygun olmak zorunda olacak. Başka bir fonun unvanı ile aşırı benzerlik gösterecek, fonla ilişkili olmayan bir kurumu/kişiyi çağrıştıracak, unvanda kurucunun veya yöneticinin tevsik edilemeyen niteliklerine veya fonun diğer fonlardan üstün olduğunu ima eden benzeri subjektif ifadelere yer verecek şekilde veya benzeri yollarla yatırımcıların yanıltılmasına yol açacak nitelikte olamayacak. Fon unvanında takip edilen endeks veya endeks yapıcı ile ilgili ifadelere yer verilebilecek. Yabancı para ve sermaye piyasası araçlarına devamlı olarak fon toplam değerinin en az yüzde 80'i oranında yatırım yapan fonların unvanlarında "Yabancı" ibaresine yer verilmesi zorunlu olacak.

Portföyünün tamamı devamlı olarak, kira sertifikaları, katılma hesapları, ortaklık payları, altın ve diğer kıymetli madenler ile Kurulca uygun görülen diğer faize dayalı olmayan para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan fonlar unvanlarında "katılım fonu" ibaresine yer verebilecek.

-FON İÇTÜZÜĞÜ-

Fon içtüzüğü, katılma payı sahipleri ile kurucu, portföy saklayıcısı ve yönetici arasında fon portföyünün inançlı mülkiyet esaslarına göre işletilmesini, saklanmasını ve vekalet akdi hükümlerine göre yönetimini konu alan genel işlem şartlarını içeren iltihaki bir sözleşme olacak.

Fon içtüzük standardı Kurulca belirlenecek.

-ORTAK HÜKÜMLER-

Bu Tebliğde hüküm bulunmayan konularda; fonlar Kurulunun yatırım fonlarına ve portföy saklama hizmeti ve bu hizmette bulunacak kuruluşlara ilişkin düzenlemelerinde yer alan hükümlere tabi olacak. Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliğinin 33. maddesinin birinci fıkrasının uygulanmasında, unvanında endeks ibaresi yer alan fonlar için geçerli olan sınırlamalar uygulanacak. Fonun finansal raporlama esaslarına ilişkin olarak Kurulun yatırım fonlarının finansal raporlamalarına ilişkin düzenlemelerine uyulacak.

Fon tarafından, Kurul'un bireysel portföylerin ve kolektif yatırım kuruluşlarının performans sunumuna, performansa dayalı ücretlendirme ile notlandırma ve sıralama faaliyetlerine ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde performans sunuş raporu hazırlanması zorunlu değil olmayacak.

Nakit karşılığı gerçekleştirilen birincil piyasa işlemlerinde kurucunun, portföy saklayıcısının, yetkilendirilmiş katılımcının ve yöneticinin sorumluluklarına ilişkin esaslar Kuruldan onay alınarak belirlenecek ve bu esaslara fon içtüzüğünde ve fon izahnamesinde yer verilecek.

Nakit karşılığı gerçekleştirilen birincil piyasa işlemlerinde, birincil piyasa işlemine dair emrin alınması ile bu işlemin gerçekleştirilmesi arasında geçen süre içinde piyasa koşullarına bağlı olarak ortaya çıkan maliyetler fona yansıtılmayacak. Söz konusu maliyetleri karşılayacak taraflara ilişkin ayrıntılı esaslara fon içtüzüğünde ve fon izahnamesinde yer verilecek.

-KURUL ÜCRETİ-

Takvim yılı esas alınarak üçer aylık dönemlerin son iş gününde fon toplam değerinin yüzbinde 5'i oranında kurucu tarafından hesaplanan ve portföy saklayıcısı tarafından onaylanan ücret, izleyen 10 iş günü içerisinde kurucu tarafından Kurul Hesabına yatırılacak. İlgili dekontların ve hesaplama tablosunun bir örneği beş iş günü içinde Kurula iletilecek.

-PORTFÖY YAPISI AYRINTILI BİR ŞEKİLDE BELİRLENDİ-

SPK'dan yapılan açıklamada Yatırım Fonlarına İlişkin Esaslar Tebliği hakkında bilgi verildi. Açıklamaya göre yatırım fonlarına ilişkin Kurul'un düzenlemelerine paralel olarak, sadece portföy yönetim şirketlerinin fon kurucusu olması ve fon varlıklarının Kurul tarafından yetkilendirilmiş portföy saklama hizmetini yürüten kuruluşlar nezdinde saklanması öngörüldü.

Tebliğ'de Borsa yatırım fonları portföyüne alınabilecek varlıklar çeşitlendirildi ve portföy yapısı ayrıntılı bir şekilde belirlendi. Buna göre; endeks veya fon portföyüne dahil edilecek ihraççı payları, borçlanma araçları yabancı borsa yatırım fonu katılma payları, kira sertifikaları ile gayrimenkul sertifikaları için asgari adete ve yoğunlaşma riskine ilişkin kurallar belirlendi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından günlük alım-satım kurları ilan edilen yabancı para birimlerinin BYF portföylerine dahil edilebilmesine izin verilirken, yurtdışı uygulamalarda yer alan sentetik BYF modeline izin verilmekte ve karşı taraf riskine ilişkin sınırlamalar getirilerek swap sözleşmelerinin fon portföyüne dahil edilebilmesi düzenlendi. Borsa yatırım fonlarının; portföylerinin en az yüzde 80'ini devamlı olarak sadece takip edilen endeks kapsamındaki varlıklara, portföylerinin en az yüzde 80'ini devamlı olarak takip edilen endeksi takip eden ve yabancı borsalarda işlem gören BYF'lerin katılma paylarına, takip edilen endeks kapsamında yatırım yapılması zorunlu olmayan varlıklara yatırım yapmak suretiyle endeksi takip edebilmelerine imkan sağlandı.

Fon performansı ile endeks getirisi arasındaki uyumun ölçülmesine yönelik olarak korelasyon uygulaması terkedilerek uluslararası uygulamalara paralel olarak takip farkı (tracking difference) ve takip hatası (tracking error) kavramları tanımlandı. Söz konusu performans kriterlerinin ve yatırım stratejisinden sapmalara ilişkin gerekçelerin kamuya açıklanmasına ilişkin esaslar da Tebliğ'de belirlendi. Borsa yatırım fonlarında sadece nakit karşılığı birincil piyasa işlemlerinin gerçekleştirilebilmesine imkan tanındı.