Resmi Gazete'de yayımlandı! Uzaktan çalışma yönetmeliği yürürlüğe girdi

Türkiye'de yüz binlerce beyaz yakalının kullandığı uzaktan çalışma modeli yeniden gündemde. Çalışma hayatında iş ve yaşam uyumunun güçlendirilmesi, çalışan verimliliğinin artırılması ve farklı istihdam modellerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar sürüyor. Borsa Panel

Uzaktan çalışmanın yasal altyapısı ise yeni değil. Uzaktan Çalışma Yönetmeliği, 10 Mart 2021 tarihli ve 31419 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmişti. Uzaktan çalışma ilk kez 2016 yılında İş Kanunu'nda düzenlenirken yönetmelikle uygulamanın ayrıntıları belirlenmişti.

HANGİ GÜNLER EVDE, HANGİ GÜNLER İŞYERİNDE ÇALIŞILACAK?

Gündemdeki modelde işçinin işyerinde ve uzaktan çalışacağı günler ile çalışma saatlerinin iş sözleşmesinde belirlenmesi öngörülüyor. Böylece çalışma düzeninin gün ve saat bazında sözleşmeye bağlanması planlanıyor.

Mevcut Uzaktan Çalışma Yönetmeliği'nde de çalışma süresine ilişkin hükümler bulunuyor. Buna göre uzaktan çalışmanın gerçekleştirileceği zaman aralığı ve süresi iş sözleşmesinde belirtiliyor. Mevzuattaki sınırlamalara uyulması şartıyla taraflar çalışma saatlerinde değişiklik yapabiliyor.

YÜZ BİNLERCE BEYAZ YAKALI EVDEN ÇALIŞIYOR

Uzaktan çalışma özellikle Covid-19 salgını döneminde geniş bir uygulama alanı buldu. Salgınla birlikte yaygınlaşan model, sonraki dönemde de özellikle beyaz yakalı çalışanların çalışma hayatındaki yerini korudu. NTV'nin haberinde yüz binlerce beyaz yakalının evden çalışmaya devam ettiği belirtildi.

Uzaktan çalışma; çalışanın, işveren tarafından oluşturulan iş organizasyonu kapsamında işini evinden veya teknolojik iletişim araçları aracılığıyla işyeri dışında yerine getirmesine dayanan çalışma biçimi olarak tanımlanıyor.

ŞİMŞEK: TÜRKİYE'NİN MENFAATİNE

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, geçen hafta katıldığı canlı yayında esnek çalışma modelinin gündemde olduğunu ifade etmişti.

Şimşek, özellikle eğitimde ve istihdamda olmayan gençlere yönelik yeni programlar üzerinde çalışıldığını belirterek şu ifadeleri kullanmıştı: "Önümüzdeki dönemde genç nüfus 15-29 yaş nüfusu eğitimde ve iş başında olmayan nüfusu hedefleyen güçlü programlar öngörüyoruz. İşin reform boyutu var. Bu kategoriler için daha esnek çalışma modeli Türkiye'nin menfaatinedir. Onun için gündemimiz yoğun, inşallah bu konularda da ilerlemeye devam edeceğiz."

ŞİMŞEK GEÇEN YIL DA SİNYALİNİ VERMİŞTİ

Şimşek'in esnek ve uzaktan çalışmaya ilişkin açıklaması ilk değil. Bakan Şimşek, geçen yıl Kamu Tasarruf Paketi'ne ilişkin yaptığı açıklamada da kamudaki çalışma modellerine yönelik mesaj vermişti. Şimşek, "Kamuda esnek, uzaktan çalışma modellerini daha da geliştireceğiz" diyerek mesai saatlerinde bir kısalma olmadan evden çalışma modelinin geliştirilmesinin planlandığını belirtmişti.

OVP'DE DE YER ALDI

Evden ve esnek çalışma modeli, 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program'da (OVP) da yer aldı. Program 6 Eylül'de Resmi Gazete'de yayımlandı. OVP'deki düzenlemelere göre atıl iş gücüne meslek kazandırmaya yönelik programların, yerel iş gücü talebi ve bölgesel ihtiyaçlar dikkate alınarak geliştirilmesi öngörülüyor.

Ayrıca iş ve yaşam uyumunun sağlanması ve çalışanların verimliliğinin artırılması doğrultusunda çalışma günlerinin ayarlanması ile esnek süreli istihdam modellerinin geliştirilmesine yönelik çalışmalar yapılması planlanıyor.

ESNEK ÇALIŞMA NE DEMEK?

Esnek çalışma modeli, çalışanların klasik 09.00-18.00 mesai düzenine ve sabit ofis sistemine bağlı kalmadan, çalışma zamanı, çalışma yeri veya program açısından farklı modellerin uygulanabildiği çalışma düzenini ifade ediyor. Esnek çalışma; uzaktan çalışma, farklı çalışma saatleri veya işin niteliğine göre oluşturulan çeşitli çalışma programlarını kapsayabiliyor.

UZAKTAN ÇALIŞMANIN KURALLARI DA BELİRLENMİŞTİ

Türkiye'de uzaktan çalışmanın uygulanmasına ilişkin temel kurallar Uzaktan Çalışma Yönetmeliği ile belirlenmiş durumda. Buna göre uzaktan çalışmaya ilişkin iş sözleşmelerinin yazılı yapılması gerekiyor. Sözleşmede işin tanımı, yapılma şekli, süresi ve yeri ile ücretin ödenmesine ilişkin hususların yanı sıra işveren tarafından sağlanan araç ve ekipmanlar, bunların korunmasına ilişkin yükümlülükler, işçiyle kurulacak iletişim ve çalışma şartları bulunuyor.

ÇALIŞMA ALANININ MALİYETİ İŞÇİ VE İŞVEREN TARAFINDAN BELİRLENECEK

Uzaktan çalışmanın yapılacağı yerde özel bir düzenlemeye ihtiyaç duyulması halinde bu çalışmaların işe başlanmadan önce tamamlanması gerekiyor. Bu düzenlemeler nedeniyle ortaya çıkan maliyetlerin nasıl karşılanacağına çalışan ve işveren birlikte karar veriyor.

EKİPMANLARI İŞVEREN SAĞLAYACAK

Uzaktan çalışanın işini yapabilmesi için ihtiyaç duyduğu malzeme ve iş araçlarının, sözleşmede aksi kararlaştırılmadığı sürece işveren tarafından sağlanması gerekiyor. İşveren ayrıca söz konusu araçların kullanım esasları ile bakım ve onarım koşullarını çalışana açık ve anlaşılır şekilde bildirmekle yükümlü.

İş araçlarının işveren tarafından verilmesi durumunda, çalışana teslim edildiği tarihteki bedellerinin yer aldığı bir liste hazırlanıyor. Bu belge çalışana yazılı olarak teslim edilirken, çalışanın imzaladığı nüsha işveren tarafından özlük dosyasında saklanıyor. İş araçlarının listesi iş sözleşmesinin içerisinde veya sözleşmeye ek olarak hazırlanmışsa ayrıca yazılı belge düzenlenmesi gerekmiyor.

ZORUNLU GİDERLER SÖZLEŞMEDE BELİRLENECEK

İşin yerine getirilmesinden kaynaklanan ve mal veya hizmet üretimiyle doğrudan bağlantılı zorunlu giderlerin nasıl tespit edileceği ve karşılanacağı da iş sözleşmesinde belirtiliyor.

FAZLA MESAİ İÇİN İŞÇİNİN KABULÜ GEREKİYOR

Uzaktan çalışmada çalışma saatleri konusunda da açık kurallar bulunuyor. Çalışmanın gerçekleştirileceği zaman aralığı ve süresi iş sözleşmesine yazılıyor. Fazla çalışma ise işverenin yazılı talebi ve işçinin kabulüyle, ilgili mevzuat hükümlerine uygun şekilde gerçekleştirilebiliyor. İşveren ile uzaktan çalışan arasındaki iletişimin yöntemi ve hangi zaman aralığında gerçekleştirileceği de taraflar tarafından belirleniyor.

VERİLERİN KORUNMASI İŞVERENİN SORUMLULUĞUNDA

İşveren, uzaktan çalışanı işyerine ve yaptığı işe ilişkin verilerin korunması ve paylaşılması konusundaki işletme kuralları ve ilgili mevzuat hakkında bilgilendirmek zorunda. Ayrıca bu verilerin korunması için gerekli önlemlerin alınması gerekiyor. Korunması gereken verilerin kapsamı sözleşmede belirlenirken çalışan da işverenin veri güvenliği amacıyla koyduğu kurallara uymakla yükümlü.

İŞ SAĞLIĞI VE GÜVENLİĞİ YÜKÜMLÜLÜĞÜ SÜRÜYOR

Çalışanın işini evden yapması, işverenin iş sağlığı ve güvenliği sorumluluğunu ortadan kaldırmıyor. İşveren, yapılan işin niteliğini dikkate alarak uzaktan çalışanı iş sağlığı ve güvenliği önlemleri konusunda bilgilendirmek, gerekli eğitimi vermek, sağlık gözetimini sağlamak ve sağladığı ekipmana ilişkin gerekli iş güvenliği önlemlerini almakla yükümlü.

HER İŞ UZAKTAN YAPILAMAYACAK

Yönetmelik bazı işlerde uzaktan çalışmaya izin vermiyor. Tehlikeli kimyasal ve radyoaktif maddelerle çalışma, bu maddelerin işlenmesi veya atıklarıyla çalışma ile biyolojik etkenlere maruz kalma riski bulunan işler uzaktan çalışma kapsamına alınamıyor.

Kamu kurumlarının hizmet alımı yoluyla gördürdüğü işler ile milli güvenlik açısından stratejik öneme sahip birim, proje, tesis veya hizmetlerden hangilerinde uzaktan çalışmanın uygulanamayacağına ise ilgili kamu kurum veya kuruluşu karar veriyor.

İŞÇİ YENİDEN İŞYERİNE DÖNMEYİ TALEP EDEBİLİYOR

İş ilişkisi başlangıçtan itibaren uzaktan çalışma sözleşmesiyle kurulabileceği gibi, halihazırda işyerinde çalışan kişinin sözleşmesi de işçi ve işverenin anlaşması halinde uzaktan çalışma sözleşmesine dönüştürülebiliyor.

Uzaktan çalışmaya geçen işçi daha sonra yeniden işyerinde çalışmak için talepte bulunabiliyor. İşverenin bu talebi öncelikli olarak değerlendirmesi gerekiyor. Zorlayıcı nedenlerle işyerinin tamamında veya bir bölümünde uzaktan çalışmaya geçilmesi halinde ise çalışanın ayrıca talebi veya onayı aranmıyor.