Cari İşlemler Verisi

Odeabank Ekonomik Araştırma Müdürü İnanç Sözer, yılın son çeyreğinde de büyümenin ana sürükleyicisinin net ihracat olacağını ve art arda altıncı çeyrekte de ihracatın büyümeyi yukarı çekeceğini tahmin ettiğini belirtti.

Merkez Bankası'nca açıklanan ekim ayı cari işlemler dengesi verilerini değerlendiren Sözer, cari işlemler açığının ekimde piyasa beklentilerinin sınırlı altında gerçekleştiğini, geçen senenin aynı dönemine göre ekimde yüzde 56 gerileyen cari açığın, ocak-ekim döneminde yüzde 37 azalarak 41,1 milyar dolara indiğini belirtti. Böylece 12 aylık cari açığın ekimde 53,1 milyar dolar ile 21 ayın en düşüğüne gerilediğini vurgulayan Sözer, şunları kaydetti:

"Ekimde yıllık bazda mal ve hizmet ihracatı üçüncü çeyrek ortalamasına paralel yüzde 10,3 artarken, mal ve hizmet ithalatındaki daralma üçüncü çeyrekteki eksi yüzde 3,3'ten eksi yüzde 4,2'ye ulaştı. İhracattaki güçlü artışla ülke ve ürün çeşitliliği etkili olurken, iç talepteki daralmanın sürmesi ithalatı baskılıyor. Öte yandan hizmet ihracatında yer alan taşımacılık gelirlerindeki son dönem pozitif performans dikkati çekiyor.

Ekimde yıllık bazda yüzde 116 artarak 0,7 milyar dolara ulaşan taşımacılık gelirleri, ocak-ekim döneminde de yüzde 115 artarak 4,3 milyar dolar olarak gerçekleşti. Son üç yılda ortalama yüzde 5 olan taşımacılık gelirlerinin cari açıktaki payı, ocak-ekim döneminde yüzde 10'a ulaşarak cari açığı sınırlayıcı etki yaptı. Ekimdeki zayıflığa rağmen, yılın son iki ayında ithalatta kademeli toparlanma beklerken, ihracatta görece güçlü seyrin de devam edeceğini öngörüyoruz. Bu doğrultuda yılın son çeyreğinde de büyümenin ana sürükleyicisinin net ihracat olacağını ve art arda altıncı çeyrekte de ihracatın büyümeyi yukarı çekeceğini tahmin ediyoruz."

-Petrol fiyatları cari açıkta kritik faktör-

Petrol fiyatlarındaki son seyre bağlı olarak net enerji ithalatının ekimde yıllık bazda yüzde 5 düşerek 4,2 milyar dolara gerilediği, enerji hariç cari işlemlerin art arda üçüncü ayda da fazla verdiğine dikkati çeken Sözer,

"Hesaplamalarımıza göre üç aylık ortalama mevsimsellikten arındırılmış enerji hariç cari işlemler fazlası ekimde üç buçuk yılın zirvesine ulaştı. 12 aylık toplamlara göre ise cari işlemler açığı 53 milyar dolara gerilerken, net enerji ithalatı 51,8 milyar dolar ile cari açığın yüzde 97'sine ulaştı. Önümüzdeki dönemde petrol fiyatlarının seyri ve fiyatları etkileyebilecek gelişmeler, cari açıkta kritik faktör olmaya devam edecek" dedi.

Cari açıktaki belirgin iyileşmeye karşın, ekonomide yatırımların payının azalmasının ülke tasarruflarındaki artışı sınırladığını belirten Sözer,

"Hesaplamalarımıza göre Türkiye'nin tasarruf seviyesi milli gelire oran olarak 2011'deki yüzde 13,9'dan üçüncü çeyrekte yüzde 15,3'e yükseldi. Diğer bir deyişle, milli gelire oran olarak cari açık 3,5 puan iyileşirken, tasarruflardaki iyileşme 1,5 puan ile sınırlı kaldı. Bu çerçevede ekonomideki dengelenmenin alternatif maliyetinin değerlendirilmesi önemli hale geliyor. Sürdürülebilir ve sağlıklı büyüme patikasına ulaşabilmek için yatırımlar odaklı büyüme kritik olacak" değerlendirmesini yaptı.

-"Cari işlemler açığındaki iyileşmenin, iç talepteki toparlanma ile önümüzdeki dönemde yavaşlayacak"

2012 yılındaki kötüleşmeye rağmen, yatırım yapılabilir ülke notuna ulaşılmasına bağlı olarak risk primlerindeki düşüş ve Merkez Bankası'nın mevcut politika duruşuna bağlı olarak yatırımların gelecek dönemde kademeli olarak artmasını beklediklerini ifade eden Sözer, şunları kaydetti:

"Ekimde özel sektörün 2,8 milyar dolarlık tahvil ihracı ve yabancıların 1,4 milyar dolarlık bono alımı ile net portföy girişi 5,9 milyar dolar ile oldukça yüksek gerçekleşirken, 4,5 milyar dolarlık rezerv artışı ile sıcak paranın kur üzerindeki etkisi sınırlandırılmış oldu. Öte yandan öncü verilere göre fon girişleri kasımda da devam etti. Kasımda yabancılar Halkbank'ın halka arzı ile 2,2 milyar dolarlık hisse alımı ve 1,4 milyar dolarlık da bono alımı yaptı. Kredi yoluyla yurt dışı finansman ise sınırlı kalmaya devam ediyor.

Uzun vadeli borç çevirme oranı ocak-ekim döneminde reel sektörde yüzde 109 olarak gerçekleşirken, Avrupa'daki bankaların bilanço yapılandırma sürecinin bir sonucu olarak bankalarda yüzde 86 ile düşük kaldı. Cari işlemler açığındaki iyileşmenin, iç talepteki toparlanma ile önümüzdeki dönemde yavaşlayacağını düşünüyoruz. Bu çerçevede 2012 yılında cari açığın 53 milyar dolarda kalacağını, 2013 yılında ise 60,7 milyar dolar olarak gerçekleşeceğini öngörüyoruz. İhracatın ithalatı karşılama oranındaki iyileşme ve özellikle altın ihracatı ile taşımacılık gelirlerindeki artışlar cari açığı sınırlarken, petrol fiyatları ve global ekonomideki belirsizlikler riskleri canlı tutuyor."

Muhabir: Murat Birinci

Yayıncı: Ali Bayaslan - İSTANBUL