Çeşmeci, COP31'de kömür bölgelerinin enerji dönüşümünde destek alamadığını söyledi
İklim Ağı üyesi Mekanda Adalet Derneği uzmanı Hülya Çeşmeci, Antalya'daki COP31'de kömür bölgelerinin enerji dönüşümünde yeterli destek alamadığını söyledi. Çeşmeci, Soma ve Zonguldak gibi bölgelerde istihdam kayıplarına karşı sosyal politikalar ve finansman gerektiğini vurguladı.
Haber: Batuhan DÜKEL - Kamera: Cemal Berk AYTEKİN
(ANTALYA) – İklim Ağı üyesi Mekanda Adalet Derneği Çevre Politikaları Uzmanı Hülya Çeşmeci, enerji dönüşümünün sosyal politikalar ve istihdam önlemleriyle desteklenmesi gerektiğini belirterek, "Kömür bölgeleri bu enerji dönüşümünde yeteri kadar ekonomilerini çeşitlendirebilmek için istihdamı güçlendirmek için destek alamıyorlar" dedi.
Antalya'da düzenlenen COP31'de ANKA Haber Ajansı'na konuşan Çeşmeci, adil geçişin önemini, bu başlıktaki müzakereleri ve Türkiye'deki kömür bölgelerinin ihtiyaçlarını değerlendirdi.
İklim değişikliğiyle mücadelenin fosil yakıtlardan hızlı ve planlı biçimde çıkmayı gerektirdiğini söyleyen Çeşmeci, enerji dönüşümünün istihdamda, ekonomide ve toplumsal yaşamda yaratacağı değişimlere dikkati çekti.
Dönüşümün toplumun bütün kesimleri için adil biçimde gerçekleşmesi gerektiğini vurgulayan Çeşmeci, şunları söyledi:
"Bu değişimlerin herkes için, toplumun tüm kesimleri için adil bir şekilde gerçekleşmesi gerekiyor. Adil geçişi enerji dönüşümü sırasında yaşanabilecek toplumsal, sosyal, ekonomik değişikliklere karşı bir tür koruma kalkanı ama bazen de aslında gelişmek için bir fırsat olarak görebiliriz, tanımlayabiliriz."
Adil geçiş çalışmalarının bugüne kadar ülkeler arasında deneyim ve teknoloji paylaşımına dayanan bir diyalog ortamında ilerlediğini anlatan Çeşmeci, COP31'de bu sürecin finansmanı ve kurumsal yapısı bulunan bir uygulama alanına nasıl dönüştürüleceğinin tartışıldığını belirtti. Çeşmeci, "Bugüne kadar diyalog ortamıyla beraber devam eden adil geçiş, yeni dönemde hem finansmanıyla hem mekanizmasıyla nasıl bir uygulama alanına kavuşacak? Ülkeler bu anlamda Türkiye'de bunu tartışıyorlar" diye konuştu.
"BU YÖNETİŞİM YAPISININ, FİNANSMANININ KURULMASIYLA İLGİLİ ÖNEMLİ BİR AÇIK VAR"
Ülkelerin iklim planlarında adil geçişe giderek daha fazla yer verdiğini ancak mekanizma ve finansman konusunda boşluklar bulunduğunu söyleyen Çeşmeci, şu değerlendirmeyi yaptı:
"Ülkeler özellikle de 'Adil geçişin mekanizması ne olacak, finansmanı ne olacak?' sorusuna cevap vermekte oldukça tutuklar. Çünkü zaten dünyada bununla ilgili önemli bir açık var. Bu yönetişim yapısının, finansmanının kurulmasıyla ilgili önemli bir açık var. Şimdi ülkeler bunun üzerine konuşuyorlar, bunun üzerine tartışıyorlar."
Çeşmeci, gelişmekte olan ülkelere finansman sağlayan, teknoloji transferini kolaylaştıran ve dönüşümü sosyal politikalarla destekleyen bir yapının nasıl kurulacağının müzakerelerin temel tartışma alanlarından olduğunu ifade etti.
"FİNANSMANIN NİTELİĞİ BİZİM İÇİN ÖNEMLİ"
Finansmanın yalnızca miktarının değil, hangi koşullarda sağlandığının da önemli olduğunu vurgulayan Çeşmeci, şöyle konuştu:
"Burada finansmanın niteliği bizim için önemli. Çünkü bu aşamada verilenler genellikle gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere verilen daha çok krediler şeklinde oluyor. Bu, özellikle de gelişmekte olan ülkelerin omuzlarındaki yükü artıran bir sistem. Burada hibe sistemine dönüşmesine yönelik özellikle de gelişmekte olan ülkelerin, Afrika ülkelerinin, Güney Asya ülkelerinin çeşitli talepleri var. Bir temel kırılma noktası burası."
Enerji dönüşümünün yenilenebilir enerji teknolojilerinin aktarılmasıyla sınırlı tutulmaması gerektiğini belirten Çeşmeci, Soma ve Zonguldak gibi kömür bölgelerinde yaşayan insanların dönüşümden doğrudan etkileneceğini söyledi. Olası istihdam kayıplarına karşı sosyal koruma önlemlerine ihtiyaç olduğunu vurgulayan Çeşmeci, şunları kaydetti:
"Enerji dönüşümüyle beraber istihdam kayıpları olabilir, yeni bir düzene geçiliyor olabilir. Koruma politikalarıyla, istihdam politikalarıyla nasıl destekleneceği önemli. Diğer finansman tartışması da burada aslında. Yenilenebilir enerjiyle kısıtlı olan bir teknoloji transferi olmasın, sosyal politikalarla, istihdam tartışmalarıyla donanmış bir finansman tartışması olsun."
Türkiye'nin adil geçiş mekanizmasına ilişkin müzakerelere ev sahipliği yapmasını önemli bulduğunu belirten Çeşmeci, "Ülkeler arası adaleti gözeten bir şekilde bu mekanizma tartışmalarını hayata geçirmesi gerekiyor. Uygulamada ve finansmanda da mekanizmada da adaleti tesis etmesi gerekiyor" dedi.
"KÖMÜR BÖLGELERİ YETERİ KADAR DESTEK ALAMIYORLAR"
Türkiye'nin enerji politikalarında yenilenebilir enerji kapasitesini artırmaya ve kaynakları çeşitlendirmeye odaklandığını söyleyen Çeşmeci, kömür bölgelerinin ihtiyaçlarının da bu politikaların parçası olması gerektiğini ifade etti. Çeşmeci, "Türkiye hala yenilenebilir enerjideki gücünü artırarak enerji meselesini çözmeye çalışıyor, çeşitlendirerek enerji meselesini çözmeye çalışıyor ama bu tartışmalar kömür bölgelerine bakıştan açıkçası uzak" şeklinde konuştu.
Kömür bölgelerindeki istihdamın ve bu bölgelere sağlanan desteklerin gerilediğini belirten Çeşmeci, "Bir enerji dönüşümü var. Ancak kömür bölgeleri bu enerji dönüşümünde yeteri kadar ekonomilerini çeşitlendirebilmek için, istihdamı güçlendirmek için destek alamıyorlar" ifadesini kullandı.
"TALEPLERİ NET"
Adil geçiş tartışmalarının Türkiye'de özellikle bölgesel düzeyde güçlendiğini belirten Çeşmeci, COP31'de yerel yönetimlerin de taleplerini dile getirdiğini söyledi. İklim Ağı üyesi Mekanda Adalet Derneği Çevre Politikaları Uzmanı Hülya Çeşmeci, şunları kaydetti:
"COP31 alanı sadece ülkelerin, ülkelerin temsilcilerinin ve sivil toplumun yer aldığı bir yer değil, aynı zamanda yerel yönetimler de buradalardı. Kütahya Tavşanlı'dan, Manisa Soma'dan belediye başkanları adil geçiş için aslında konuşmaya geldiler. Aslında talepleri net; hem ekonomik çeşitlenmeyi hem de bu enerji dönüşümü sırasında yaşanabilecek istihdam kayıplarına karşı çeşitli önlemleri, sosyal politikaları talep ediyorlar.
Kömür bölgelerinde hem sivil toplum olarak hem yerel yönetimler hem de kömür bölgelerinde yaşayan halkların talep ettiği bir adil geçiş süreci olduğunu söylemek mümkün."