Gelir Vergisi Kanunu Tasarısı TBMM'de

- Tasarıya göre, faiz, kira maaş gibi gelirlerinin yıllık toplamı 188 bin lirayı aşanlar, beyanname verecek

Gerçek kişiler tarafından yıllık beyannamede bildirilen geliri, asgari ücretin yıllık tutarını aşmaması şartıyla, mükellefin kendisi, eşi ve çocuklarına ilişkin olarak yapılan eğitim ve sağlık harcamaları, bu kişilerin kazançları üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilecek

Çiftçilerin yanında zirai faaliyette çalışan işçilerin, ücretlerinin asgari ücrete tekabül eden kısmı üzerinden hesaplanan gelir vergisi, verilecek beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilerek ertelenebilecek

TBMM Başkanlığı'na sunulan Gelir Vergisi Kanunu Tasarısı'na göre, kanunda aksine hüküm olmadıkça, gelir vergisi, mükellefin veya vergi sorumlusunun beyanı üzerine tarh olunacak.

Gelir vergisi beyanları, mükellefiyet veya sorumluluk türlerine, vergilendirme dönemine ya da gelir unsurlarına göre yıllık, muhtasar ve özel beyannameler şeklinde yapılacak.

Her kurum vergiye tabi kazancının tamamı için yıllık bir beyanname verilecek. Kurumların şubeleri, ajansları, alım satım büro ve mağazaları, imalathaneleri veya kendilerine bağlı diğer işyerleri için, bunların bağımsız muhasebeleri ve ayrılmış sermayeleri olsa dahi ayrı beyanname veremeyecek. Ancak, tüzel kişiliği bulunmayan iktisadi kamu kuruluşları ile dernek ve vakıflara ait iktisadi işletmelerden her biri için, bunların bağlı olduğu kamu tüzel kişileri ile dernek ve vakıflar tarafından ayrı beyanname verilecek.

-Gelirin toplanmasının esasları

Tam mükellef kurumlar, kazançlarının tamamını yıllık beyanname ile bildirmek zorunda olacak. Ancak, kooperatiflerin gelirlerinin münhasıran Türkiye'de kesinti suretiyle vergilendirilmiş taşınmaz kira gelirlerinden ibaret olması halinde, bu gelirler için beyanname verilmeyecek.

Gerçek kişiler, bir takvim yılı içinde elde ettikleri gelirler için bu Kanunda aksine hüküm olmadıkça yıllık beyanname verecekler. Bu düzenlemeye göre beyanı gereken gelirlerin yıllık beyannamede toplanması zorunlu olacak.

Ticari kazanç ve gerçek usulde vergilendirilen zirai kazanç sahipleri ile serbest meslek erbabı, ticari, zirai ve mesleki faaliyetlerinden kazanç temin etmemiş olsalar bile, yıllık beyanname verecek. Bu hüküm şirketlerin faaliyet ve tasfiye dönemlerine şamil olmak üzere kollektif şirket ortakları ile komanditeler hakkında da uygulanacak.

Gayrimenkul sermaye iradı, diğer kazanç ve iratları, serbest meslek kazancı 188 bin lirayı aşanlar, beyenname verecek.

Tasarıda gerçek kişilerin hangi gelirleri için biyanname vermeyeceği ve hangi gelirlerin beyannameye dahil edilmeyeceği konusunda da düzenleme yapılıyor.

-Zarar mahsupları

Gelirin toplanmasında gelir kaynaklarının bir kısmından hasıl olan zararlar,  diğer kaynakların kazanç ve iratlarına mahsup edilebilecek. Bu mahsup sonucunda kapatılmayan zarar kısmı, izleyen yıllarda beyan edilen gelirlerden indirilebilecek. Arka arkaya beş yıl içinde mahsup edilmeyen zararlar, izleyen yıllara devredilmeyecek.

Menkul ve gayrimenkul sermaye iratlarında, gider fazlalığından doğanlar hariç, sermayede vukua gelen eksilmeler zarar kabul edilmeyecek. Kurumlar, her yıla ilişkin tutarları ayrı ayrı göstermek şartıyla gelir vergisi matrahının tespitinde bazı zararları indirebilecek.

Yıllık beyannamede bildirilecek gelir veya kazancın zarar mahsuplarından sonra kalan kısmı indirime esas gelir sayılacak. Bu tutardan ilgisine göre sırasıyla aşağıdaki indirimler yapılabilecek:

Mükelleflerin, işletmeleri bünyesinde gerçekleştirdikleri münhasıran yeni teknoloji ve bilgi arayışına yönelik araştırma ve geliştirme harcamaları tutarının yüzde 100'ü oranında hesaplanacak ar-ge indirimi

Engelliler Hakkında Kanun'a göre kurulan korumalı işyerlerinde istihdam edilen engelli çalışanlar için diğer kişi ve kurumlarca karşılanan tutar dahil yapılan ücret ödemelerinin yıllık brüt tutarının yüzde 100'ü oranında korumalı işyeri indirimi

Münhasıran kreş ve anaokulu faaliyetinde bulunacak olan veya mevcut işletme içerisinde çalışanların çocuklarına bakım amacıyla kurulan kreş ve anaokuluna ilişkin kuruluş ve yapım giderlerinin yüzde 100'ü.

İndirime esas gelirin yüzde 15'ini ve asgari ücretin yıllık tutarını aşmamak şartıyla mükellefin şahsına, eşine ve çocuklarına ait hayat sigortalarına ödenen primlerin yüzde 50'si ile ölüm, kaza, hastalık, sağlık, engellilik, analık, doğum ve tahsil gibi şahıs sigorta primleri

-İktisadi   işletmeleri   hariç,   Türkiye Kızılay Derneğine   ve   Türkiye   Yeşilay Cemiyetine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış ve yardımların tamamı

Genel ve özel bütçeli kamu idarelerine, il özel idarelerine, belediyelere ve köylere bağışlanan okul ve sağlık tesisi ile 50  yatak büyükşehirlerde 100 yatak kapasitesinden az olmayan öğrenci yurdu, çocuk yuvası, yetiştirme yurdu, huzurevi, bakım ve rehabilitasyon merkezi ile mülki idare amirlerinin izni ve denetimine tabi olarak yaptırılacak ibadethaneler ve Diyanet İşleri Başkanlığı denetiminde yaygın din eğitimi verilen tesislerin inşası dolayısıyla yapılan harcamalar veya bu tesislerin inşası için bu kuruluşlara yapılan her türlü bağış ve yardımlar ile aynı kuruluşlara, ait olan mevcut tesislerin faaliyetlerini devam ettirebilmeleri için yapılan her türlü nakdi ve ayni bağış ve yardımların tamamı.

Fakirlere yardım amacıyla gıda bankacılığı faaliyetinde bulunan dernek ve vakıflara Maliye Bakanlığınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde bağışlanan gıda, temizlik, giyecek ve yakacak maddelerinin maliyet bedelinin tamamı

-Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun ile Türkiye Futbol Federasyonu Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun kapsamında yapılan sponsorluk harcamalarının; amatör spor dalları için yüzde 100'ü, profesyonel spor dalları için yüzde 50'si.

Tasarıda, kültür ve sanat faaliyetleri ile yapılacak harcamalara yönelik de indirimler düzenleniyor.

-İndirim yapılmayacak giderler

Bu düzenlemeye göre, hesaplanan gelir vergisi ile diğer şahsi vergiler, her türlü para cezaları,  vergi cezaları, gecikme zamları ve faizler ile Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre ödenen gecikme faizleri gelir vergisinin matrahından, gelir unsurlarından ve kurum kazancından indirilemeyecek.

Yıllık beyanname, gerçek kişiler tarafından takvim yılını izleyen yılın Şubat ayının başından yirminci günü akşamına kadar; kurumlar tarafından ise hesap döneminin kapandığı ayı izleyen üçüncü ayın başından yirminci günü akşamına kadar tarha yetkili vergi dairesine verilecek veya taahhütlü olarak posta ile gönderilecek.

Takvim yılı içinde Türkiye'yi terk edenlerin beyannameleri terke tekaddüm eden 15  gün içinde; ölüm halinde ise ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde verilecek.

-Vergilendirme dönemi

Gelir vergisinde vergilendirme dönemi, gerçek kişiler için geçmiş takvim yılı, kurumlar için hesap dönemi olacak.  Gerçek kişilerin mükellefiyetinin takvim yılı içinde kalkması halinde, vergilendirme dönemi, takvim yılı başından mükellefiyetin kalktığı tarihe kadar geçen süreyi kapsayacak. Diğer ücretlerde vergilendirme dönemi, hizmetin ifa olunduğu takvim yılı olacak.

Gelir vergisi, mükellefin veya vergi sorumlusunun beyanı üzerine tarh olunacak.  Gelir vergisi, beyanname verilmesi gereken hallerde, beyannamenin verildiği günde, beyanname posta ile gönderilmişse vergiyi tarh edecek daireye geldiği tarihi izleyen 3 iş günü içinde tarh edilecek.

-İndirimli gelir vergisi

Finans ve sigortacılık sektörlerinde faaliyet gösteren kurumlar, Ekonomi Bakanlığı tarafından teşvik belgesine bağlanan yatırımlardan elde edilen kazançlar, yatırımın kısmen ya da tamamen işletilmesine başlanılan hesap döneminden itibaren, yatırıma katkı tutarına ulaşıncaya kadar indirimli oranlar üzerinden gelir vergisine tabi tutulacak.

Bakanlar Kurulu, istatistiki bölge birimleri sınıflandırması ile kişi başına düşen milli gelir veya sosyoekonomik gelişmişlik düzeylerini dikkate alarak, illeri gruplandırmaya ve teşvik edilecek sektörleri, bu sektörler ile organize sanayi bölgeleri, Gökçeada ve Bozcaada'da yapılan yatırımlara  turizm yatırımlarına ilişkin yatırım ve istihdam büyüklüklerini belirlemeye yetkili olacak.

Her bir il grubu, stratejik yatırımlarda, katkı oranı yüzde 55'i, yatırım tutarı 50 milyon lirayı aşan büyük ölçekli yatınmlarda yüzde 65'i geçmemek üzere belirlemeye, gelir vergisi oranını yüzde 90'a kadar indirimli uygulatma da Bakanlar Kurulu'nun yetkisinde olacak.

-Vergi kesintileri

Vergi kesintileri, vergi kesenler tarafından beyanname verecekleri ayın 26. günü akşamına kadar bağlı bulundukları vergi dairesine yatırılacak.

Maliye Bakanlığı, kesinti yapacaklardan 10 ve daha az kişi çalıştıranlar ile hizmet erbabı çalıştırmayanlara ilişkin olarak beyanname verme süresinden itibaren 3 ayı geçmeyecek şekilde, ödeme zamanı belirlemeye yetkili olacak.

Basit usulde vergilendirilenler hariç ticari kazanç sahipleri, serbest meslek erbabı ve kurumlar cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere, ticari ve mesleki kazancın veya kurum kazançlarının tespitine ilişkin hükümlere göre belirlenen ilgili takvim yılı veya hesap döneminin 3'er aylık kazançları üzerinden geçici vergi ödeyecek.

Geçici vergi matrahının hesaplanmasında Vergi Usul Kanunu'nun değerlemeye ait hükümlerinin uygulanması bakımından, kazanç tespitine esas alılan üçer aylık dönemlerin son günü bilanço günü yerine geçer. Ancak bu dönemlerin son günündeki mal mevcutları, istenirse sadece kayıtlar üzerinden de tespit edilebilecek.

Mükellefler, işin bırakılması veya tasfiyeye girilmesi halinde, işin bırakıldığı ya da tasfiyeye girildiği dönemi izleyen dönemlerde geçici vergi ödemeyecek.

Bakanlar Kurulu, geçici vergi oranını 5 puana kadar indirmeye ya da tekrar kanuni seviyesine kadar getirmeye, gerçek kişi veya kurumlar için farklı oranlar belirlemeye yetkili olacak.

-Geçici vergi beyanı

Geçici vergi, 3 aylık dönemi izleyen ikinci ayın 14. günü akşamına kadar bağlı olunan vergi dairesine beyan edilecek ve 17. günü akşamına kadar ödenecek.

Ticari, zirai ve mesleki faaliyeti nedeniyle ilk defa gelir vergisine tabi olan ve mükellefiyet başlangıç tarihi itibarıyla 29 yaşını doldurmamış tam mükellef gerçek kişilerin, talepleri halinde, faaliyete başladıkları vergilendirme döneminden itibaren 3 vergilendirme dönemi boyunca elde ettikleri kazançlarının, asgari ücretin yıllık tutarına isabet eden kısmı üzerinden yapılacak hesaplama ile belirlenecek tutar, bunların kazançları üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilecek.

Bu vergi indiriminin uygulanmasında, kişinin kendi işinde bilfiil çalışılması, faaliyete devam eden bir işletmenin eş ve üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımlarından devralınmamış olması, işe başlamanı kanuni süresi içinde bildirilmiş olması şartları aranacak.

Gerçek kişiler tarafından yıllık beyannamede bildirilen geliri,  asgari ücretin yıllık tutarını aşmaması şartıyla, mükellefin kendisi, eşi ve çocuklarına ilişkin olarak yapılan eğitim ve sağlık harcamaları, bu kişilerin kazançları üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilecek.

Çiftçilerin yanında zirai faaliyette çalışan işçilerin, ücretlerinin asgari ücrete tekabül eden kısmı üzerinden hesaplanan gelir vergisi, verilecek beyanname üzerinden tahakkuk eden vergiden indirilerek ertelenebilecek.

-Yurt içinde kesilen vergilerin mahsubu

Yıllık beyannamede gösterilen gelire dahil kazanç ve iratlardan kesilmiş olan vergiler, beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisine mahsup edilecek.

Geçici vergilendirme dönemi içinde elde edilen gelirler üzerinden kesinti yoluyla ödenmiş vergilerin bulunması halinde bu vergiler, o dönem için hesaplanan geçici vergi tutarından da mahsup edilebilecek. Kesinti yoluyla ödenen vergilerin hesaplanan geçici vergiden mahsup edilemeyen kısmı geçici vergi dönemleri için iade edilmeyecek.

Ticari faaliyet kapsamında elde edilip vergi kesintisine tabi tutulmuş olan kazanç ve iratlar, ticari kazanca ilişkin hükümler çerçevesinde kazancın tespitinde dikkate alınacak ve kesinti suretiyle ödenmiş olan vergiler, kazançların beyan edildiği beyannamelerde hesaplanan vergiden mahsup edilecek.

Tam mükellef kurumların doğrudan veya dolaylı olarak sermayesi ya da oy hakkının yüzde 25'ine sahip olduğu yurt dışı iştiraklerinden elde ettikleri kar payları üzerinden, Türkiye'de ödenecek gelir vergisinden, iştiraklerin bulunduğu ülkelerdeki kar payı dağıtımına kaynak oluşturan kazançlar üzerinden ödenen gelir vergisi ve benzeri vergilerin kar payı tutarına isabet eden kısmı mahsup edilebilecek.

Geçici vergilendirme dönemi içinde yurtdışından elde edilen kazanç ve iratların bulunması halinde, bu kazanç ve iratlar üzerinden, kazancın elde edildiği ülkelerde kesinti yada diğer şekillerde ödenen vergiler, o dönem için hesaplanan geçici vergi tutarından da mahsup edilebilecek. İndirilecek tutar, yurtdışında elde edilen bu kazanç ve iratlar için Türkiye'de tarh edilen geçici vergi tutarından fazla olamayacak.

Kanunda yer alan maktu had ve tutarlar, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirlenen yeniden değerleme oranında artırılarak uygulancak. Bakanlar Kurulu, bu şekilde tespit edilen had ve tutarları yüzde 50'sine kadar artırmaya veya indirmeye yetkili olacak.

Diğer kanunlardaki muafiyet, istisna ve indirimlere ilişkin hükümler, gelir vergisi bakımından geçersiz olacak.

-