Gelişmekte olan ülkelerin uyum finansmanı ihtiyacı 2035'te 305 milyar dolara çıkacak
Antalya'daki COP31'de gelişmekte olan ülkelerin iklim hedefleri için ihtiyaç duyduğu finansmana erişim öne çıkıyor. BM Çevre Programı raporuna göre yıllık uyum finansmanı ihtiyacı 2035'te yaklaşık 305 milyar dolara ulaşacakken, 2024'te kamu uyum finansmanı 30 milyar dolarda kaldı.
Gelişmekte olan ülkeler, iklim hedeflerini hayata geçirmek ve enerji dönüşümünü hızlandırmak için ihtiyaç duydukları finansmana erişimde zorluk yaşarken, COP31'de iklim finansmanının artırılması ve kaynakların adil paylaşımı öne çıkan başlıklar arasında yer alıyor.
Türkiye'nin ev sahipliğinde Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı'nda (COP31) sona yaklaşılırken, gelişmekte olan ve en az gelişmiş ülkelerin iklim hedeflerini hayata geçirmek için ihtiyaç duydukları finansmana erişimleri, gündemin ön sıralarında yer alıyor.
COP31'de, fosil yakıtlardan temiz enerjiye geçişin hızlandırılmasının yanı sıra dönüşümün maliyetinin ülkeler arasında nasıl paylaşılacağı da önemli müzakere başlıkları arasında yer alıyor.
Sanayileşme süreçlerinde fosil yakıtlardan yararlanarak ekonomik büyümelerini gerçekleştiren gelişmiş ülkeler temiz enerji yatırımlarını artırırken, gelişmekte olan ülkeler enerji dönüşümünü finanse etmek ve iklim değişikliğinin etkileriyle mücadele etmek için ilave kaynaklara ihtiyaç duyuyor.
BM Çevre Programı'nın 2026 Uyum Açığı Raporu'na göre, gelişmekte olan ülkelerin yıllık uyum finansmanı ihtiyacının 2035 itibarıyla yaklaşık 305 milyar dolara ulaşması bekleniyor. Bu ülkelere sağlanan uluslararası kamu uyum finansmanı 2024'te ise ortalama 30 milyar dolar seviyesinde kaldı.
"Kirleten ödesin" yaklaşımı finansman sorumluluğunu da kapsıyor
İklim adaleti tartışmalarında öne çıkan "kirleten ödesin" yaklaşımı, tarihsel olarak yüksek sera gazı emisyonuna neden olan ülkelerin, iklim değişikliğinden daha fazla etkilenen ve finansman kaynakları sınırlı ülkelere destek sağlaması gerektiği yaklaşımını güçlendiriyor.
Paris Anlaşması'nın 9. maddesi de gelişmiş ülkelerin, gelişmekte olan ülkelere emisyon azaltımı ve iklim değişikliğine uyum faaliyetleri için finansman sağlamasını öngörüyor. Bu çerçevede yeşil dönüşüm, yalnızca yenilenebilir enerji yatırımlarını değil, elektrik şebekelerinin güçlendirilmesini, temiz teknolojilere erişimi, iklime dayanıklı altyapının geliştirilmesini ve kırılgan toplulukların desteklenmesini de kapsıyor.
Özellikle borç yükü yüksek gelişmekte olan ülkeler açısından hibe ve uygun koşullu finansmana erişim, kritik önem taşıyor.
"Daha fazla finansmana ihtiyacımız var"
COP31 kapsamında AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Laos Demokratik Halk Cumhuriyeti Maliye Bakan Yardımcısı Sitthiroth Rasphone, gelişmekte olan ülkelerin iklim hedeflerini gerçekleştirebilmesi için uluslararası finansman desteğinin artırılması gerektiğini belirtti.
Rasphone, Laos'un en az gelişmiş ülkeler kategorisinden çıkmaya hazırlandığını ancak ekonomik kırılganlıklarının sürdüğünü ifade ederek, "Laos dahil birçok gelişmekte olan ülke ve en az gelişmiş ülke, dış şoklar ve makroekonomik istikrarsızlıklarla karşı karşıya. Bizim ülkemizde de borçluluk seviyesi oldukça yüksek. İklim hedeflerimizi ve planlarımızı hayata geçirebilmek için daha fazla finansmana ihtiyacımız var." diye konuştu.
Gelişmekte olan ülkelerin yalnızca finansmana değil, uluslararası kaynaklara erişimlerini kolaylaştıracak kurumsal ve teknik kapasiteye de ihtiyaç duyduğunu vurgulayan Rasphone, "Yeşil finansmanı 10 yıllık finansman stratejimize dahil ettik. Uluslararası finansman kaynaklarına erişimimizi sağlayacak merkezi bir platform geliştiriyoruz." dedi.
Rasphone, uluslararası toplumun mümkün olduğunca fazla kaynak seferber etmesinin, gelişmekte olan ülkelerin iklim hedeflerine ulaşmasına katkı sağlayacağını kaydetti.