İsrail'de sandıklar kapandı, ilk sonuçlar belli oldu: Netanyahu çoğunluğu kaybetti, Arap partileri kilit konuma geldi

İsrail'de Gazze'deki savaşın ve soykırımın ardından yapılan ilk genel seçimlerde sandıklar kapandı, oy sayımına geçildi. Katılımın yüzde 75'e yaklaştığı seçimlerde, İsrail devlet televizyonu KAN'ın açıkladığı sandık çıkış anketleri, Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki iktidar bloğunun Meclis çoğunluğunu kaybettiğini ortaya koydu. Ancak yarışı önde götüren muhalefet bloğu da hükümet kurmak için gerekli sandalye sayısına ulaşamadı.

SEÇİME KATILIM ORANI YÜZDE 75'E YAKLAŞTI

İsrail Merkez Seçim Kurulunun açıkladığı verilere göre, yerel saatle 20.00 itibarıyla seçime katılım oranı yüzde 74,3 olarak kaydedildi. Kayıtlı 7 milyon 331 bin 981 seçmenden 5 milyon 449 bin 277'si sandık başına gitti. Bu oran, 1973'ten bu yana görülen en yüksek katılım oranı oldu.

MUHALEFET BLOĞU ÖNDE ANCAK ÇOĞUNLUĞU SAĞLAYAMADI

Devlet televizyonu KAN’ın aktardığı sandık çıkış anketlerine göre, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot liderliğindeki muhalefet bloğu 52 sandalye kazanırken, Başbakan Binyamin Netanyahu liderliğindeki aşırı sağcı iktidar bloğu ise 50 milletvekilinde kaldı.

Böylece her iki blok da 120 sandalyeli Knesset'te çoğunluk için gereken 61 milletvekiline ulaşamadı.

İSRAİL VATANDAŞI FİLİSTİNLİLERİ TEMSİL EDEN PARTİLER KİLİT KONUMDA

İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden Hadash, Taal ve Balad partilerinin oluşturduğu Ortak Liste 11 milletvekili çıkarırken, Mansur Abbas liderliğindeki Raam Partisi (Birleşik Liste) ise Meclis'te 7 milletvekiliyle temsil edilecek. Bu sonuçla Arap partileri, 120 sandalyeli Meclise 18 milletvekili göndererek kilit konuma ulaştı.

LİKUD BİRİNCİ, YASHAR İKİNCİ PARTİ OLDU

Netanyahu'nun liderliğindeki Likud Partisi 25 milletvekiliyle ilk sırada yer alırken Gadi Eisenkot'un liderliğindeki Yashar Partisi 21 sandalyeyle ikinci oldu. 

Muhalefet bloğundaki eski başbakanlar Naftali Bennett ve Yair Lapid'in Birlikte Listesi'nin milletvekili sayısı 14'ten 13'e geriledi. Yair Golan liderliğindeki Demokratlar Partisi 10, eski Savunma Bakanı Avigdor Liberman'ın İsrail Evimiz Partisi ise 8 milletvekili çıkardı.

İktidar bloğunda yer alan Ultra-Ortodoks Yahudileri temsil eden Şas Partisi ile Birleşik Tevrat Yahudiliği 6'şar sandalyede kaldı. Netanyahu'nun aşırı sağcı müttefiklerinden Itamar Ben-Gvir'in Yahudi Gücü Partisi 7, Bezalel Smotrich'in Dini Siyonizm Partisi ise 6 milletvekili çıkardı.

EİSENKOT’TAN NETANYAHU’YA: İSRAİL'İN GÜVENLİĞİNİ KENDİ SİYASİ İHTİYAÇLARIN İÇİN KULLANMAYA SAKIN CÜRET ETME

İsrail'de dört yıl aradan sonra yapılan genel seçime ilişkin sandık çıkış anketlerinde yarışı önde götüren muhalefet blokunun lideri, eski Genelkurmay Başkanı Gadi Eisenkot, Başbakan Binyamin Netanyahu’ya seslendi.

Seçmenlerin Netanyahu yönetimine karşı oy kullandığını belirten Eisenkot, "İsrail halkı, Netanyahu'nun İsrail Başbakanı olarak görevine devam etmesine karşı oy kullandı. Netanyahu bu gece kendisini, çok daha geniş ve güçlü bir ana akım Siyonist çoğunlukla karşı karşıya buluyor" dedi.

Eisenkot, artık yetkisi ve güveni olmayan bir geçiş dönemi başbakanı olarak nitelendirdiği Netanyahu'ya doğrudan uyararak, "Netanyahu, İsrail'in güvenliğini kendi siyasi ihtiyaçların için kullanmaya sakın cüret etme" ifadelerini kullandı.

"YENİ HÜKÜMET İÇİN DERHAL HAREKETE GEÇECEĞİM"

ABD merkezli X platformundaki hesabından da bir paylaşımda bulunan Eisenkot, sandık çıkış anketlerinin İsrail vatandaşlarının büyük çoğunluğunun "Netanyahu ve 7 Ekim hükümetine güven duymadığını" gösterdiğini savundu.

Eisenkot, "Halkın iradesini vakit kaybetmeden hayata geçirmek, Netanyahu hükümetinin yerine geçmek ve bir an önce herkes için zorunlu askerliği savunan siyonist bir hükümet kurmak amacıyla derhal harekete geçeceğim." ifadesini kullandı.

ESKİ BAŞBAKAN BENNETT: BİZLER GÖRÜŞMELERE VE KOORDİNASYONA BAŞLADIK BİLE

Eski İsrail Başbakanı Naftali Bennett, Netanyahu yönetiminin seçimlerden yenilgiyle çıktığını savundu.

Bennett, açıklamasında şu ifadeleri kullandı: "İttifaka dayalı Siyonist bir hükümet kurmak için elimizden gelen her şeyi yapacağız. Netanyahu kaybetti; 7 Ekim hükümeti ise gönderilecek! Askerlikten kaçanlardan oluşan koalisyon, 68 sandalyeden 50 sandalyeye düştü."

Sonuçların henüz kesinleşmediğine dikkat çeken Bennett, "Resmi sonuçları sabırla bekleyeceğiz, zira hâlâ pek çok şey değişebilir. Ancak daha şimdiden, değişim bloğunun liderleri olarak bizler görüşmelere ve koordinasyona başladık bile" dedi.

LAPİD: NETANYAHU EZİCİ BİR YENİLGİYE UĞRADI

Bennet ile birlikte Birlikte Listesi’nin bir diğer lideri olan eski Başbakan Yair Lapid ise, "Kimsenin kafanızı karıştırmasına izin vermeyin. Netanyahu bloğu, ezici bir yenilgiye uğradı. Bu tam bir çöküş ve halk onlara evlerine dönmelerini söyledi" ifadelerini kullandı.

SMOTRİCH MUHALEFETİN KUTLAMALARINI REDDETTİ

Aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, genel seçimlere ilişkin sandık çıkış anketlerinin açıklanmasının ardından muhalefet liderlerinin Başbakan Binyamin Netanyahu yanlısı bloğun yenilgiye uğradığı yönündeki kutlama ve açıklamalarını reddetti.

İsrail'in The Times of Israel gazetesinde yer alan habere göre Smotrich, Kudüs'teki Dini Siyonizm Partisi'nin seçim merkezinde destekçilerine hitap etti.

Smotrich, işgal altındaki Batı Şeria için kullanılan İncil'deki ifadeye atıfta bulunarak, "Kutlamanıza izin vermeyeceğiz. Yahuda ve Samara'daki (Yahudilerin Batı Şeria'ya verdiği isim) yerleşim devrimimizi geri çevirmeyi başaracaklarını düşündükleri için kutluyorlar." ifadelerini kullandı.

İsrail'deki muhalefetin hedefine ulaşamayacağını savunan Smotrich, "Başaramayacaklar. Gazze'de Yahudi yerleşimleri yükselecek." tehdidinde bulundu.

ESKİ GENELKURMAY BAŞKAN YARDIMCISI GOLAN’DAN ARAP PARTİLERİYLE KOALİSYON ÇAĞRISI

İsrail'de muhalefetteki Demokratlar Partisi lideri ve eski Genelkurmay Başkan Yardımcısı Yair Golan, Başbakan Binyamin Netanyahu hükümetine karşı muhalefetin kuracağı koalisyona Arap partilerinin dahil edilmesi yönünde açıklamada bulundu.

İsrail merkezli Haaretz gazetesinde yer alan habere göre Golan, genel seçimlerde oy verme işleminin sona ermesinin ardından değerlendirmelerde bulundu.

Golan, "Demokratik ve yasal süreçlerle seçilen her milletvekili siyasi sistemimizin meşru bir parçasıdır." ifadelerini kullanarak, Filistinli Arapları temsil eden partilerin koalisyona dahil edilmesi yönünde açıklamada bulundu.

İsrail'deki aşırı sağcı iktidarın değişmesi gerektiğine dikkati çeken Golan, "Yıkım hükümetini değiştirecek demokratik bir çoğunluk varsa bunu yapmalıyız." değerlendirmesinde bulundu.

KOALİSYON SENARYOLARI GÜNDEMDE

Netanyahu'ya destek veren blok veya muhalif partilerin hükümeti kurmak için gerekli sandalyeye ulaşamaması nedeniyle İsrail'de bir kez daha koalisyon belirsizliği ortaya çıktı.

Seçimlerin ardından koalisyon hükümeti senaryoları ülkenin gündemine oturdu. Koalisyon hükümetleriyle yönetilen ve adı sık sık erken seçimlerle anılan İsrail'de dünkü genel seçimlerin ardından 3 senaryo öne çıkıyor.

İLK SENARYO: EİSENKOT'UN LİDERLİĞİNDE AZINLIK HÜKÜMETİ

İsrail'de dillendirilen senaryoların başında Yashar Partisi lideri Eisenkot'un liderliğinde kurulacak azınlık hükümeti geliyor.

Sandık çıkış anketlerine göre, Eisenkot ve ona destek vermesi muhtemel partilerin sandalye sayısı 52 olarak gösteriliyor ve koalisyon hükümetini kuracak sayıya ulaşamıyor. Bu durumda, bu bloğa dışardan partilerin destek vererek azınlık hükümeti kurulabileceği dile getiriliyor.

Bu senaryoda gözler İsrail vatandaşı Filistinlileri temsil eden partilere çevriliyor. Mansur Abbas liderliğindeki Raam Partisi, Netanyahu'yu devirmek için Bennett-Lapid liderliğindeki koalisyona destek vermişti. Abbas'ın dışardan desteğiyle Bennett-Lapid ortaklığında koalisyon hükümeti kurulmuştu. Ancak, Abbas Eisenkot liderliğindeki bloka destek verse bile milletvekili sayısı 59'da kalıyor ve hükümeti kurmaya yetmiyor.

Bu nedenle Eisenkot'un öncülüğündeki blokun azınlık hükümeti kurması için Ortak Liste'nin de desteğine ihtiyacı var. Ortak Liste'nin böyle bir desteği verip vermeyeceği veya Eisenkot'un Filistin asıllıların desteklediği bir azınlık hükümetini kabul edip etmeyeceği şu an için belirsizliğini koruyor.

İKİNCİ SENARYO: NETANYAHU VE EİSENKOT'UN DÖNÜŞÜMLÜ BAŞBAKANLIĞI

Bir başka senaryo ise Netanyahu ve Eisenkot'un dönüşümlü başbakanlık konusunda anlaşarak ulusal birlik hükümeti kurması olarak öne çıkıyor. Bu senaryoda, Likud, Yashar, Beyahad (Birlikte) Partisi, Demokrat Parti, Haredilerin Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği partilerinin bir araya gelerek geniş tabanlı bir ulusal birlik hükümeti kurması dillendiriliyor.

Toplamda 81 sandalye çıkarması beklenen bu partiler koalisyon hükümetini kurmak için gerekli sandalye sayısının üzerinde milletvekiline sahip ancak bu senaryoda da birçok soru işareti var.

Zira Eisenkot, seçimlerden önce yaptığı açıklamalarda sık sık Netanyahu ile koalisyon masasına oturmayacağını dile getirmişti. Ayrıca Eisenkot, Lapid-Bennett bu ulusal birlik hükümetinde yer alacak Şas ve Birleşik Tevrat Yahudiliği'nin temsil ettiği Haredilerin (Ultra-Ortodoks Yahudiler) zorunlu askerliğe tabi tutulmasını istiyor.

Şas ve Birleşik Tevrat ise bu tasarıya uzun zamandır karşı olduğunu, bu tasarıyı çıkarmak isteyen bir hükümette yer almayacağını dile getiriyor.

İRAN'A OLASI SALDIRILAR KOALİSYON HÜKÜMETİNDE BELİRLEYİCİ OLABİLİR

Ulusal birlik hükümeti için söz konusu partilerin bir araya gelmesi zor görünse de olası İran saldırısının dengeleri değiştirebileceği ifade ediliyor.

Tel Aviv'in ABD ile birlikte İran'a olası saldırıları yeniden başlatması halinde Eisenkot'un hem ABD Başkanı Donald Trump, hem de İsrail kamuoyunun baskısıyla Netanyahu ile ulusal birlik hükümetine katılabileceği yorumları yapılıyor.

SON SENARYO: YENİDEN ERKEN SEÇİM

İsrail'de dile getirilen üçüncü senaryo ise tarafların koalisyon hükümetini kurma konusunda anlaşmaya varamaması halinde ülkede yeniden erken seçime gidilmesi olarak öne çıkıyor.

CUMHURBAŞKANI HERZOG, EN GÜÇLÜ GÖRDÜĞÜ ADAYI HÜKÜMETİ KURMAKLA GÖREVLENDİRECEK

Kesin sonuçların açıklanmasından sonra Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, koalisyon kurmaya en yakın gördüğü adayı hükümeti kurmakla görevlendirecek.

Hükümet kurmak için görevlendirilen isim, sert geçmesi beklenen koalisyon pazarlıkları için 28 günlük bir süreye sahip olacak ve ihtiyaç halinde bu süreye 14 gün daha eklenebilecek.

Cumhurbaşkanının görevlendirdiği isim hükümeti kuramazsa, cumhurbaşkanı yeniden istişare yaparak Meclis içinde başka bir isme hükümet kurması için görev verebilir. Bu ismin 28 gün içinde koalisyon kurması gerekiyor. Eğer hala hükümet kurulamazsa, İsrail Meclisinin içinden bir kişinin 61 milletvekilinin imzasını toplaması için 21 günlük süre başlıyor. Eğer 61 milletvekili sağlanırsa bu kişinin iki hafta içinde hükümeti kurması gerekiyor. Eğer sağlayamazsa Meclis lağvediliyor ve ülkede 3 ay içinde seçime gidilmesi gerekiyor.

Ülke, benzer koalisyon anlaşmazlıkları sebebiyle 2019 ile 2022 yılları arasında art arda beş kez erken genel seçime gitmişti.

Sandıkların 27 Ekim'de yerel saatle 22.00'de kapanmasıyla oy sayımı başlarken, kesin sonuçların, yapılacak itirazların da değerlendirmesinin ardından en geç 4 Kasım'a kadar açıklanması bekleniyor.