MB'nin faiz indirimi Ağustos'tan beri 40 milyar dolarlık rezerv erimesiyle zora girdi
Merkez Bankası yönetimi Enflasyon Raporu'nda Aralık için faiz indirimi sinyali vermişti, ancak döviz rezervlerindeki erime bu adımı zora soktu. Ağustos sonundan bu yana 40 milyar dolara ulaşan erime son haftalarda hızlandı.
Erdal Sağlam
(ANKARA) - Aylık enflasyon rakamlarındaki olumlu seyre rağmen, Merkez Bankası'nın faiz indirimi zora girdi. Çünkü, döviz rezervlerinde erimenin son günlerde hızlandığı görülüyor. Rezervlerde erime devam ederse, Merkez Bankası'nın Aralık'ta beklenen faiz indirimini yapması iyice güçleşecek.
Merkez Bankası yönetimi, bu ay açıkladığı Enflasyon Raporunda, aylık enflasyon eğiliminin düşmeye devam ettiğini belirterek, Aralık'ta faiz indirim sinyali vermişti.
Piyasalarda, 10 Aralık'taki toplantıda Merkez'in en az 1 puanlık indirim yapacağına kesin gözüyle bakılıyordu. Hatta mevcut seviyeler yüksek kaldığı için, 2- 3 puanlık indirimlerin bile gündeme gelebileceği konuşuluyordu.
Ancak iyice bozulan küresel şartlar ve içerideki siyasi-ekonomik gelişmelerin de etkisiyle, döviz rezervlerindeki olumlu seyrin tersine döndüğü görülüyor. Ağustos sonundan bu yana döviz rezervlerindeki erimenin 40 milyar dolara ulaştığını görüyoruz. Son haftalarda bu erime hızlandığı için erime rakamının daha da büyümesi kaçınılmaz olabilir.
Rezervlerdeki erimede, altın fiyatlarındaki rekor düşüşlerin büyük payı var. Rezervlerinin yüzde 60'ını altın bazında tutan Merkez Bankası'nın rezervlerindeki erimenin yaklaşık yarısının altın fiyatlarındaki düşüşten kaynaklandığı biliniyor.
Ağustos sonunda 189,4 milyar dolar olan brüt döviz rezervleri, 19 Kasım Merkez Bankası analitik bilançosuna göre; 151,3 milyar dolara düştü. Bu rakamın en son Haziran ayı sonunda, savaşın etkisiyle 150,4 milyar dolara gerilediği görülmüştü. Swap hariç net rezervler ise yine yaklaşık 40 milyar dolarlık azalma ile 19 Kasım bilançosunda 20,1 milyar dolara inmiş gözüküyor. Bundan kamunun döviz hesabı çıkarıldığında ise rakam 13,8 milyar dolara düşüyor.
ENFLASYON ARTIŞINDA GERİLEME
Buna karşılık enflasyonla ilgili öncü veriler, Merkez Bankası'nın tahminlerinin tutacağını gösterir nitelikte. Web-tüfe Kasım ayı enflasyonunu yüzde 1,16 olarak tahmin ediyor. Bu tahminin, son akaryakıt indirimlerinin de etkisiyle, ay sonuna kadar fazla değişmesi beklenmiyor.
TÜİK'in yüzde 1 civarında bir rakam açıklaması halinde, yıllık enflasyonda küçük bir artış görülecek ama son üç ay ortalamasında olduğu gibi, Kasım sonunda da mevsimsellikten arındırılmış aylık enflasyon rakamı yüzde 2'nin altında kalmaya devam edecek.
Bu oran, Merkez Bankası'nın faiz indirimi yapması için yeterli bir oran. Hatta arındırılmış oran yüzde 1,6 civarına ineceği için, 1 puanlık indirimden daha fazlasına bile imkan verecek ölçüde. Ancak faizde indirim için en önemli risk olarak bakılan "vatandaşın düşen faiz nedeniyle dövize dönme tehlikesi" bu indirimi zora sokabilir.
Mevcut rezervlerin aslında artacak talebe yetecek düzeyde olduğu, korkulacak bir durum olmadığı açık. Ancak zaten güvensizliğin arttığı bir iklimde, faiz indiriminde çok daha dikkatli olunması gerekeceği de ortada. Çünkü böyle bir ortam sürekli ısıtılan dövize hücum spekülasyonunun yeniden canlanmasına neden olabilir.
PİYASALAR ÇOK KARAMSAR
Halbuki piyasaların acil olarak, faiz indirimi gibi, olumlu haberlere ihtiyacı olduğu kesin. İç talep iyice durakladı, şirket kapanmaları, işten çıkarmalar artıyor. Kapasite kullanım oranları gerilemeye devam ediyor. Piyasaların sağlıklı işleyemediği bir noktadayız. "Kredi batıklarının arttığı, güvensizlik nedeniyle hem iş dünyasının hem vatandaşların önünü göremediği, bu nedenle içlerine kapanıp, karamsarlığın artığı" konusunda neredeyse herkes hemfikir.
İçine girilen bu sıkıntıdan çıkış için, elbette birkaç puanlık faiz indirimi yeterli olmayacaktır. Ancak indirimlerin başladığının görülmesi, piyasalar açısından biraz umut ışığı olabilirdi. Özetle, şimdi bu umut ışığının bile sönme tehlikesiyle karşı karşıyayız. Oluşan bu karamsar iklimde, iktidarın ekonomi politikalarında başarısız olması, siyaset ve hukuk alanındaki gerilemelerin bozulmayı artırdığı zaten açık. Küresel şartlar da Türkiye'nin ekonomisini daha da karamsar hale getirecek ölçüde bozuldu.
Petrol fiyatlarının bir türlü düşmemesi, altın fiyatlarındaki rekor gerileme, FED faiz artırımları, teknoloji şirketlerindeki balon riskinin artması, savaşların devam etmesi, ekonomideki olumsuzluğu artıran önemli unsurlardı. Bunun üzerine gelen fon vurgunu, rakam olarak ekonomiyi bozacak ölçüde olmasa da tüm kesimlerin morallerini bozdu. Bu kez AKP tabanının da katılmasıyla, toplumsal rahatsızlık iyice büyüdü, morallerin iyice bozulmasına neden oldu. Ekonominin bu noktadan çıkışının giderek çok daha zor noktalara geldiği rahatlıkla söylenebilir.