Ölümcül Heyelanların Temel Nedeni İnsan Faaliyetleri
Ankara Üniversitesi liderliğinde yapılan iki yıllık küresel çalışma, ölümcül heyelanların en önemli belirleyicisinin arazi kullanımı ve ekonomik gelişmişlik olduğunu ortaya koydu.
Dünyadaki ölümcül heyelanları konu alan kapsamlı bir çalışma, Ankara Üniversitesi'nden Dr. Öğr. Üyesi Seçkin Fidan liderliğinde yürütüldü. 46 ülkedeki heyelanlar, 60 yıllık arazi kullanımı ve 45 yıllık nüfus verileriyle analiz edildi. Sonuçlar Science Advances'ta yayımlandı.
Araştırmaya göre, can kayıplarını topoğrafya ve yağıştan çok arazi kullanımı ve ekonomik gelişmişlik belirliyor. Ormansızlaşma, tarım alanlarının genişletilmesi ve plansız kentleşme, yamaçların dengesini bozarak ölümleri artırıyor. Düşük gelirli ülkelerde dağlık alanların yüzde 50'si insan etkisine açıkken, yüksek gelirli ülkelerde bu oran yüzde 7.
Haiti, Sri Lanka ve El Salvador'da yoğun arazi değişimi ile yüksek can kaybı arasında güçlü ilişki bulunurken, İsviçre, Japonya, Avusturya ve Güney Kore'de etkin planlama sayesinde kayıplar düşük. Dr. Fidan, insan etkisinin belirleyici olduğunu vurguladı.
Prof. Dr. Tolga Görüm, insan faaliyetlerinin doğal dengeyi yeniden şekillendirdiğini belirterek, Türkiye'de Karadeniz'de ormanların çay ve fındık plantasyonlarına dönüşmesinin toprak stabilitesini etkilediğini söyledi. Gelir adaletsizliği ve zayıf yasal düzenlemelerin riski artırdığını, Türkiye'nin Avrupa'da en fazla heyelan kaynaklı can kaybı yaşayan ülkelerden biri olduğunu ekledi.