Teknik Düzenlemelere Uygun Olmayan Akaryakıt ve Madeni Yağın Piyasaya Arzı "Geçici Mühürleme" ile...

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan temin edilen petrol ve madeni yağın doğrudan veya işlenerek güvenli ve ekonomik olarak rekabet ortamı içerisinde kullanıcılara sunumuna ilişkin piyasa faaliyetlerinin gözetimine, denetimine ve yaptırımların uygulanmasına ilişkin usul ve esasları belirledi. Bugünden itibaren yürürlüğe giren düzenlemeye göre EPDK, akaryakıt veya madeni yağın teknik düzenlemelere uygun olmadığının veya akaryakıtta ulusal markerin gerekli şart ve seviyede bulunmadığının tespit edilmesi halinde, bunların piyasaya arzı geçici olarak mühürleme suretiyle durdurulacak ve yapılan işlem Kurul gündemine öncelikle alınacak. Akaryakıt veya madeni yağın teknik düzenlemelere uygun olup olmadığı akredite laboratuvar analiziyle tespit edilecek.

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu'nun Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esasla Hakkında Yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlandı. Yönetmelik, petrol piyasasında faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişiler ve gözetim firmaları ile ilgili yapılacak denetimler ile bu kişilerin ilgili mevzuat hükümlerine aykırı faaliyet ve işlemleri nedeniyle yapılacak ön araştırma ve soruşturmalarda takip edilecek usul ve esasları kapsıyor.

-DENETİM-

Denetim, petrol piyasasında faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişilerin piyasaya ilişkin faaliyetlerinin ve hesaplarının ilgili mevzuat hükümlerine uygunluğunun incelenmesi ve bu kişilerce piyasaya arz edilen petrol ve madeni yağın teknik düzenlemelere uygunluğunun araştırılması; hata, aykırılık, usulsüzlük ve suistimallerin tespit edilmesi halinde ilgili kanunlarda öngörülen gerekli yaptırımların uygulanması suretiyle yapılan çalışmaları kapsayacak.

Kurum, piyasa faaliyetlerini kendi personeli veya gerektiğinde diğer kamu kurum ve kuruluşları personeli eliyle denetime tabi tutacak. Denetim yapan kurum personelinin yetkileri, yükümlülükleri, denetlenen gerçek veya tüzel kişilerin yükümlülükleri ile denetimde uyulacak ilkeler , Kurum adına denetim yapmakla yetkilendirilen diğer kamu kurum ve kuruluşları için de geçerli olacak.

-DENETLENEN GERÇEK VEYA TÜZEL KİŞİLERİN YÜKÜMLÜLÜKLERİ-

Denetlenen gerçek veya tüzel kişiler, işletme, tesis ve yatırımları ile yasal defter kayıtları ve belgelerini Kurum denetimine sunmakla, piyasa faaliyetine konu olan her türlü emtianın incelenmesini ve numune alınmasını sağlamakla, denetim yapmakla görevlendirilen Kurum personeli tarafından piyasa faaliyetine ilişkin gerekli görülen her türlü bilgi, belge ve defterin aslını ibraz etmekle, istenmesi halinde suretlerini zamanında vermekle ve personelin çalışmasına elverişli bir ortam sağlamakla, istenildiğinde yazılı veya sözlü bilgi vermek veya düzenlenen tutanakları imzalamakla, hesap, işlem ve mali tabloları ile iç kontrol sistemlerini denetime uygun ve hazır hale getirmekle yükümlü olacak.

Denetlenen gerçek veya tüzel kişiler, gizlilik gerekçesiyle bilgi, belge ve numune vermekten imtina edemeyecek.

-DENETİM YAPAN KURUM PERSONELİNİN YETKİLERİ-

Denetim yapmakla görevlendirilen EPDK personeli; denetlemekle görevlendirildiği tesis ve işletmeler ile piyasa faaliyetine konu olan her türlü emtiayı inceleme, bu emtiadan numune alma ve gerektiği takdirde bu tesis ve işletmeleri geçici mühürlemeye veya yetkilendirildiği takdirde faaliyetlerini geçici durdurmaya, gerekli görülen her türlü bilgi ve belgeyi isteme, yasal defter kayıtlarını inceleme, bunların suretlerini alma ve yerinde inceleme yapmaya,

konu ile ilgili yazılı veya sözlü bilgi isteme ve gerekli tutanakları düzenlemeye yetkili olacak. Denetimle görevlendirilen personel, görevinin gerektirdiği durumlarda, kamu kurum ve kuruluşları ile özel kuruluşlardan bilgi ve belge istemeye, görev alanına giren konularda ve ilgili mevzuatın uygulanmasında ortaya çıkan ihtiyaçlar çerçevesinde inceleme ve araştırma yapmaya, görüş ve önerilerini Kuruma sunmaya, görevinin gerektirdiği durumlarda, mülki amirler ve kolluk güçleri ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarından yardım istemeye yetkisi bulunacak.

-İHBAR VE ŞİKAYETLER-

Piyasa faaliyetlerine ilişkin ihbar ve şikayetler doğrudan Kuruma veya Kurum adına denetim yapmakla yetkilendirilen diğer kamu kurum ve kuruluşlarına yapılacak. Akaryakıt ve madeni yağın niteliğine ilişkin kullanıcı ihbar ve şikayetleri öncelikle bunların satın alındığı kişiye veya bu kişinin tedarikçisine yapılacak. Yapılacak şikayete 30 gün içerisinde hiç veya tatmin edici cevap alınamadığı takdirde yapılan yazışmalar da ek yapılarak Kuruma müracaat edilebilecek. Teknik düzenlemelere uygun olmayan akaryakıt ve madeni yağ ikmal edenler kullanıcıya verdikleri zarar ve hasarları tazmin etmekle yükümlü olacak. Zarar ve hasarların tazmini hususunda taraflar arasında anlaşmazlık olması halinde Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun ile ilgili diğer mevzuat hükümleri uygulanacak.

İhbar ve şikayet dilekçelerinde; şikayetçinin adı-soyadı, imzası, T.C kimlik numarası ile iş veya ikametgah adresinin belirtilmesi gerekecek. İhbar ve şikayet dilekçelerine ihbar veya şikayete konu satış belgesinin aslı veya fotokopisi ile konu ile ilgili daha önce yapılan başvuru ve işlemlere ilişkin bilgi ve belgeler eklenecek.

Dağıtıcılar, kendi tescilli markası altında yapılan faaliyetlere ilişkin kalite kontrol izlemesini etkin biçimde yapmak, bayilerinin ilgili mevzuat çerçevesinde yapılan tek elden satış sözleşmesine uygun piyasa faaliyeti yapıp yapmadığını denetlemek, Kurum tarafından belirlenen esaslara uygun olarak bayilerinde kaçak akaryakıt satışının yapılmasını önleyen teknolojik yöntemleri de içeren bir denetim sistemi kurmak ve uygulamak ile bayiliğin iptal edilmesi halinde gerekçeleriyle birlikte Kuruma bildirmekle yükümlü olacak. Dağıtıcı lisansı sahibi, kurduğu denetim sistemine Kurumun erişimini sağlayacak. Dağıtıcı lisansı sahipleri, bayi denetim sisteminin kurulmadığı veya kurulan sistemin Kurumca yapılan düzenlemelere uygun bulunmadığı tespit edilen bayilere akaryakıt ikmali yapamayacak. Dağıtıcı lisansı sahipleri, yaptıkları piyasa faaliyetleri ile ilgili olarak, kullanıcılardan gelen şikayet başvurularını izlemek ve değerlendirmekle yükümlü olacak. Dağıtıcı lisansı sahipleri, şikayet başvurularını başvuru tarihinden itibaren en geç 30 gün içerisinde müşterinin talep etmesi halinde elektronik posta veya yazılı olarak cevaplar ve gerekli işlemi yapacak. Şikayet başvurularına ilişkin olarak yapılan işlemler dağıtıcı lisansı sahiplerince kayıt altına alınır ve talep edilmesi halinde Kuruma verilecek.

Kurumca yapılan değerlendirme sonucu işleme konulan ihbar ve şikayet üzerine, gerekirse Kurum personeli veya Kurum adına denetim yapmakla yetkilendirilen diğer kamu kurum ve kuruluşları vasıtasıyla numune alınmak suretiyle şikayet konusu akaryakıt ve madeni yağın teknik düzenlemelere uygun olup olmadığı akredite laboratuvar analiziyle belirlenecek.

İhbar ve şikayet konusunun akaryakıt ve madeni yağın teknik düzenlemelere uymadığı yönünde olması ve yapılan laboratuvar analizinin bu iddiayı doğrulamaması halinde, ihbar ve şikayet Kurul gündemine alınmaksızın işlemden kaldırılacak.

-ULUSAL MARKER KONTROLÜ, NUMUNE ALMA, TEST VE ANALİZ-

Denetim, ön araştırma ve soruşturmalarda, gerek görülmesi halinde seyyar kontrol cihazı ile ulusal marker kontrolü yapılacak veya test ve analiz yapılmak üzere numune alınacak. Seyyar kontrol cihazı ile yapılan ulusal marker kontrolü ile ilgili olarak, Ulusal Marker Tespit Tutanağı üç nüsha olarak düzenlenecek. Düzenlenen tutanağın bir nüshası ilgili gerçek veya tüzel kişiye verilecek, bir nüshası ise işlem yapılmak üzere Kurumda saklanacak. Marker kontrolü, Kurum adına denetim yapmakla yetkilendirilen diğer kamu kurum ve kuruluşları tarafından yapılmış ise, tutanağın bir nüshası denetimi yapan kamu kurum ve kuruluşunda kalacak.

Ulusal markerin gerekli şart ve seviyede bulunmadığının tespiti halinde, öngörülen analizler yapılmak üzere numune alınacak. Aynı zamanda, geçici mühürleme yapılarak adli işlemler için ilgili Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunulacak.

Alınacak numune miktarının belirlenmesi ile alınma şekli ve usulü, ilgili Türk Standartları Enstitüsü Standartları'nda belirtildiği şekilde yapılacak. Numune, ürünün yapısına ve özelliğine göre, test ve analizlerin gerektirdiği ölçüyü aşmamak üzere biri şahit numune olmak üzere ürünün türüne göre analiz yapılmak ve şahit numune olarak saklanmak üzere motorin türlerinde beş, diğer akaryakıt türlerinde dört adet olarak alınacak.

Alınan numunelerin analizi, akreditasyon kuruluşları tarafından akredite edilmiş sabit veya gezici laboratuvarlar vasıtasıyla yapılacak. Laboratuvara teslim edilen numunelere Petrol Piyasasında Uygulanacak Teknik Kriterler Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde analizler yapılacak. Laboratuvar, yapılması istenilen analizleri numune özellikleri değişime uğramadan on beş gün içerisinde yapar ve sonucunu bir raporla tespit edecek. Laboratuvar, raporun bir nüshasını muhafaza edecek, iki nüshasını, bir adedi ilgili gerçek ya da tüzel kişiye verilmek üzere numune alan birime, bir nüshasını da gereği yapılmak üzere Kuruma en geç üç iş günü içinde bildirecek. Kanun kapsamında yapılan test ve analiz giderleri Kurumca karşılanacak.

-PİYASAYA ARZ GEÇİCİ OLARAK DURDURULACAK-

Akaryakıt veya madeni yağın teknik düzenlemelere uygun olmadığının veya akaryakıtta ulusal markerin gerekli şart ve seviyede bulunmadığının tespit edilmesi halinde, bunların piyasaya arzı geçici olarak mühürleme suretiyle durdurulacak ve yapılan işlem Kurul gündemine öncelikle alınacak. Akaryakıt veya madeni yağın teknik düzenlemelere uygun olup olmadığı akredite laboratuvar analiziyle tespit edilecek.

Seyyar kontrol cihazı ile yapılan ölçüm sonucunda ulusal marker seviyesinin geçersiz çıkması halinde; akredite laboratuvar sonucuna kadar ulusal marker seviyesi geçersiz çıkan numunenin alındığı tank, pompa gibi yerlerle sınırlı olmak üzere geçici mühürleme yapılacak. Alınan numunede ulusal marker seviyesinin geçersiz olduğunun akredite laboratuvar analiz raporu ile tespiti halinde; rafineri hariç her türlü tesis mühürlenerek, lisansa tabi tüm faaliyetler kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar geçici olarak durdurulacak.

Alınan numunede ulusal marker seviyesinin geçerli olduğunun akredite laboratuvar analiz raporu ile tespiti halinde; yapılan geçici mühürleme kaldırılarak faaliyete devam edilmesi sağlanacak.

-MÜHÜRLEME İŞLEMİ YAPILACAK-

5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu'nda tanımı yapılan ve ulusal markere bağlı olmayan kaçak akaryakıt tespiti halinde, rafineri hariç her türlü tesis mühürlenerek, lisansa tabi tüm faaliyetler kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar geçici olarak durdurulacak.

Kaçak akaryakıtın; icrası için tesis gerektirmeyen ihrakiye teslimi lisansı veya istasyonsuz bayilik lisansı sahiplerinin lisansa tabi faaliyetleri kapsamında tespiti halinde lisansa tabi faaliyetlerinin tümü, lisansına ihrakiye teslimi faaliyeti işli dağıtıcı lisansı sahiplerinin icrası için tesis gerektirmeyen ihrakiye faaliyetleri kapsamında tespiti halinde de ihrakiye teslimine ilişkin faaliyetlerinin tümü, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar veya mahkeme kararı kesinleşinceye kadar geçici olarak durdurularak Kurum internet sitesinde ilan edilecek.

Kaçak akaryakıt veya sahte ulusal marker elde etmeye, satmaya ya da herhangi bir piyasa faaliyetine konu etmeye yarayacak şekilde lisansa esas teşkil eden belgelerde belirlenenlere aykırı olarak, sabit ya da seyyar tank, düzenek veya ekipman bulunan tesisler hakkında da mühürleme işlemi yapılacak.

Piyasada lisans almaksızın lisansa tabi faaliyetlerin yapıldığının tespit edilmesi halinde, faaliyetin yürütüldüğü tesis veya işletme lisans alınıncaya veya söz konusu tesis Kanuna göre lisans gerektirmeyen faaliyet gösterecek hale getirilinceye kadar geçici olarak mühürlenecek. Akaryakıt istasyonu kapsamında sürdürülen bayilik faaliyetlerinin ilgili mevzuata aykırılığının tespit edilmesi halinde, anılan istasyonda yapılan akaryakıt ikmali geçici olarak mühürleme suretiyle durdurulacak.

-TUTANAK İMZALAMAKTAN İMTİNA EDİLMESİ-

Denetim, ön araştırma ve soruşturmalarda; marker kontrolü, numune alma ve mühürlemeye ilişkin tutanakların düzenlenmesi sırasında ilgili gerçek veya tüzel kişinin, sorumlu yetkilisinin veya vekilinin yerinde bulunmaması veya tutanağı imzalamaktan imtina etmesi durumunda, düzenlenen tutanak denetim yapmakla görevli personel tarafından imzalanarak bir sureti ilgiliye verilecek. İlgililerin sureti almaktan imtina etmesi veya herhangi bir ilgili bulunmaması durumunda tutanak, 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri uyarınca tebliğ edilecek.

-SÜRELERİN BAŞLAMA TARİHİ-

Süreler, ilgili gerçek veya tüzel kişiye tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren başlayacak. Kurum tarafından, bu yönetmeliğin uygulanmasına ilişkin olarak yapılacak her türlü tebligat hakkında Tebligat Kanunu hükümleri uygulanacak. Ancak, ilanen yapılacak tebligatlar Resmî Gazete'de yayımlanacak.

-ADLİ VE İDARİ MAKAMLARA BAŞVURU-

Kurul, resen ya da yapılmakta olan denetim, ön araştırma veya soruşturmanın herhangi bir safhasında elde edilen bulgular neticesinde, ilgili mevzuat hükümlerine bir aykırılık tespit etmesi halinde, dava açmak da dahil olmak üzere her türlü adli ve idari makama başvuru kararı alabilecek. Bu tür kararlar ilgili mercilere bildirilecek. Ayrıca Kurum, piyasa faaliyetlerine ilişkin olarak lisans sahipleri veya yetkilileri hakkında açılan kamu davalarını katılan sıfatıyla takip edebilecek. Bu konularla ilgili olarak suç duyurusunda bulunabileceği gibi mevzuatın uygulanması açısından, adli ve mülki makamlardan yaptırım talebinde bulunabilecek.

Yönetmelik ile Petrol Piyasasında Yapılacak Denetimler ile Ön Araştırma ve Soruşturmalarda Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.