Toksik Liderlik Kıskacı:
Toksik liderler başarıyı yakalama ya da vizyonlarını hayata geçirme yolunda ufak kişilik defolarından ciddi ruhsal patolojik arazlara varan davranış bozuklukları gösterebiliyorlar.
PERYÖN Popüler Yönetim dergisi Temmuz-Ağustos sayısında toksik liderlik konusunu ele aldı. Toksik liderlerin özellikleri nedir, çalışma ortamını nasıl etkiler sorularını yanıtladı, toksik yöneticileri olanlar için faydalı önerilere yer verdi.
Toksik liderlik yıkıcı, tahrip edici karakter özellikleriyle etrafındakilere ağır ve kalıcı zararlar veren bir yöneticilik anlayışı. Toksik liderler, öncelikle cazibesi çok yüksek karizmatik kişiler oluyor, bu da manipüle etme yeteneklerini artırıyor. Bu tür liderler kendine bağlı olanlara kötü davranmak, küçümsemek, küçük düşürmek, kasıtlı olarak durumlarını kötüleştirmek, baştan çıkarmak, marjinalleştirmek, korkutmak, moral bozmak, haksızlık yapmak, mücadele etme gücünü kırmak, hapsetmek, işkence ve terör uygulamak ya da öldürmeye kadar giden davranış bozuklukları gösteriyorlar.
Toksik liderliğin zehirlediği ortamlarda yöneticiyle aynı düşünenler ödüllendiriliyor, ayrı düşünenler cezalandırılıyor. "Evetçiler" yönetici pozisyonlara getirilirken, eleştirel düşünenler, sorgulama yeteneği olanlar karar verme süreçlerinden ve etkili pozisyonlardan uzak tutuluyor.
Toksikli çalışma ortamı
Karmaşık sosyal bir varlık olan insanoğlu için sahip olduğu öz değerleri, bulunduğu pozisyon ya da ücretten çok daha öte bir anlam taşıyor. İnsanlar iletişim kurup ilişkiler geliştirirlerse ve yaratıcılıklarını uygularlarsa verimlilikleri ve üretkenlikleriyle birlikte memnuniyet düzeyleri de yükseliyor.
İnsana robot gözüyle bakan toksik yöneticinin ise kendine bağlı çalışanlardan beklediği tek şey tanımını yine kendisinin yaptığı performans. Yani yönetici olarak insanın yalnızca ufak bir parçasıyla ilgileniyor. İnsanlar da bunu benimsiyorlar ve küçük "bir parça" tepki veriyorlar, yani iş sadakati ve işyerine bağlılıkları da ona göre eğreti oluyor. Zamanla işlerini "sadece bir iş" olarak görmeye başlıyorlar. Her şeyi kontrolü altında tutmak isteyen toksik lider tam tersi, ironik bir şekilde çalışanını çok kısıtlı kontrol edebilme kimanına sahip oluyor.
Kurumları nasıl etkiliyorlar?
Zehirlenmiş işyerleri, genellikle yüksek personel değişimi oranı, düşük verimlilik, daha az inovasyon ve bölümler arası çatışma demek. Çalışan sadakatini azaltmasının yanında zehirli yöneticilik kurumlara sistematik olarak zarar veriyor. Toksik liderler fiziksel olarak sağlıklarını kaybederken, hastalık izinleri artıyor.