Arama Ruhsatı Süreleri Karalarda 5, Denizlerde 8 Yıl Olacak

Türk Petrol Kanunu Uygulama Yönetmeliğiyle arama ruhsatı süreleri karalarda 5, denizlerde ise 8 yıl olacak. Bu süreler ruhsatlardaki yükümlülüklerin yerine getirilmesi kaydıyla uzatılabilecek.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı tarafından hazırlanan Türk Petrol Kanunu Uygulama Yönetmeliği, 11 Aralık 2013'ten geçerli olmak kaydıyla Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Yönetmelik, petrol arama ve işletme ruhsatı, araştırma izni işlemlerine yönelik; görev, yetki, hak ve yükümlülüklere, başvurulara, ruhsatlandırmaya, tescil ve ilana, raporlara, saha verilerinin toplanmasına arşivlenmesine ve pazarlanmasına, petrol haklarının devrine, teminatlara, devlet hissesine, kullanma hakkına, tesislerin kaldırılmasına, vergilendirmeye, iktisadi kıymetlere, sermaye ve kar transferine, malzeme ithalat ve ihracatına, Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne yapılacak bildirimlere, mali yeterlilik, iş ve yatırım programı değerlendirme kriterlerine, faaliyetlerin incelenmesi ve denetlenmesine ilişkin usul ve esasları kapsıyor.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı, kanunun kendisine verdiği görevi yaparken gerekli gördüğü her türlü soruşturmayı yapmaya veya yaptırmaya; delilleri tetkike ve soruşturma ile ilgili petrol hakkı sahiplerinin bütün işlem, hesap ve kayıtlarını tetkike, petrol işlemi ve tesisatını denetlemeye yetkili olacak.

Petrol arayabilmek için gerekli başvuru harcı yatırılarak başvuru formu ve gerekli belgelerle genel müdürlüğe başvuruda bulunulacak.

Arama ruhsatının alınması için açık bir sahaya yapılan ilk başvurunun kapsadığı alan Resmi Gazete'de ilan edilecek. Bu başvuru ve aynı sahayı tamamen kapsayan diğer başvurulara ilişkin iş ve yatırım programları en geç 90. gün mesai bitimine kadar kapalı zarfta genel müdürlüğe verilecek. Başvurularda öncelikle ruhsat sahasında taahhüt edilen iş ve yatırım programı ve bu programın yıllar bazında gerçekleştirme planı dikkate alınacak. Verilen iş ve yatırım programının petrol endüstrisinin gereklerine uygunluğu aranacak. Başvurunun değerlendirilmesinde şirketin; mali gücü, teknik kapasitesi, insan kaynakları yeterliliği, sektördeki tecrübesi, varsa faaliyet gösterilen diğer sektörlerdeki başarısı dikkate alınacak.

Aynı sahaya birden fazla başvuru yapılması durumunda verilen iş ve yatırım programının kanunda öngörülen amaçlara uygunluğu göz önünde bulundurulacak.

Başvurular arasından uygun bulunarak ruhsat verilmesine karar verilen başvuru sahibi, zarar ziyan teminatını kararın kendisine tebliğ edilmesinden itibaren en geç 15 gün içinde genel müdürlüğe verecek.

Genel Müdürlük petrol haklarına ilişkin olarak bir sicil tutacak. Sicil kayıtları petrol haklarına ilişkin başvurular, arama ruhsatı, işletme ruhsatı ve araştırma izni ile bunlar üzerinde yapılacak devirler her türlü kayıt ve konulacak şartlar, haklar ve kısıtlar genel müdürlüğün belirleyeceği usulde tutulacak.

Genel Müdürlükçe tescil edilmiş bir petrol hakkı sahibinin sermayesinde kontrolün değişimine yol açabilecek her türlü hisse devir işlemleri bakanlığın ön iznine tabi olacak. Petrol hakkı sahibi şirketin sermayesinde kontrol değişimine yol açacak bu gibi durumlarda hisse devrinin tarafları aynı anda konu ile ilgili olarak genel müdürlüğe gerekçeleri belirtilmek suretiyle müracaat edecek. Genel Müdürlük gerekli değerlendirmeleri yaparak kendi görüşünü de bildirmek suretiyle Bakan onayına sunacak. Talebin, Bakan tarafından uygun görülmesi halinde ilgili şirketlere tebliğ edilecek.

Araştırma izni için talepte bulunulması halinde genel müdürlük ve başvuru sahibi arasında bir sözleşme kapsamında araştırma izni verilecek. Talep sahibi, araştırma sahasının hektarı başına bir defaya mahsus olmak üzere elli kuruş ödeyecek. Bu ücret her yıl yeniden belirlenecek.

-Petrol arama ve keşif-

Arama ruhsatı kara ve deniz olmak üzere 2 bölgede verilecek. Kıyı çizgisi iki bölgenin doğal sınırını oluşturacak. Ruhsat süreleri karalarda 5, denizlerde ise 8 yıl olacak. Bu süreler ruhsatlardaki yükümlülüklerin yerine getirilmesi kaydıyla uzatılabilecek.

Arama ruhsatlarının asgari ve azami büyüklükleri kara ve karasuları içerisinde 1/50.000 ölçekli paftalar ve bu paftalar içerisindeki 1/25.000 ölçekli paftalar, karasuları dışı münhasır ekonomik bölgelerde ise 1 derecelik alanlar ile bu alanlar içerisinde kalan 1/100.000 ölçekli paftalar ile sınırlı olacak.

Arama sondajı sırasında tespit edilen petrol bulgusu sonrasında gerekli üretim testleri yapılacak.

İşletme ruhsatı sahanın rezerv, ekonomik ömrü, üretim programı ve verilecek iş ve yatırım programı dikkate alınarak yirmi yıl için verilecek. İşletme ruhsatında ekonomik olarak üretimin devam etmesi ve hak sahibi tarafından verilecek üretim programının uygun görülmesi halinde ruhsat süresi onar yılı geçmemek üzere iki kez uzatılabilecek.

Genel Müdürlük arşivlerindeki petrol faaliyetlerinden elde edilen mevcut yeraltı verilerinin incelenmesi neticesinde, petrol varlığı açısından yüksek potansiyele sahip olduğu değerlendirilen ruhsatsız alanlarda, arama ruhsatı başvuru ve ruhsatlandırma usulünden farklı olarak müzayede usulü ile verilebilecek. Müzayede kararı Genel Müdürlükçe verilecek. Açık artırmaya ilişkin teklifler Genel Müdürlükçe hazırlanacak teknik şartname çerçevesinde yatırımcıların bu saha için verecekleri iş programı ve yatırım tekliflerinin yarıştırılmasıyla yapılır.

Başvurular arasından uygun bulunarak ruhsat verilmesine karar verilen başvuru sahibi, petrol işlemi sırasında ortaya çıkabilecek zarar ve ziyana karşılık gelen teminat tutarını her bir araştırma izni, arama ve işletme ruhsatı alınmasından önce vermek zorunda olacak.

Bir petrol işleminin doğuracağı hasarın bedelinin petrol hakkı sahibinden daha önce alınan zarar ziyan teminatı ile karşılanamayacağının tespiti halinde; petrol hakkı sahibinden zararı tazmin etmesi istenecek. Bu konuda yapılan talebin gereğini, petrol hakkı sahibi kendisine tebligatın yapılmasından itibaren derhal yerine getirecek ve buna uymayan petrol hakkı sahibinin araştırma izni, arama ve işletme ruhsatı iptal edilecek.

Petrol hakkının son bulması halinde bu durum Resmi Gazete'de ilan edilecek. Genel Müdürlükçe petrol işlemi esnasında oluşan herhangi bir zarar ve ziyan tespit edilmemişse veya ilandan itibaren bir yıl içinde üçüncü şahıslarca bu konuda yetkili bir mahkeme kararıyla hak iddiasında bulunulmamışsa bir yılın sonunda teminat hak sahibine iade edilecek.

Arama ruhsat başvurusu sahibi, iş programı için taahhüt edilen yatırım tutarına karşılık gelen miktarda teminat vermek zorunda olacak. İş ve yatırım programı yıllık bazda ayrıntılı bir şekilde hazırlanacak ve yıllık iş programlarının toplamını karşılayacak miktardaki teminat bir seferde alınacak.

Devlet hissesi, petrol hakkı sahibi tarafından üretilen petrolden, belirtilen oranlar ve esaslar çerçevesinde alınacak, söz konusu hisse nakden ödenecek. Yeraltı doğal gaz depolama faaliyeti kapsamında ise işletmecinin üretmiş olduğu ya da dışarıdan temin ettiği gazı kendi petrol rezervuarlarında depolama faaliyetleri ile ilgili Genel Müdürlükten izin alacak.

Yeraltına depolama amaçlı temin edilen doğal gazın enjekte edilmesi ve geri üretim işlemleri sonucunda rezervuardaki potansiyel gazın üretimini arttırdığı miktar üzerinden ve gazın işlenmesi sonucunda elde edilen ham petrolden de devlet hissesi alınacak.

-Vergilendirme, indirimler ve değerleme-

Yönetmeliğin vergilendirmeye ilişkin genel hükümleri petrol hakkı sahibinin yalnız petrol işlemlerine ilişkin faaliyetlerine ve bunların sonuçlarına uygulanacak. Petrol işlemlerinden elde edilen kazançlar Kurumlar Vergisine tabi olacak, petrol hakkı sahibi, ayrıca Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanununa göre yapılması gereken vergi tevkifatını yapması ve beyan etmesi gerekecek.

Petrol hakkı sahibi, Türk Petrol Kanunu ile Gelir Vergisi Kanunu ve Kurumlar Vergisi Kanununun kabul ettiği giderleri, vergilendirme dönemi ile ilgili olmak ve tahakkuk etmiş bulunmak kaydıyla gayrisafi kazancından indirebilecek. Petrol hakkı sahibi şirketlerin, ihraç ettikleri petrolden sağladığı geliri yurt dışında muhafaza etmeleri halinde, bu gelir petrol işlemi için yapmış olduğu yatırımlara tekabül eden sermayesinden veya varsa bu sermayesini aşan net kıymetlerinden mahsup edilecek.

Petrol hakkı sahibi ve yüklenicileri tarafından yürütülen petrol işlemleri her safhasında Genel Müdürlük personeli tarafından izleme ve yerinde denetime tabi tutulabilecek.

Petrol hakkı sahipleri, petrol işlemlerinin her safhasında; petrol varlığının korunması, savurganlığın önlenmesi, petrol sahalarının iyi niyetle işletilmesi iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması ile çevrenin ve kültür varlıklarının korunmasına ilişkin mevzuata uygun olarak gerekli önlem ve tedbirleri almakla yükümlü olacak. İnsan sağlığını tehlikeye sokacak, doğaya, çevreye ve kültür varlıklarına zarar verecek şekilde faaliyette bulunamayacak.

Ruhsat sahibi komşu ruhsat sahibinin yazılı iznini alamadığı durumda, Genel Müdürlüğün uygun görüşü ile komşu ruhsattaki faaliyetleri engellememek kaydıyla, sismik veri toplamada serim uzunluğu ya da yapacağı işlemin etki alanının yarısı kadar komşu ruhsatta veri toplama işlemi yapabilecek.

Karalardaki bir ruhsatta açılan arama kuyusunun hedef seviyedeki koordinatlarının yüzeye iz düşümü komşu ruhsat sınırına ham petrol hedefli ise en az 300 metre, doğal gaz hedefli ise en az bin metre mesafede olabilecek.

Söz konusu kanunun yürürlük tarihinden önce verilmiş olan arama ve işletme ruhsatlarına ilişkin hak ve yükümlülükler ruhsatın süresi sonuna kadar devam edecek. Mevcut işletme ruhsatına, veriliş tarihindeki süresi dikkate alınarak ilk 20 yıllık ve birinci 10 yıllık uzatma dönemi sona ermesi durumunda işletme ruhsatında kalan üretilebilir petrolün varlığına ve ayrıca yıllar itibariyle ekonomik bir üretimin yapılabileceğine ilişkin bilgi ve dokümanların Genel Müdürlüğe sunulması halinde, Kanunun ilgili maddesinde belirtilen uzatmalar dahil verilebilecek azami süreyi aşmayacak şekilde süre uzatımı verilebilecek.

Yönetmeliğin ilgili maddesindeki durumdan dolayı intibak işlemleri yapılamayan arama ruhsatlarındaki yükümlülüklerin eksiksiz olarak yerine getirilmiş olması şartıyla karalarda iki yıl denizlerde ise üç yıla kadar, bir defaya mahsus olmak üzere uzatma verilmesinde Genel Müdürlük yetkili olacak. - Ankara