YENİ Partili Kaya, Aile Bakanlığı bütçesini 'affınızı isteyin' sözleriyle eleştirdi

Haber: Berfin BAYIR

(TBMM) - YENİ Parti Osmaniye Milletvekili Asu Kaya, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın 2027 yılı bütçesini eleştirerek "Siz bu ülkenin kadınlarını, çocuklarını koruyamıyorsunuz. Kadınlar için, çocuklar için artık affınızı isteyin" dedi. Kadınların güçlendirilmesinin aile politikalarına sıkıştırıldığını belirten DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Halide Türkoğlu ise "Kadınları güçlendirmek, kadınları aile politikaları içine hapsetmekle değil, eşitliği ve özgürlüğü esas alan kamusal politikalar üretmekle mümkündür" diye konuştu.

TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplandı. Komisyonda, Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın 2027 yılı bütçesi, 2025 yılı kesin hesabı ve Sayıştay raporu görüşülüyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş'ın sunumunun ardından siyasi parti grupları adına konuşmalara geçildi.

KAYA: "ŞİDDETE MARUZ KALAN KADINLAR SİZE SIĞINDIĞINDA ONLARI ÇARESİZLİKLERİYLE BAŞ BAŞA BIRAKIYORSUNUZ"

YENİ Parti Osmaniye Milletvekili Asu Kaya, Bakanlığın 2027 yılı bütçesinde kadınların güvenliğine, çocukların geleceğine, yaşlı ve engellilerin bakımına yeterince yer verilmediğini söyledi. Ailenin korunması ve güçlendirilmesi programına yaklaşık 30 milyar lira ayrıldığını belirten Kaya, "Ailenin bütçesini bir yılda üç katına çıkarmayı planlıyorsunuz. Peki, aileyi güçlendirmek için ne yapıyorsunuz? Bütçeden kadını güçlendirmek için ayırdığınız pay toplam bütçenin yüzde 1,4'ü. Bu bütçeyle kadını nasıl güçlendireceksiniz? Kadını güçlendirmeden aileyi nasıl güçlendirebilirsiniz" diye sordu.

Kaya, Bakan Göktaş'ın göreve gelmesinden bu yana en az 1093'ü şüpheli olmak üzere 2 bin 340 kadının öldürüldüğünü belirterek, kadınların evlerinde, adliye koridorlarında ve sokaklarda katledildiğini söyledi. Kadınların korunamadığını ifade eden Kaya, şöyle konuştu:

"Şiddete maruz kalan kadınlar size sığındığında onları çaresizlikleriyle baş başa bırakıyorsunuz. Üç yılda yalnızca üç sığınak açmayı hedefliyorsunuz; yani her yıla bir tane. Bu hesabı hangi illerde kapasite hesabı yaptınız? Kaç kadın sırada bekliyor? Kaç kadın yer bulamadığınız için evine, yani o şiddet sarmalına dönmek zorunda kaldı? Bu yıl kaç kadın kapasite yetersizliği nedeniyle başka bir ile gönderildi?"

Bir kadının çocuğuyla birlikte Bakanlığın kapısına geldiğinde kendisine yer açılması gerektiğini belirten Kaya, kadınların başka illerdeki sığınaklara yönlendirildiğini ancak bu kadınların söz konusu illere ulaştırılıp ulaştırılmadığının açıklanması gerektiğini söyledi. Kaya, "Ulaştıramadığınız kaç kadını sokakta çaresiz bıraktınız, açıklayın Sayın Bakan. Sığınaklar için ilk yıl başvuru sayınız nedir? Cevap verin Sayın Bakan" dedi.

"SIĞINAKTAN ÇIKAN KAÇ KADIN KENDİ HAYATINI KURABİLDİ?"

Kadınların korunmasının yalnızca sığınaklarda barınma imkanı sağlamakla sınırlı olmadığını vurgulayan Kaya, 2025 yılında sığınaklardan yalnızca 658 kadının işe yerleştirildiğini söyledi. Kaya, "2025 yılında sığınaklarda kaç kadın vardı? 658 sayısını başarı gibi sunuyorsunuz da kaç kadının 658'i işe yerleştirildi, bunun cevabını verin" ifadelerini kullandı.

Mesleki eğitim kurslarına yönlendirilen kadın sayısına ilişkin hedefin yaklaşık 500 kişi düşürüldüğünü belirten Kaya, işe yerleştirilen kadınların kaçının sigortalı ve güvenceli çalıştığını, kaçının kendi evine çıkabilecek düzeyde gelir elde edebildiğini sordu.

İŞKUR ile yapılan iş birliği kapsamında programa katılan kadın sayısına ilişkin hedefin 39 binden 119 bine çıkarılmasını da eleştiren Kaya, şöyle konuştu:

"Çünkü kadınları siz cep harçlığıyla çalıştırıyorsunuz orada. Siz bu kadınları cep harçlığıyla çalıştırmayı biliyorsunuz ancak sigorta primlerini yatırmıyorsunuz, aylarca üretime kadın sonu işe devam edip etmediklerini kontrol etmiyorsunuz. Emeklilik hakkı tanımıyorsunuz kadınlara. Bu kadınlar sizin için sadece ucuz iş gücü mü Sayın Bakan? Öyle olduğu için mi hedefinizi üç katına çıkardınız?"

Programların ardından kadınların çalışmaya devam edip etmediğinin açıklanmasını isteyen Kaya, "Program bittiğinde kadın çalışmaya devam edebildi mi? Kaç kadın devam edebildi? Bu sorulara yanıt verin Sayın Bakan. Ama veremezsiniz çünkü sizin önceliğiniz kadın işsizliğini bitirmek değil. Neden kadınların düzenli maaş alıp bir hayat kurmasını ve emekli olmasını istemiyorsunuz? Sığınaktan çıkan kaç kadın kendi hayatını kurabildi" diye sordu.

Kadınların çalışabilmesi için her mahallede kreş bulunması gerektiğini belirten Kaya, Bakanlığın daha fazla kreş açmak yerine geçen yıl "Komşu Anne" projesiyle övündüğünü söyledi. Kaya, "Ne oldu o projeniz? Daha önce çıkıp anlattığınız ve bu yıl da anlattığınız diğer projeleriniz gibi bu da mı pilot uygulama seviyesinde kalacak, kaldı? Bunu da mı tamamlayamadınız Bakan Hanım, yoksa akıl dışı olduğunu yeni mi fark ettiniz?" ifadelerini kullandı.

"KADINLAR DA ÇOCUKLAR DA ÖLÜYOR"

Türkiye'nin kadına yönelik şiddette OECD ülkeleri arasında birinci sırada olduğunu ileri süren Kaya, "Bu utanç sizin ve bakanlığınızın meselesi. İstanbul Sözleşmesi'nin feshedilmesine çanak tutarken kadınları hiç düşünmediniz siz. Şiddeti önleme seminerlerine katılanlara ilişkin koltuk sayısı hesabı yapmayı biliyorsunuz. Oturduğunuz koltuğun sorumluluğunu yerine getirseydiniz her yıl binlerce kadın katledilmezdi" dedi.

Bakan Göktaş'a görevini yerine getirmediği eleştirisinde bulunan Kaya, üç yıldır her bütçe görüşmesinde kadınların korunması konusunda hesap sorduğunu belirterek, "Şiddete sıfır tolerans dememekten başka hiçbir şey demediniz. Bu ülkenin kadınları için, çocukları için ne yaptınız? Maalesef beceremiyorsunuz Bakan Hanım. Kadınlar için, çocuklar için artık affınızı isteyin" diye konuştu.

Kaya, Bakanlığın koruması altındayken istismara uğrayan ve yaşamını yitiren çocuklara ilişkin de açıklama istedi. Antalya'da 5 aylık Arda bebek, Niğde'de 9 yaşındaki Mustafa, Sakarya'da 15 yaşındaki İlayda ve Bursa'da 7 yaşındaki Yasemin'i örnek gösteren Kaya, "Bunlar sizin korumanız altında ölen çocuklardan sadece bazıları. Kaç çocuk sizin korumanız altındayken öldü? Açıklayın, rakamları bilelim. Kabul edin, siz bu ülkenin çocuklarını koruyamıyorsunuz" dedi.

Çocuk yoksulluğuna ilişkin bütçe öngörülerini de eleştiren Kaya, 2029 yılında yoksul çocuk sayısının 220 bine, ailesinin yanında desteklenen kız çocuğu sayısının ise bu yıl sonunda 140 bine çıkmasının öngörüldüğünü söyledi. Yoksulluğun artacağı öngörülmesine rağmen yoksul ailelerin çocuklarına verilen eğitim desteğinin düşürüldüğünü belirten Kaya, "2029'a kadar 412 bin çocuğun eğitim desteğini kesiyorsunuz. Çocuğun okul masrafını karşılayamayacak bu aileler ne yapacak? 412 bin çocuk okuyamayacak mı Sayın Bakan" diye sordu.

Kaya'nın konuşmasının ardından AK Parti Uşak Milletvekili İsmail Güneş'in Özkan Yalım'dan bahsetmesi üzerine YENİ Partili milletvekilleri ile AK Parti milletvekilleri arasında kısa süreli sözlü tartışma yaşandı.

TÜRKOĞLU: "KADINLARI AİLE POLİTİKALARINA HAPSEDİYORSUNUZ"

DEM Parti Diyarbakır Milletvekili Halide Türkoğlu, kadınların güçlendirilmesinin Bakanlığın faaliyet alanına ve aile politikalarına sıkıştırıldığını belirterek, bütçe anlayışını eleştirdi.

Kadınların güçlendirilmesi programının yaklaşık yüzde 85'inin Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı, yüzde 14'ünün ise Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından uygulandığını belirten Türkoğlu, kadınların eşit ve özgür bir yaşam kurabilmesinin bütün bakanlıkların sorumluluğunda olduğunu söyledi.

Türkoğlu, "Kadınların güçlendirilmesi yalnızca sizin bakanlığınızın sorumluluğunda olan bir mesele midir? Kadınların eşit ve özgür bir yaşam kurabilmesi, ekonomik bağımsızlığını kazanması, istihdama, eğitime, sağlığa, adalete ve kamusal hizmetlere eşit erişebilmesi bütün bakanlıkların sorumluluğunda değil mi" diye sordu.

Kadınların güçlendirilmesinin bütün bakanlıkların politikalarına ve bütçelerine yansıyan bütünlüklü bir program olarak hazırlanmadığını ifade eden Türkoğlu, toplumsal cinsiyet eşitsizliği kavramının kullanılmasının dahi yasaklandığı bir siyasi anlayışın kadınları güçlendiremeyeceğini savundu.

Türkoğlu, "Eşitsizliği tanımadan, adını koymadan ve onunla mücadele edecek politikalar geliştirmeden kadınların güçlendirilmesinden söz edilemez. Kadınları güçlendirmek, kadınları aile politikaları içine hapsetmekle değil, eşitliği ve özgürlüğü esas alan kamusal politikalar üretmekle mümkündür" dedi.

Bakanlığın performans göstergelerinin aileyi koruma ve güçlendirme anlayışı üzerine kurulduğunu belirten Türkoğlu, kadınların güçlendirilmesi programına ayrılan bütçenin yaklaşık üç katının aileye ayrıldığını söyledi.

2027 yılı bütçe teklifinde kadına yönelik şiddetle mücadele ve saygı kültürünün yaygınlaştırılması amacıyla gerçekleştirilen farkındalık seminerleriyle ulaşılan kişi sayısının performans göstergeleri arasında yer aldığını hatırlatan Türkoğlu, "Sayın Bakan, sizin saygıdan kastınız nedir? Kadınların yaşam hakkının korunmadığı, şiddetin önlenmediği, kadınların her gün şiddete ve katliamlara maruz bırakıldığı bir ülkede hangi saygı kültüründen söz ediyorsunuz" ifadelerini kullandı.

Bu göstergelerdeki saygı anlayışının kadınların haklarına, iradesine ve yaşamına saygı olmadığını savunan Türkoğlu, "Burada söz konusu olan kadınların haklarına, iradesine ve yaşamına saygı değil; erkeğin şiddeti karşısında susan, aile içinde itaat etmeye zorlanan, kendi yaşamı üzerinde söz sahibi olması engellenen kadından beklenen itaattir" diye konuştu.

Kadınların güçlendirilmesine ilişkin programın şiddet ve şiddeti önleme başlıkları üzerinden hazırlandığını belirten Türkoğlu, son 10 ayda 245 kadın cinayeti işlendiğini, 240 kadının ölümünün ise şüpheli olarak kayıtlara geçtiğini ileri sürdü.

Diyarbakır'da "Beni sığınağa götürün, yaşamım tehlike altında" demesine rağmen sığınağa götürülmediği için öldürüldüğünü söylediği Sultan Kara'yı hatırlatan Türkoğlu, "Sultan Kara'nın vebali sizsiniz. Sizin ısrarla kadınları korumayan politikalarınızdır" dedi.

"SIĞINAKLARDA VERİLEN HİZMETLERİN BİLGİSİ YOK"

Kadın konukevi sayısının 151'den 152'ye çıkarılmasının Bakanlığın şiddetle mücadele yaklaşımını ortaya koyduğunu söyleyen Türkoğlu, bütçe tablosunda yer alan kadın konukevlerinden işe yerleştirilen kadın sayısının da açık olmadığını belirtti.

Tabloda 650 kadının işe yerleştirildiği bilgisinin bulunduğunu ifade eden Türkoğlu, bu kadınların sığınaklarda kalan kadınlar mı yoksa sığınaklarda istihdam edilen kadınlar mı olduğunun anlaşılmadığını söyledi. Türkoğlu, "Ancak net olan bir şeyi ben size söyleyeyim. Bu sığınaklarda bir yıl boyunca kaç kadına hangi hizmetler verildiği bilgisi yok. Sadece aile içinde şiddet görüp sığınağa giden kadına aile eğitimi veriyorsunuz" dedi.

Sığınaklarda ana dilinde hizmet verilmesi için Bakanlığın bütçe ayırıp ayırmadığını soran Türkoğlu, "Şiddet gören kadınların kendi ana dillerinde hizmet alması için siz ne yaptınız? Bunu bir sorun olarak neden görmediniz" ifadelerini kullandı.

Göçmen kadınların maruz kaldığı şiddet, emek sömürüsü ve hak gasplarına yönelik bütünlüklü bir politika bulunmadığını savunan Türkoğlu, göçmen kadınların ekonomik sisteme dahil edilirken temel haklardan mahrum bırakıldığını ve toplumsal yaşamın dışına itildiğini söyledi.

LGBTİ+'LARIN HAKLARI İÇİN BÜTÇE AYRILMADIĞINI SAVUNDU

Türkoğlu, LGBTİ+'ların eşit haklara erişimini, sosyal güvencelerini ve yaşam koşullarını iyileştirmeyi hedefleyen bir bütçe bulunmadığını ileri sürerek, bu kimlikleri hedef alan ve yaşam alanlarını daraltan politikalar için kamu kaynaklarının kullanıldığını söyledi.

"Ailem Güvende" operasyonları adı altında farklı cinsel kimliklere yönelik yürütülen operasyonlara ne kadar bütçe ayrıldığını soran Türkoğlu, "LGBTİ+'ları hedef alan bu uygulamaların kamu kaynaklarıyla nasıl finanse edildiğini açıklayabilecek misiniz? Bir yandan bu kesimin varlığını ve ihtiyaçlarını yok sayarken diğer yandan temel sosyal haklara erişimini engelleyerek nasıl güvenli bir toplum inşa edeceksiniz" diye konuştu.

"KADINLAR, YAŞLILAR VE ÇOCUKLAR HAK ÖZNESİ OLARAK GÖRÜLMÜYOR"

İktidarın "Aile 10 Yılı" ilanıyla kadınların derinleşen yoksulluğunu artıracağını savunan Türkoğlu, yaşlı bakımının aile değerleri üzerinden tartışılmasının bakım yükünü kadınların omuzlarına bıraktığını söyledi.

Aktif ve gündüzlü yaşam merkezlerinden yararlanan yaşlı sayısının 8 bin olduğunu belirten Türkoğlu, huzurevleri ile yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezlerinde bakım alan kişi sayısının 2025'te 15 bin 124 iken 2026'da 14 bin 878'e düştüğünü ifade etti. Türkoğlu, evde bakım yardımından yararlanan kişi sayısının 520 bin, kamusal bakım evlerinde bakım alan kişi sayısının ise 22 bin olduğunu kaydetti.

Bütçede kadınlar, yaşlılar ve çocuklar için ayrılan kaynakların hak temelli değil, muhtaçlık ve acıma duygusu üzerinden belirlendiğini savunan Türkoğlu, "Bu tabloyu neden özellikle hatırlatıyorum biliyor musunuz Sayın Bakan? Çünkü sizin iktidarınızın politikaları da hazırladığınız bütçede de kadınlar, yaşlılar, çocuklar için ayrılan kaynak muhtaçlık, acıma duygusu üzerinden ayrılıyor. Hak öznesi olarak değil" diye konuştu.