ABD-İran müzakereleri çıkmazda: 'Ne savaş ne barış' belirsizliği
Tahran ve Washington arasında tarafların taleplerinden geri adım atmamasıyla müzakereler çıkmaza girdi. ABD'nin Hürmüz Boğazı'nın açılması ve savaşın sona ermesini içeren ancak nükleer konuları erteleyen teklifi Trump tarafından reddedildi. İran'da ekonomik yıkım ve işsizlik protesto riskini artırırken, ABD içinde de Vance ve Hegseth arasında görüş ayrılıkları yaşanıyor.
Tahran ve Washington arasında her iki tarafın da taleplerinden geri adım atmaması nedeniyle müzakereler çıkmaza girdi ve süreç “ne savaş ne barış” belirsizliğine sürüklendi. ABD'nin Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılması ve savaşın sona erdirilmesini içeren ancak nükleer meseleleri erteleyen teklifi, Başkan Donald Trump tarafından “müzakerelerde ABD'yi zayıf göstereceği” gerekçesiyle beğenilmedi.
İran'da 40 gün süren savaşın ekonomik yıkımı, Tahran yönetimi üzerindeki iç baskıyı tırmandırıyor. ABD ve İsrail'in fabrikalarda yarattığı tahribat ve artan işsizlik, ocak ayında kitlesel protestoların kanla bastırıldığı ülkede halkı yeniden sokağa dökebilir. Muhalif Iran International'a göre bazı gruplar 1 Mayıs İşçi Bayramı'nda protesto çağrısı yapıyor; halktan yanıt gelmesi halinde “protestolara dönüş” yaşanacağı yorumları yapılıyor.
Associated Press'in analizine göre Tahran yönetimi, Hürmüz kozuyla ilk geri adımı Washington'ın atacağını hesaplıyor. Onlarca yıllık yaptırımlar altında kendi kendine yetebilen ekonominin Trump baskısına dayanabileceğine inanılıyor. Basın arasındaki görüş ayrılıkları da dikkat çekiyor: Devrim Muhafızları'na yakın Tasnim Ajansı'nın müzakerelerdeki talepleri “sihirli fasulye” olarak eleştirmesi, muhafazakâr Raja News'in tepkisini çekti. Analistlere göre bu gerginlik, ABD'ye karşı ortak bir çizginin bulunmadığını gösteriyor.
Washington cephesinde de tablo karışık. The Atlantic'e göre Başkan Yardımcısı JD Vance, Savunma Bakanlığı'nın İran savaşı raporlarının gerçeği yansıtmadığından şüpheleniyor; füze envanteri ve yıkımın boyutunun abartıldığını düşünüyor. Savunma Bakanı Pete Hegseth ise “operasyonun tarihi bir zaferle sonuçlandığı” yönünde iyimser açıklamalarla Trump'a duymak istediği tabloyu sunuyor. Axios'a göre savaş “Soğuk Savaş dönemini andıran” bir aşamaya girdi; ABD “donuk çatışma” durumundan endişeli. Trump için “Güç kullanmak istemiyor ama geri adım da atmıyor” değerlendirmesi yapılıyor.
ABD ile İran arasındaki gerilimde Hürmüz Boğazı merkezli “çifte abluka” sürerken, taraflar birbirlerini “korsanlıkla” suçladı. İran'ın BM Daimi Temsilcisi Said İravani, ABD'nin müdahalelerini “korsanlık ve rehine alma” olarak nitelendirdi. ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Mike Waltz ise İran'ı “Boğaz korsanı” olmakla suçlayarak, deniz ticareti güvenliği için uluslararası koalisyon çağrısında bulundu.