ABD'nin NATO'dan Çekilme İhtimali ve Türkiye'ye Etkileri
Prof. Dr. Zakir Avşar, ABD'nin NATO'dan çekilme olasılığını analiz etti. NATO'nun geleceği, ABD'nin angajmanını azaltması durumunda Avrupa güvenlik mimarisinin dönüşüm baskısı altına girebileceğini ve Türkiye'nin bu süreçte merkezi bir rol üstlenebileceğini vurguladı.
ANKARA - BHA Akademisyen ve Haber7.com yazarı Prof. Dr. Zakir Avşar, ABD'nin NATO'dan çekilme ihtimalini analiz etti. NATO'nun geleceğine ilişkin tartışmalar, özellikle ABD Başkanı'nın konuyu sıkça gündeme getirmesiyle kaygı verici hale geldi. NATO, yüksek derecede kurumsallaşmış bir güvenlik mimarisi olup, dağılması için uç koşullar gerekmektedir. Mevcut jeopolitik ortamda, Rusya tehdidi devam ederken, böyle bir çözülme rasyonel görünmemektedir.
ABD'nin NATO'dan çekilmesi uluslararası hukuk açısından Washington Antlaşması'nın 13. maddesiyle mümkündür, ancak belirleyici olan ABD iç hukukudur. Amerikan anayasası antlaşmalardan çekilme konusunda açık hüküm içermez, bu da yürütme ile yasama arasında gri bir alan yaratmıştır. Kongre, 2023 ve 2024'te kabul edilen düzenlemelerle başkanın NATO'dan tek taraflı çekilmesini engelleyen bağlayıcı hükümler getirdi. Bu, çekilmeyi teorik olarak mümkün ancak pratikte zor hale getirmektedir, çünkü Senato'da üçte iki çoğunluk veya Kongre'den özel bir yasa gerektirir.
ABD başkanı, resmen ayrılmadan da NATO'nun işleyişini etkileyebilir, örneğin savunma bütçesini azaltarak veya askeri angajmanı sınırlandırarak. Bu nedenle en gerçekçi senaryo, formel bir çekilmeden ziyade 'işlevsel aşınma' sürecidir. ABD'nin angajmanını azaltması durumunda Avrupa güvenlik mimarisi dönüşüm baskısı altına girer ve stratejik özerklik arayışları hız kazanabilir, ancak ABD'nin kapasitesini kısa vadede ikame etmek zordur.
Türkiye açısından, ABD'nin rolünün azalması, coğrafi konumu ve askeri kapasitesi nedeniyle stratejik değerini artırabilir. Ancak bu, daha karmaşık bir stratejik ortam getirir; Türkiye, kendi caydırıcılık kapasitesine yatırım yapmak ve Rusya ile dengeli ilişkiler kurmak zorunda kalabilir. Sonuç olarak, NATO'nun yakın vadede dağılması beklenmemekle birlikte, yapısal dönüşüm kaçınılmazdır. ABD'nin angajmanını azaltması, NATO'yu daha gevşek bir güvenlik düzenine dönüştürebilir ve Türkiye bu süreçte merkezi bir rol oynayacaktır.