Aracılık Hizmeti Verecek Şirketlerin Ödenmiş Sermayesi Komisyonculuk Faaliyeti İçin En Az 250 Bin...

Üretici ve imalatçılar hariç ticaret borsalarına kayıtlı olmayan gerçek ve tüzel kişiler ancak bir aracı vasıtasıyla borsada faaliyet gösterebilecek. Aracılık faaliyeti ticaet borsalarında alım ve satım olarak değerlendirilecek. Aracılara ilişkin kayıtlar, içeriği ve şekli Birlikçe belirlenecek aracılar defterinde tutulacak ve ortak veri tabanına işlenecek. Aracılık faaliyetleri Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca kurulan bir şirket tarafından da yapılabilecek. Ticaret borsaları, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'nın izni doğrultusunda kuracakları veya iştirak edecekleri şirketler eliyle aracılık hizmeti verebilecek. Aracılık hizmeti vermek üzere kurulan şirketlerin, simsarlık faaliyeti için en az 100 bin TL, ajanlık faaliyeti için en az 200 bin TL, komisyonculuk faaliyeti için en az 250 bin TL ödenmiş sermayeye sahip olması zorunlu olacak.

Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği'nin Ticaret Borsalarında Alım Satım Yapan Aracılar Hakkında Yönetmeliği Resmi Gazete'de yayımlandı. Yönetmelik ile gerçek ve tüzel kişi tacir olarak borsadaki spot piyasada faaliyet gösterecek aracılarda aranılacak niteliklere, bunlardan tüzel kişilerin kuruluş, görev ve yetkilerine, aracıların çalışmalarına, haklarına, uymakla yükümlü bulundukları kurallara, bu kurallara aykırı eylemleri tespit olunanlara uygulanacak idari yaptırımlara ve aracılık faaliyetlerinin yürütülmesi ile ilgili diğer hususlara ilişkin usul ve esasları düzenendi. Borsaları ve borsalardaki spot piyasada gerçek veya tüzel kişi tacir olarak faaliyet gösterecek aracıları kapsayan yönetmelik, 5174 sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu'nun 47. maddesine dayanılarak hazırlandı.

-BORSADA ALIM SATIM YAPANLAR-

Borsaya dahil maddeler üzerindeki spot piyasa işlemlerde; Borsa'ya kayıtlı gerçek kişiler ile tüzel kişilerin tescilli şirket sözleşmelerinde temsil ve bağlayıcı işlemler yapma yetkisi verilen gerçek kişi temsilcisinden, kendi adına ve başkasının hesabına borsada alım satım yapan borsa komisyoncusundan, başkasının adına ve hesabına vekil sıfatıyla borsada alım satım yapan borsa ajanından, Borsa alım satımlarında yalnız aracılık yapan borsa simsarından, başkaları borsada işlem ve faaliyette bulunamayacak. Borsaya dahil maddelerin üretici veya seri halde üretim yapmaksızın doğrudan tüketiciye satışını yapan imalatçılar, borsalara kaydolmaksızın kendi mallarını borsada satabilecek. Üretici ve imalatçılar hariç borsaya kayıtlı olmayan gerçek ve tüzel kişiler ancak bir aracı vasıtasıyla borsada faaliyet gösterebilecek. Aracılık faaliyeti borsada alım ve satım olarak değerlendirilecek. Aracılara ilişkin kayıtlar, içeriği ve şekli Birlikçe belirlenecek aracılar defterinde tutulacak ve ortak veri tabanına işlenecek.

-ARACILARIN GÖREV VE SORUMLULUKLARI-

Aracılar, alıcı ve satıcı firmaları bir araya getirmek, onların çıkarlarını gözetmek, mesleki bilgi ve deneyimlerine dayanarak piyasanın durumu hakkında en doğru bilgileri aktarmak ve piyasanın oluşumuna katkı sağlamakla görevli olacak. Aracıların görevlerinden kaynaklanan yükümlülükleri, alım satımın sözleşmeye bağlanması ile sona erecek. Bu aşamaya kadar aracılar, kendi kusurundan kaynaklanan veya kötü niyete dayanan her türlü eylemden sorumlu olacak. Bu sorumluluk çerçevesinde tarafların ya da borsanın uğradığı zarar, borsaya verilen teminattan tazmin edilecek. Teminattan tazmin edilemeyen kısım genel hükümlere göre tahsil olunacak. Sözleşme yapılması ile görevi sona eren aracılar, mal bedelinin ödenmemesi veya geç ödenmesinden ya da işin doğal akış sürecinde kalite ve sair sebeplerle doğabilecek uyuşmazlıklardan sorumlu tutulamayacak. Ancak bu süreçte, mal bedelini satıcıya intikal ettirmesi için aracıya yapılan ödemelerde, bu intikalin aracı tarafından yerine getirilmemiş olması durumu saklı olacak. Bu takdirde, oluşan zarar ilgili aracının borsadaki teminatından karşılanacak. Alım satım beyannamesinde aksine bir şart olmadıkça, aracılar, satıcı deposunda teslim aldığı malların miktar ve kalitesinden sorumlu olacak. Bu durumda, alıcı tarafın kilo ve kalite farkına dayanarak yaptığı iskonto farkı tutarı kadar gizli ayıp durumu hariç aracının teminatına rücu edilebilecek. Ancak bu rücu hakkının kullanılabilmesi için, taraflardan herhangi birinin talebi üzerine malın, mutabık kalınan diğer bir kantar ile tartılmasının karşılıklı kabul edilmiş ve yapılan tartımlar sonucunda teslim veya tesellüm kilosunda kesin anlaşmaya varılmış olması zorunlu olacak. Aracılar, aracılık hizmeti verdikleri alım satımlara ait tescil yükümlülüğünün borsaya karşı yerine getirilmesinde, satıcı veya alıcı tarafla birlikte müteselsilen sorumlu olacak.

Belirlenen sorumlulukların yerine getirilmemesinden doğan maddi kayıpların teminattan karşılanması, Yönetim Kurulu kararı ile gerçekleşecek. Tüzel kişi aracıların gerçek kişi temsilcileri için de bu madde hükümleri uygulanacak.

-ARACILARIN FAALİYETTE BULUNAMAYACAKLARI HALLER-

Aracılar kayıtlı oldukları borsaya dahil maddelerin doğrudan doğruya veya dolaylı olarak alım satımını yapamayacak. Aracılar borsaya dahil maddelerin alım veya satımını yapan şirket kuramazlar, kurulmuş olanlara ortak olamazlar, şirket organlarında görev alamayacak. Aracılar, borsaya dahil maddelerin alım veya satımını yapan eşlerinin ve üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci derece dahil ikinci dereceye kadar sıhri hısımlarının ve evlatlıklarının aracılık hizmetleri ile bunların ortak olduğu veya organlarında görev aldığı tüzel kişiler için aracılık hizmetleri veremeyecek. Aracılar, borsada gerçekleştirilen bir muamelenin hem alıcı hem de satıcı tarafının aracısı olamayacak. Aracıların aracılık faaliyetleri sadece kayıtlı bulundukları borsada geçerli olup, bu hizmetleri diğer borsalarda yürütemeyecek. Ancak bunlar borsaya dahil olmayan maddeler üzerinde borsa dışında işlem yapabilecek. Aracı olarak borsaya kayıtlı olmadığı halde borsaya dahil maddeler üzerinde, bunların yapabileceği işlemleri yapanlardan bu işleme ait tescil ücreti beş katı tahsil olunacak. Tüzel kişi aracıların gerçek kişi temsilcileri için de bu madde hükümleri uygulanacak.

-TEMİNAT-

Aracılar, Meclislerce aracının işlem hacmi de dikkate alınarak belirlenecek miktarda teminat göstermek zorunda olacak. Teminat; para, banka teminat mektubu, birinci derece gayrimenkul ipoteği, devlet tahvili, hazine bonosu veya Yönetim Kurulunca kabul edilecek tüccar kefaleti olabilecek. Teminat, aracıların borsaya kaydolduğu tarihte verilir ve aracının borsadan üyeliğinin silindiği tarihten bir yıl sonra iade edilecek.

-ARACILIK ÜCRETİ-

Aracıların, aracılık ettikleri işlemlerden alacakları ücretler, alım satım tutarının binde beşini ve yıllık aidat tavan ücretini geçmemek üzere her yıl Meclisçe tespit edilecek ve Birlik tarafından onaylanacak. Borsalar, aylık mukabilinde aracı çalıştıramayacak.

-TÜRK TİCARET KANUNU HÜKÜMLERİ UYARINCA KURULAN BİR ŞİRKET TARAFINDAN DA YAPILABİLECEK-

Aracılık faaliyetleri 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri uyarınca kurulan bir şirket tarafından da yapılabilecek.

Borsalar, Bakanlığın izni doğrultusunda kuracakları veya iştirak edecekleri şirketler eliyle aracılık hizmeti verebilecek. Aracılık faaliyeti yürütecek şirketlerin münhasıran aracılık hizmetlerinden birini yapmak üzere kurulması ve tescilli şirket sözleşmelerinde temsil ve bağlayıcı işlemler yapma yetkisi verilen gerçek kişi temsilcilerinin bu maddede belirtilen şartları taşıması zorunlu olacak. Aracılık hizmeti vermek üzere kurulan şirketlerin, simsarlık faaliyeti için en az 100 bin TL, ajanlık faaliyeti için en az 200 bin TL, komisyonculuk faaliyeti için en az 250 bin TL ödenmiş sermayeye sahip olması zorunlu olacak.

Kurucu, ortak ve yöneticilerinin Türk Ceza Kanunu'nun 53. maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile; kasten işlenen bir suçtan dolayı beş yıl veya daha fazla süreyle ya da devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama, kaçakçılık, vergi kaçakçılığı veya haksız mal edinme suçlarından hapis cezasına mahkûm olmaması,

kendileri, ortakları ve sınırsız sorumlu oldukları kuruluşlar hakkında iflas kararı verilmemiş ve konkordato ilan edilmemiş olması, şirketin amacı ve faaliyet konusunun münhasıran aracılık yapmakla sınırlandırılmış olması zorunlu olacak.

-BELİRLENEN ŞARTLARI TAŞIYANLAR, YÖNETİM KURULU KARARIYLA ARACI OLARAK YETKİLENDİRİLECEK-

Belirlenen şartları taşıyan tüzel kişiler, Yönetim Kurulu kararıyla aracı olarak yetkilendirilecek. Aracılık faaliyeti amacıyla kurulan şirketler, kotasyona dahil maddeler üzerinde şirket adına ve hesabına doğrudan veya dolaylı alım ve satım faaliyetlerinde bulunamayacak. Aracılık faaliyeti yürütmek üzere kurulan şirketlerin gerçek kişi temsilcilerinde, komisyonculuk için 10., ajanlık için 11. ve simsarlık için 12. maddenin ikinci fıkrasının "a" ila "ç" bentlerindeki şartlar aranacak.

-GEÇİCİ VE UZUN SÜRELİ ÜYELİKTEN ÇIKARMA-

Öngörülen kısıtlamalara uymayan ve bu Yönetmelikte belirtilen yükümlülüklerini yerine getirmeyen aracılar hakkında üyelikten geçici çıkarma cezası verilecek. Bu fiilin tekrarı halinde ise üyelikten uzun süreli çıkarma cezaları uygulanacak. Ayrıca para cezalarına ilişkin hükümler de uygulanacak. Bu madde kapsamında verilen cezalar, borsa ilan panosunda bir hafta süre ile ilan edilecek. Ticaret Borsalarında Alım Satım Yapan Aracılar Hakkında Yönetmelik yürürlükten kaldırıldı.

-ELEKTRONİK ÜRÜN SENEDİ ALIM SATIMINDA ARACILIK FAALİYETLERİNE İLİŞKİN ESASLAR-

Yetkilendirilen ticaret borsalarında münhasıran elektronik ürün senedi ve alivre sözleşmelerin alım ve satımlarına aracılık etmek üzere Yönetim Kurulu kararı ile borsa ajanı yetkilendirilebilecek. Yetkilendirilecek gerçek kişi ajanlar ile tüzel kişi ajanların temsilcilik yapacak gerçek kişi temsilcileri, yetkilendirildikleri veya şirkette göreve başladıkları tarihten itibaren iki yıl içinde eğitime ve sınava katılmak zorunda olacak. Bu süre içinde düzenlenen eğitime katılmayan ve sertifika alamayan gerçek kişi ajanların ajanlık yetkisi, tüzel kişi temsilcisi gerçek kişilerin ise borsada işlem yapma yetkisi sona erecek.

-ARACILIK DEFTERİ VE ORTAK VERİ TABANINA KAYIT-

Bugün itibarıyla aracılık faaliyetinde bulunan aracıların, aracılar defterine ve ortak veri tabanına kaydı yapılacak. Yönetmelik bugün itibarıyla yürürlüğe girdi.