Azami Fon Tutarı Uygulaması Kalkacak, Açık Uçlu Fon Yapısına Geçilecek

Tek bir içtüzükle "şemsiye fon" yapısı ile yatırım fonu kurulabilecek, belirli sınıflara ayrılan şemsiye fon türleri altında farklı stratejilere sahip fonların ise sadece izahname ve yatırımcı bilgilendirme dokümanı düzenleyerek pay ihraç edilebilmesine imkan sağlanacak Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), borsa yatırım fonları, gayrimenkul yatırım fonları ve girişim sermayesi yatırım fonları hariç olmak üzere yatırım fonlarının kuruluşlarına, faaliyet ilke ve kurallarına, katılma payları ile bunların ihracına ve kamunun aydınlatılmasına ilişkin esasları düzenledi. 1 Temmuz 2014 itibarıyla yürürlüğe girecek düzenlemeye göre tek bir içtüzük ile "şemsiye fon" yapısı ile yatırım fonu kurulabilecek, belirli sınıflara ayrılan şemsiye fon türleri altında farklı stratejilere sahip fonların ise sadece izahname ve yatırımcı bilgilendirme dokümanı düzenleyerek pay ihraç edilebilmesine imkan sağlanacak.

SPK'nın Yatırım Fonları'na İlişkin Esaslar Tebliği Resmi Gazete'de yayımlandı. Tebliğ ile yatırım fonlarının kuruluşlarına, faaliyet ilke ve kurallarına, katılma payları ile bunların ihracına ve kamunun aydınlatılmasına ilişkin esaslar düzenlendi. Borsa yatırım fonları, gayrimenkul yatırım fonları ve girişim sermayesi yatırım fonları bu Tebliğ kapsamı dışında tutuldu. Tebliğ, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'na dayanarak hazırlandı.

-ŞEMSİYE FONLAR-

Tebliğde, "Şemsiye Fon", katılma payları tek bir içtüzük kapsamında ihraç edilen tüm fonları kapsayan yatırım fonu olarak tanımlandı. Şemsiye Fon, bazı varlıklar ve işlemlerden oluşan portföy veya portföyleri işletmek amacıyla kurulacak ve bunun dışında herhangi bir işle uğraşamayacak.

Şemsiye Fon'un işleteceği varlıklar şöyle olacak:

"Özelleştirme kapsamına alınanlar dahil Türkiye'de kurulan ihraççılara ait paylar,

-Özel sektör ve kamu borçlanma araçları,

-Türk Parasının Kıymetini Koruma Hakkında 32 sayılı Karar hükümleri çerçevesinde alım satımı yapılabilen yabancı özel sektör ve kamu borçlanma araçları ile ihraççı payları,

-12 aydan uzun vadeli olmamak üzere vadeli mevduat, katılma hesabı ve mevduat sertifikaları,

-Borsa'da işlem görmeleri kaydıyla; altın ve diğer kıymetli madenler ile bu madenlere dayalı olarak ihraç edilen sermaye piyasası araçları,

-Fon katılma payları,

-Repo ve ters repo işlemleri,

-Kira sertifikaları,

-Gayrimenkul sertifikaları,

-Varantlar ve sertifikalar,

-Takasbank para piyasası işlemleri,

-Türev araç işlemlerinin nakit teminatları ve primleri,

-Kurulca uygun görülen özel tasarlanmış yabancı yatırım araçları ve ikraz iştirak senetleri,

-Kurulca uygun görülen diğer yatırım araçları."

-HER KATILKMA PAYI İHRACI İÇİN AYRI BİR İZAHNAME DÜZENLENECEK-

Şemsiye fon içtüzüğünde yer alan ve belirlenen esaslara uygun olarak, her katılma payı ihracı için ayrı bir izahname ve yatırımcı bilgi formu düzenlenmesi şartıyla, şemsiye fona bağlı fonlar oluşturulacak. İzahname hazırlanırken şu esaslara dikkat edilecek:

"Her bir fonun tüm varlık ve yükümlülükleri birbirinden ayrı olacak. Şemsiye fonun kuruluş giderleri ile fonların katılma payı ihraç giderleri hariç olmak üzere, bir şemsiye fon için yapılması gereken tüm giderler fonların toplam değerleri dikkate alınarak oransal olarak bu fonların portföylerinden karşılanacak. Bir şemsiye fonun tasfiye edilmesi veya devredilmesi durumunda, bu şemsiye fona bağlı fonların da tasfiye edilmesi veya devredilmesi gerekecek. Tebliğde yer alan hükümler aksi belirtilmedikçe her bir fon için ayrı ayrı uygulanacak."

-FONUN MALVARLIĞINA İLİŞKİN ESASLAR-

Fonun malvarlığı, kurucunun ve portföy saklayıcısının malvarlığından ayrı olacak. Fon malvarlığının, fonun yönetim stratejisi doğrultusunda, fonun yatırım yapabileceği varlıklar konusunda yeterli bilgi ve sermaye piyasası alanında en az beş yıllık tecrübeye sahip portföy yöneticileri tarafından, yatırımcı lehine ve yatırımcının çıkarını gözetecek şekilde Kurulun portföy yöneticiliği hizmetine ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde yönetilmesi zorunlu bulunacak. Fon portföyündeki varlıkların, Kurulun portföy saklama hizmetine ilişkin düzenlemeleri çerçevesinde saklanması gerekecek.

Fon malvarlığı, fon hesabına olması ve içtüzükte ve izahnamede hüküm bulunması şartıyla kredi almak, türev araç işlemleri, açığa satış işlemleri veya fon adına taraf olunan benzer nitelikteki işlemlerde bulunmak haricinde teminat gösterilemeyecek ve rehnedilemeyecek. Fon malvarlığı kurucunun ve portföy saklayıcısının yönetiminin veya denetiminin kamu kurumlarına devredilmesi halinde dahi başka bir amaçla tasarruf edilemeyecek, kamu alacaklarının tahsili amacı da dahil olmak üzere haczedilemeyecek, üzerine ihtiyati tedbir konulamaz ve iflas masasına dahil edilemeyecek. Kurucunun üçüncü kişilere olan borçları ve yükümlülükleri ile fonların aynı üçüncü kişilerden olan alacakları birbirlerine karşı mahsup yapılamayacak.

-ŞEMSİYE FON TÜRLERİ-

Tebliğ ile şemsiye fonların türleri de belirlendi. Bu fonlardan ilki fon toplam değerinin en az yüzde 80'i devamlı olarak yerli veya yabancı kamu veya özel sektör borçlanma araçlarına yatırılan fonları kapsayan şemsiye fonlar olacak. Bunlara "Borçlanma Araçları Şemsiye Fonu" denilecek. Yerli veya yabancı ihraççıların paylarına yatırılan fonları kapsayan şemsiye fonlar "Hisse Senedi Şemsiye Fonu", Borsa'da işlem gören altın ve diğer kıymetli madenler ile kıymetli madenlere dayalı sermaye piyasası araçlarına yatırılan fonları kapsayan şemsiye fonlar "Kıymetli Madenler Şemsiye Fonu", diğer fonların ve borsa yatırım fonlarının katılma paylarından oluşan fonları kapsayan şemsiye fonlar "Fon Sepeti Şemsiye Fonu" olacak.

Portföyünün tamamı devamlı olarak, vadesine en fazla 184 gün kalmış likiditesi yüksek para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan ve portföyünün günlük olarak hesaplanan ağırlıklı ortalama vadesi en fazla 45 gün olan fonları kapsayan şemsiye fonlar "Para Piyasası Şemsiye Fonu" olarak belirlendi.

Portföyünün tamamı devamlı olarak, kira sertifikaları, katılma hesapları, ortaklık payları, altın ve diğer kıymetli madenler ile Kurulca uygun görülen diğer faize dayalı olmayan para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan fonları kapsayan şemsiye fonlar "Katılım Şemsiye Fonu", portföy sınırlamaları itibarıyla yukarıdaki türlerden herhangi birine girmeyen fonları kapsayan şemsiye fonlar "Değişken Şemsiye Fon", katılma payları sadece nitelikli yatırımcılara satılmak üzere kurulmuş olan fonları kapsayan şemsiye fonlar "Serbest Şemsiye Fon" olarak nitelendirildi.

Yatırımcının başlangıç yatırımının belirli bir bölümünün, tamamının ya da başlangıç yatırımının üzerinde belirli bir getirinin bilgilendirme dokümanlarında belirlenen esaslar çerçevesinde belirli vade ya da vadelerde yatırımcıya geri ödenmesi; Uygun bir yatırım stratejisine ve garantör tarafından verilen garantiye dayanılarak taahhüt edilen fonları kapsayan şemsiye fonlar "Garantili Şemsiye Fon", uygun bir yatırım stratejisine dayanılarak en iyi gayret esası çerçevesinde amaçlanan fonları kapsayan şemsiye fonlar "Koruma Amaçlı Şemsiye Fon" olarak adlandırıldı.

-HİSSE SENEDİ YOĞUN FON-

Fon toplam değerinin en az yüzde 80'i devamlı olarak menkul kıymet yatırım ortaklıkları payları hariç olmak üzere Borsa İstanbul A.Ş.'de işlem gören ihraççı paylarından oluşan ve şemsiye fona bağlı olarak ihraç edilen fonlar "Hisse Senedi Yoğun Fon" olarak kabul edilecek. Hisse senedi yoğun fonların portföylerinde yer alan ihraççı paylarına ve ihraççı payı endekslerine dayalı olarak yapılan vadeli işlem sözleşmelerinin nakit teminatları, ihraççı paylarına ve ihraççı payına dayalı opsiyon sözleşmelerinin primleri ile borsada işlem gören ihraççı paylarına ve ihraççı payına dayalı aracı kuruluş varantları yüzde 80'lik oranın hesaplanmasına dahil edilecek.

-FONUN UNVANI YATIRIM STRATEJİSİNE UYGUN OLACAK-

Fonun unvanı; yatırım stratejisine uygun olmak zorunda olacak. Başka bir fonun unvanı ile aşırı benzerlik gösterecek, fonla ilişkili olmayan bir kurumu veya kişiyi çağrıştıracak, unvanda kurucunun veya yöneticinin tevsik edilemeyen niteliklerine veya fonun diğer fonlardan üstün olduğunu ima eden benzeri subjektif ifadelere yer verecek şekilde veya benzeri yollarla yatırımcıların yanıltılmasına yol açacak nitelikte olamayacak. Kurul tarafından uygun görülen bir endeks kapsamındaki varlıkların tümünden ya da örnekleme yoluyla seçilen bir kısmından oluşan fonların unvanlarında "Endeks" ibaresine yer verilmesi zorunlu olacak.

Koruma amaçlı ve garantili fonlara ilişkin olarak uyulacak esaslar şöyle olacak:

"Koruma amaçlı ve garantili şemsiye fonların unvanlarında koruma amaçlı veya garantili fon ibarelerinin bulunması yeterli olup, garantinin veya korumanın başlangıç yatırımına oranına ya da garantili fonlarda garantör tarafından sağlanan garanti kapsamındaki getiri oranına şemsiye fona bağlı fonların unvanları ile fon izahnamesi ve yatırımcı bilgi formlarında yer verilecek. Özel sektör tarafından ihraç edilen kira sertifikalarına ve borçlanma araçlarına yatırım yapan garantili ve koruma amaçlı fonların unvanlarında söz konusu sermaye piyasası araçlarına yapılan yatırımı belirtir bir ifadeye yer verilecek."

Yabancı para ve sermaye piyasası araçlarına toplam değerinin en az yüzde 80'i oranında yatırım yapan fonların unvanlarında "Yabancı" ibaresine yer verilmesi zorunlu olacak. Unvanlarında bu ibareye yer vermeyen hisse senedi ve borçlanma araçları fonlarında, fon toplam değerinin en fazla yüzde20'si oranında yabancı para ve sermaye piyasası araçları fon portföyüne dahil edilebilecek. Kurulun finansal raporlama standartlarına ilişkin düzenlemeleri kapsamındaki iştiraklerin para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan fonların unvanlarında "İştirak" ibaresine yer verilmesi zorunlu olacak.

-KURUCUNUN YETKİ VE SORUMLULUĞU-

Kurucu, fonun katılma payı sahiplerinin haklarını koruyacak şekilde temsili, yönetimi, yönetiminin denetlenmesi ile faaliyetlerinin içtüzük ve izahname hükümlerine uygun olarak yürütülmesinden sorumlu olacak. Kurucu fona ait varlıklar üzerinde kendi adına ve fon hesabına mevzuat ve içtüzüğe uygun olarak tasarrufta bulunmaya ve bundan doğan hakları kullanmaya yetkili olacak. Fonun faaliyetlerinin yürütülmesi esnasında portföy yöneticiliği hizmeti dahil dışarıdan sağlanan hizmetlerden yararlanılması, kurucunun sorumluluğunu ortadan kaldırmayacak.

-ŞEMSİYE FONUN KURULUŞU-

Yatırım fonlarının şemsiye fon şeklinde kurulması zorunlu olacak. Kurucu, taslak içtüzük ve Kurulca esasları belirlenen başvuru formu ile Kurulca istenen diğer bilgi ve belgelerle Kurula başvuracak. Şemsiye fonların kuruluş izni alabilmesi için kurucu ile portföy saklayıcısı arasında yapılan saklama sözleşmesinin kurulacak şemsiye fonu da kapsaması ve içtüzüğün Kurulca onaylanması gerekecek.

Kuruluş başvurusu kapsamında, içtüzükte yer alan bilgilerin tutarlı, anlaşılabilir ve Kurulca belirlenen içtüzük standardına göre eksiksiz olması zorunlu olacak.

-FON KATILMA PAYLARININ İHRACI-

Katılma paylarının halka arz edilmesi veya belirli kişi veya kuruluşlara tahsisli ya da nitelikli yatırımcılara satılması zorunlu olacak. Her bir fonun katılma payı ihracı için Kurulca belirlenen standartlara uygun olarak izahname ve yatırımcı bilgi formu düzenlenecek ve Kurulca istenen diğer bilgi ve belgelerle birlikte kurucu tarafından Kurula başvurulacak. Şu kadar ki, bir şemsiye fona bağlı olarak oluşturulacak ilk fonun katılma payı ihracı başvurusunun içtüzüğün tescilinden itibaren en geç üç ay içinde yapılması zorunlu olacak. Bu süre içinde Kurula başvuru yapılmaması durumunda, içtüzük kurucu tarafından ticaret sicilinden terkin ettirilecek.

-KATILMA PAYLARININ İTİBARI DEĞERİ OLMAYACAK-

Katılma paylarının itibari değeri olmayacak. Fon birim pay değeri, fon toplam değerinin katılma paylarının sayısına bölünmesiyle elde edilecek. Fon birim pay değeri, katılma paylarının alım satımına esas teşkil eden fiyat olacak. Fonların birim pay değerinin günlük olarak hesaplanacak ve ilan edilecek.

-SPK'DAN AÇIKLAMA-

Bu arada SPK, Tebliğin getirdiği değişikliklere ilişkin yazılı açıklama yaptı. Buna göre münhasıran portföy yönetim şirketlerinin yatırım fonlarının kurucusu ve yöneticisi olacağı, fon portföylerinde yer alan varlık ve işlemlerin ise portföy saklama hizmetini yürüten kuruluşlar tarafından saklanacağı düzenlendi. Getirilen yeni yapıda, tek bir içtüzük ile "şemsiye fon" yapısı ile yatırım fonu kurulabilecek, belirli sınıflara ayrılan şemsiye fon türleri altında farklı stratejilere sahip fonların ise sadece izahname ve yatırımcı bilgilendirme dokümanı düzenleyerek pay ihraç edilebilmesine imkan sağlanacak. Azami fon tutarı belirlenmesi uygulaması kaldırıldı. Böylelikle açık uçlu fon yapısına geçildi. Yatırım yapılabilecek varlıklar çeşitlendirildi. Fon kuruluş işlemlerini hızlandıracak mekanizmalar kuruldu. Yatırımcıların tam ve doğru olarak bilgilendirilmesi amacına yönelik olarak fon türleri ana gruplar şeklinde belirlendi ve Avrupa Birliği düzenlemeleri ile uyumlu olarak yatırımcıların etkin bir şekilde bilgilendirilmelerini teminen "Yatırımcı Bilgilendirme Dokümanı" düzenlendi. Faizsiz yatırım araçlarını tercih eden yatırımcıların yatırım fonlarının sunduğu avantajlardan yararlanabilmeleri için, ilk defa yeni bir fon türü olarak "Katılım Fonu" tanımlandı. Katılım fonları, fon toplam değerinin tamamı kira sertifikaları, katılma hesapları, ortaklık payları, altın ve diğer kıymetli madenler ile Kurulca uygun görülen diğer faize dayalı olmayan para ve sermaye piyasası araçlarından oluşan fonlar olarak tanımlandı. Tebliğ 1 Temmuz 2014 itibarıyla yürürlüğe girecek. - Ankara