Bakan Fidan: Şam'da Türkiye-Suriye Üniversitesi kurulması konusunda mutabakata varıldı
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Şam'da Türkiye-Suriye Üniversitesi kurulması konusunda mutabakata varıldığını açıkladı. Suriyeli mevkidaşı Esad Hasan Şeybani ile görüşmesinin ardından konuşan Fidan, iki ülke arasında eğitim, savunma, güvenlik ve ulaşım alanlarındaki işbirliğinin güçlendirildiğini belirtti. Şeybani ise Suriye'nin Ankara Büyükelçiliğinin gelecek ay açılacağını, iki ülke arasındaki ticaret hacmini 10 milyar dolara çıkarmayı hedeflediklerini duyurdu.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile Bakanlık'ta Milli Savunma Bakanı Yaşar Güler ve Suriye Savunma Bakanı Tümgeneral Murhef Ebu Kasra'nın da bulunduğu görüşmelerinin ardından düzenlenen ortak basın toplantısında konuştu.
Şeybani ile sık sık bir araya geldiklerini ve her görüşmede iki ülke arasındaki işbirliğinin daha da derinleştiğini görmekten memnuniyet duyduklarını belirten Fidan, son dönemde çok sayıda projeyi hayata geçirdiklerini söyledi.
“ŞAM'DA TÜRKİYE-SURİYE ÜNİVERSİTESİNİN KURULMASI KONUSUNDA MUTABAKATA VARILDI”
Fidan, Şam Kalp Hastanesinin Suriye ile imzalanan protokol kapsamında gelişmiş imkanlarıyla Suriye halkına hizmet vermeye başladığına işaret ederek, "Şam Uluslararası Recep Tayyip Erdoğan Türk Okulu geçtiğimiz ay eğitim öğretime başladı. Ayrıca Türkiye-Suriye Üniversitesinin Şam'da kurulması konusunda da mutabakata varıldı. Şam ve Halep havalimanlarında kurulan seyrüsefer güvenlik sistemleri sayesinde Suriye'nin hava ulaşım kapasitesinin artırılmasına da hep beraber katkıda bulunduk. Elbette önümüzde hala yapacak çok ama çok işimiz var." diye konuştu.
Bölgedeki gelişmelerin bölge ülkeleri arasında kalıcı ve kapsamlı bir işbirliğinin geliştirilmesi zaruretini açık biçimde ortaya koyduğunu vurgulayan Fidan, "Mekke Savunma İttifakı'nı da bu vizyonla hayata geçirdik. Mekke İttifakı'na gösterilen yakın ilgi, barış odaklı çalışmalarımızın bölgede yaratabileceği olumlu etkinin açık bir göstergesidir." dedi.
Fidan, Türkiye'nin bölgesel sahiplenme anlayışının diğer bölge ülkeleri tarafından da benimsenmesini son derece kıymetli bulduklarını kaydederek, ittifakın kurumsallaşma süreci tamamlandığında bölgede barış isteyen, uluslararası hukuka saygılı diğer ülkeleri aralarında görmekten memnuniyet duyacaklarını dile getirdi.
“İSRAİL, KOMŞULARINA ZARAR VERMEK SURETİYLE KENDİ GÜVENLİĞİNİ SAĞLAYAMAYACAĞINI ARTIK İDRAK ETMELİ”
Bugün İsrail'in bölgeye ve Suriye'ye yönelik istikrarsızlaştırıcı eylemlerinin maalesef devam ettiğine dikkati çeken Fidan, şunları kaydetti: “İsrail'in bu faaliyetleri bölgemize tesis etmeye çalıştığımız güvenlik ve bağlantısallık mimarisi bakımından da tehdit oluşturmakta. İsrail, komşularına zarar vermek suretiyle kendi güvenliğini sağlayamayacağını artık idrak etmeli ve bu politikadan vazgeçmeli. Bir ülkenin güvenliği, komşularının istikrarsızlığı üzerine inşa edilemez. İsrail'in Suriye'nin güneyine yönelik saldırılarına son vermesi ve 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması temelinde bir güvenlik düzenlemesinin tesis edilmesi gerekmektedir.”
Fidan, Suriyeli kardeşlerinin ortaya koyduğu güçlü irade sayesinde Suriye'nin geleceğine güvenle baktıklarını belirterek "Suriye, bölgede gerçekten istikrara, kalkınmaya, terörle mücadeleye büyük katkı yapan bir ülke oldu." ifadesini kullandı.
Şeybani ile görüşmelerinde ikili ilişkilerin her yönünü ele aldıklarını dile getiren Fidan, savunma ve güvenlik alanındaki işbirliğine ilişkin planlamaları tekrar gözden geçirdiklerini aktardı.
Fidan, Suriye'nin toprak bütünlüğü ve birliğinin muhafazasına yönelik hassasiyetlerinin çok yüksek olduğuna dikkati çekerek, şöyle devam etti: "Özellikle içeriden ve dışarıdan gelecek tehditler, bölünmeye yönelik tehditler, terörle ilgili tehditler Suriye'nin gündemini meşgul etmemeli. Geçmişte olduğu gibi bölge bu konuları artık istikrarsızlaştırıcı bir unsur olarak görmemeli. Dolayısıyla Türkiye ile Suriye'nin savunma ve güvenlik kurumları arasındaki kapsamlı bir işbirliği de bu konuda büyük katkı yapmakta."
Türkiye olarak Suriye ordusunun yeniden yapılandırılması ve güvenlik kurumlarının kapasitesinin güçlendirilmesi için yoğun gayret sarf ettiklerini söyleyen Fidan, terör örgütü DEAŞ başta olmak üzere bölgedeki terör örgütlerinin oluşturacağı problemlerin, belli asayiş sorunlarının hem ticarete hem bağlantısallığa yönelik çok büyük sıkıntılar ortaya çıkarabileceğini söyledi.
Fidan, Suriye'de devrik rejimden kalan savaş kalıntılarının temizlenmesine yönelik kabiliyetlerin geliştirilmesinin de önemli olduğuna işaret ederek, bunun için iki ülke arasındaki savunma, güvenlik işbirliği çalışmalarının ilgili kurumlar tarafından hassasiyetle yapıldığını aktardı.
"TÜRKİYE OLARAK SURİYE'NİN REFAHA VE HUZURA SAHİP OLMASINI İSTİYORUZ"
"Türkiye olarak Suriye'nin refaha ve huzura sahip olmasını, komşularıyla barış içinde yaşamasını istiyoruz." diyen Fidan, bu doğrultudaki girişimleri ve desteği sürdürmeye devam edeceklerini dile getirdi. Bakan Fidan, İsrail'in saldırılarının ve istikrarsızlaştırıcı eylemlerinin Suriye ile sınırlı kalmadığını vurguladı.
İsrail'in kış ayları yaklaşırken Gazzelileri son derece ağır insani koşullara mahkum ettiğini belirten Fidan, şunları kaydetti: "(İsrail) Özellikle insani yardım girişini hiçbir gerekçe göstermeden uluslararası hukuka aykırı, insanlık vicdanına ayaklar altına alan bir şekilde Gazze halkına zulmetmeye devam ediyor. İsrail, insani yardımların Gazze'ye ulaştırılmasını engelleme politikasından vazgeçmek zorundadır. Bu ihlallerin engellenmesi ve bölgede adil ve kalıcı çözüm yolunun açılmasının sağlanması, uluslararası toplumun ortak sorumluluğudur. Biz Gazze'ye en fazla ayni insani yardımda bulunan ülkelerden biri olarak ihtiyaç duyulan yardımların ulaştırılması için tüm imkanlarımızı seferber ediyoruz."
Fidan, mevkidaşı ile Suriye'nin kuzeydoğusundaki entegrasyon sürecini de görüştüklerini ifade ederek, bu konudaki tutumlarının net olduğunu ve bu olumlu süreci desteklediklerini söyledi.
"Bölgede Türkiye'de, Suriye'de, Irak'ta terörün son bulması, insan kimlik inkarının ortadan kalkması ve herkesin barış, huzur içerisinde siyasal gündemine odaklanması önemli. Entegrasyon süreci her ülkede siyasi istikrarının garantisi olan tek devlet tek ordu anlayışı temelinde Suriye'nin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü tahkim edecek şekilde tamamlanmalıdır." diyen Fidan, bu süreçte Suriye halkının tüm bileşenlerinin haklarının güvence altına alınmasını ve toplumsal uzlaşının güçlendirilmesini de önemsediklerini vurguladı.
Fidan, entegrasyon sürecinin başarıyla tamamlanması için Suriye hükümeti ile yakın işbirliğini sürdürdüklerinin, iki ülke arasındaki güçlü ortaklığı yeni işbirliği alanlarıyla zenginleştirmek için çalışmalarına aynı kararlılıkla devam ettiklerinin altını çizdi.
MEKKE SAVUNMA İTTİFAKI
Fidan, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın uzun yıllardır öncülüğünü yaptığı dış politikanın bölgeye yönelik bir numaralı hedefinin kalıcı barışı ve istikrarı getirmek olduğunu aktardı.
Türkiye'nin coğrafi olarak ait olduğu değişik stratejik noktaların olduğunu belirten Fidan, buraların hepsine yönelik bir stratejik bakış açılarının olması gerektiğini ancak en üstteki hedeflerinin kalıcı barış ve istikrar olduğunu vurguladı.
Fidan, AK Parti hükümetlerinin dış politika tarihinin istikrar, güven oluşturma, barışı getirme olduğunu söyledi.
"Türkiye büyüdükçe kendi bölgesinde oynadığı istikrarlaştırıcı rol daha da etkili hale gelmiştir." diyen Fidan, gelinen noktada özellikle Orta Doğu havzasında yakın tarihten ciddi dersler çıkartarak ortaya bir vizyon koyduklarını kaydetti.
Fidan, bu vizyonda diğer paydaşlarının yer almasının kendilerini mutlu ettiğini, Mekke Savunma İttifakı'nın bu yaklaşımın bir sonucu olduğunu aktararak, şöyle devam etti: "Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye'nin İslam dünyasının farklı etnisitelerinden, farklı coğrafyalarından ve büyük kabiliyetleriyle bir araya gelen bu büyük ülkelerin ortaya koyduğu birlik açıkçası şunu ifade ediyor, biz kendi stratejik havzamızın, coğrafyamızın artık sorunlarını sahipleneceğiz. Bu sorunların başında gelen en büyük sorun biliyorsunuz güvenlik sorunu oluyor. Güvenlik olmadığı zaman istikrarı da inşa etmeniz kolay olmuyor."
Dışarıdan bir hegemonun veya başka bir grup ülkenin bölgeye gelip güvenlik sorununu çözmesinin artık uygun ve geçerli bir yöntem olduğunu düşünmediklerini ifade eden Fidan, kendilerinin bu kapasiteyi geliştirip bu iradeyi ortaya koyup bu sorumluluğu alması gerektiğini, Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan'ın bunun öncülüğünü yaptığını ve şu anda bunun kurumsallaşmasının olduğunu dile getirdi.
R4+E4 TOPLANTISI GELECEK AY DÜZENLENECEK
Fidan, Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan'dan oluşan R4 mekanizmasının siyasal, sosyal ve ekonomik konuları tartıştıkları gayriresmi bir format olduğunu belirterek, kapasitesi büyük, sorumluluk sahibi ve hayati sorun alanlarına yakın bir ülke olarak nitelendirdiği Mısır'ın buradaki katkı ve işbirliğinin önemli olduğunu vurguladı.
Başta Gazze'deki dramın sona erdirilmesi olmak üzere İsrail'in yayılmacılığına karşı durmak ve bölgedeki bütün sorunların ciddi şekilde tartışılmasının önem arz ettiğini söyleyen Fidan, "Son günlerde en fazla gündemimizi meşgul eden konu tabii ki Hürmüz Boğazı'nın açılması, Amerika ile İran arasında devam eden görüşmelerin bir an önce olumlu bir şekilde sonuçlanması. İran'ın artık daha fazla baskı altına alınmadan bu sorunları çözme iradesi göstermesi gerekiyor." dedi.
Fidan, bölgedeki diğer ülkelerin kendilerini tehdit altında hissetmediği, seyrüsefer emniyetinin sağlandığı "ekonomik, siyasal ve güvenlik normalliğine" dönülmesi gerektiğinin altını çizerek "R4 bu konuda da çok ciddi önermeler getiriyor. Getirdiğimiz önerme ve teklifler de kalıcı düzenin sağlanmasına yönelik." diye konuştu.
Avrupa'da ortaya çıkan bir stratejik gerçekliğe işaret eden Fidan, Rusya ile Ukrayna arasında devam eden savaşın çok daha geniş bir alana yayılma riskini göstermesi ve beşinci yılına girmiş olmasının Avrupa için büyük bir sorun teşkil ettiğini dile getirdi.
Fidan, "Diğer taraftan Amerika'nın hem NATO içindeki rolünü hem de Avrupa güvenliği içindeki rolünü yeniden tanımlaması ve dış politikasında farklı öncelikleri yeniden ifade etmesi, Avrupa güvenliğinin son 70 yıldır olan otomatik pilota bağlanmış formatını artık değiştirmiştir." ifadelerini kullanarak, Avrupalıların yeni bir güvenlik ortamı arayışında olduğunu ve Türkiye'nin de bu konuların ele alındığı ortamlara katıldığını söyledi.
Bakan Fidan "Sonra dedik ki neden oradaki E4 (Almanya, İngiltere, Fransa ve İtalya) ile R4 (Türkiye, Mısır, Pakistan ve Suudi Arabistan) bir araya gelmiyor? İstanbul'da geçtiğimiz haftalarda bir araya geldik ve aslında iki stratejik havzanın, Orta Doğu'nun ve Avrupa'nın bütün bölgesel konulara, küresel konulara hemen hemen aynı şekilde baktığını gördük." diye konuştu.
Rusya-Ukrayna Savaşı ve İran-ABD Savaşı'nın bir an önce durması, İsrail-Filistin sorununun iki devletli çözümle nihayete ermesi, Gazze'ye insani yardımların girmesi, Babulmendeb Boğazı ile Hürmüz Boğazı'nın açılması ve Suriye'nin güvenlik ile istikrarının sağlanması gerektiği gibi Avrupa'yı ve Orta Doğu'yu ilgilendiren ve bütün coğrafyalara etkisi olan sorunlarda aynı düşündüklerini görmenin kendilerini memnun ettiğini aktaran Fidan, bunun bir sorumluluğu beraberinde getirdiğini vurguladı.
Fidan, "Bu büyük ülkeler bir araya gelip sorunları aynı şekilde değerlendiriyorlarsa o zaman ortak tavırlar koymaları gerekiyor, zaman zaman iş bölümü yapmaları gerekiyor, bu sorunların yönetilmesi ve daha az etkiler hale gelmesi için." diyerek, Mekke Savunma İttifakı'nın kurumsallaşması için bu ay içerisinde toplantı yapacaklarını bildirdi.
R4+E4 toplantısının aralıkta Almanya'da yapılacağını söyleyen Fidan, bölgesel sorunları bölgesel sahiplenme anlayışıyla çözme çalışmalarını sürdüreceklerini ve bu konuda stratejik çalışmalar yürüttüklerini kaydetti.
ŞEYBANİ: SURİYE'NİN İSTİKRARI, ORTA DOĞU'NUN İSTİKRARININ TEMEL TAŞIDIR
Suriye Dışişleri Bakanı Şeybani de ortak basın toplantısında, Türkiye ile Suriye arasındaki ilişkilerin ticaret, enerji, ulaşım, güvenlik ve yeniden imar alanlarında geliştirilmesine yönelik adımların derinleştiğini belirtti.
İki ülke arasındaki ticaret hacminin 2025'te 3 milyar 780 milyon dolara yaklaştığını, yüzde 40'ın üzerinde artış kaydettiğini vurgulayan Şeybani, ortak hedeflerinin ise ticaret hacmini 10 milyar dolara çıkarmak olduğunu söyledi.
Türkiye ile Suriye arasında elektrik bağlantı hattının kapasitesinin 500 megavata çıkarılması için çalışıldığını aktaran Şeybani, Şam ile Antalya ve İzmir arasında doğrudan uçak seferlerinin başlatıldığını, Kamışlı-Nusaybin Sınır Kapısı'nın yeniden faaliyete geçirilmesi için çalışmaların sürdüğünü bildirdi.
Şeybani, Türkiye'den Suriye üzerinden Ürdün ve Körfez'e uzanacak demir yolu bağlantısının hızlandırılması, kara taşımacılığının önündeki engellerin kaldırılması ve dijital altyapının geliştirilmesi konularında da mutabakata vardıklarını belirtti.
SURİYE'NİN ANKARA BÜYÜKELÇİLİĞİ GELECEK AY AÇILIYOR
Suriye'ye geri dönenlerin sayısının 700 bini aştığını ifade eden Şeybani, geri dönüşlerin sürdürülebilir, gönüllü ve onurlu olabilmesi için konut, temel hizmetler ve geçim kaynaklarının sağlanması gerektiğini kaydetti.
Türkiye'ye Suriyelilere yıllardır ev sahipliği yaptığı için teşekkür eden Şeybani, Suriye'nin Türk şirketlerinin yeniden imar projelerine katılımına açık olduğunu dile getirdi.
Şeybani, "Suriye'nin Ankara Büyükelçiliğinin gelecek ayın başında açılmasının beklendiğini duyuruyorum." ifadesini kullandı.
Bölgesel gelişmelere dair ise Şeybani, Körfez ülkelerine yönelik saldırıları kınadıklarını belirterek, Körfez'in güvenliğinin Suriye'nin ulusal güvenliğinin ayrılmaz bir parçası olduğunu söyledi.
Şeybani, Hürmüz ve Babulmendeb boğazlarında seyrüsefer özgürlüğünün korunması gerektiğini, bölgedeki çatışmaların sona ermesi için müzakere edilmiş bir çözümü desteklediklerini ifade etti.
İsrail'in Suriye'ye yönelik saldırılarını ve ülkenin egemenliğine yönelik ihlalleri kesin bir dille reddettiklerini vurgulayan Şeybani, 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması'na bağlı olduklarını yineledi.
Avrupa Birliği'nin (AB) Suriye'ye yönelik yaptırımları kaldırmasının iki taraf arasında gerçek bir ortaklık kurulmasının önünü açtığını belirten Şeybani, ilişkileri özellikle yeniden imar sürecinde Suriye'ye katkı sağlayacak ekonomik bir ortaklığa dönüştürmeyi hedeflediklerini söyledi.
Şeybani, Suriye'nin artık Orta Doğu'da krizlerin kaynağı veya yalnızca yardım alan bir ülke olarak değil, güvenilir bir ortak olarak görülmesini istediklerini vurguladı.
Suriye ile AB arasında önceki dönemde Brüksel'de üst düzey diyaloğun başlatıldığını hatırlatan Şeybani, Şam'daki forumun da iki taraf arasındaki ortaklık iradesini yansıttığını belirtti.
Şeybani, Suriye'nin coğrafi konumu ile ticari ve jeopolitik öneminin Avrupa açısından dikkate değer olduğunu belirterek, iki tarafın da bu stratejik konumdan nasıl faydalanabileceğinin değerlendirileceğini dile getirdi.