Burdur Makü'lü Bilim İnsanları, Hayvan Hastalıkları İçin 'Tanı Kiti' Geliştiriyor

Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi (MAKÜ) Sağlık Bilimleri Fakültesi bünyesinde yürütülen çalışmalar sonucu, ilk antikor üreten hibrit hücreleri üretildi. Hayvan hastalıkları tanı kiti geliştirilmesinde önemli bir aşama olan hibrit hücrelerin üretimiyle yerli ve milli tanı kitinin geliştirilmesi hedefleniyor.

MAKÜ Sağlık Bilimleri Fakültesi bünyesinde yürütülen Hayvancılık Projesi kapsamında sürdürülen 'Hayvan Hastalıkları Tanı Kiti' projesiyle hayvan hastalıklarına yönelik yerli ve milli tanı kiti üretilmesi için çalışmalar devam ediyor. Geliştirilme çalışmaları süren tanı kitiyle hayvan hastalıklarının daha hızlı şekilde tespit edilip uygun tedavinin gerçekleştirilmesi amaçlanıyor. Proje sonuçlandığında MAKÜ'lü bilim insanlarının ortaya koyduğu tanı kitlerinin hem ülke ekonomisine hem de hayvancılığa büyük katkı sağlaması planlanıyor. Tanı kitiyle hayvan yetiştiricileri ve veterinerlerin basit bir yöntemle hayvandan alacakları kan, ağız, burun suyu ya da süt örneğiyle hayvandaki hastalığın tespitini yapabileceği belirtildi.

'HASTALIĞIN HIZLI TEŞHİSİ VE TANISI OLDUKÇA ÖNEMLİ'

Proje sorumlusu Prof. Dr. Aynur Başalp, projedeki amaçlarının hayvan hastalıklarının tanısı için tanı kitleri geliştirerek, bölgedeki hayvancılığın gelişimine katkı sağlamak olduğunu söyledi. Proje kapsamında hayvanlarda görülen enterotoksemi hastalığının tanısı için hızlı tanı kitlerini geliştirdiklerini anlatan Prof. Dr. Aynur Başalp, Enterotoksemi hastalığı Clostridium perfringens bakterisinin ürettiği çok sayıda toksin, protein ve enzimler tarafından özellikle koyun keçi gibi küçükbaş hayvanlarda görülen ve oldukça yaygın görülen bir hastalık. Bu hastalığın klinik bulguları maalesef başka hastalıklarla da karıştırılabiliyor. Bu nedenle çiftlik sahipleri, hayvan yetiştiricileri açısından hastalığın hızlı teşhisi ve hızlı tanısı oldukça önemli. Hasta hayvanların sürüden ayrılması ve gerekli önlemlerin alınabilmesi açısından önemli. Biz laboratuvarımızda enterotoksemiye neden olan Clostridium perfringens bakterisinin ürettiği proteinlerden birine karşı antikor geliştirip, tanı kiti üretmeyi hedefliyoruz dedi.

'İLK ANTİKOR ÜRETEN HİBRİT HÜCRELERİMİZİ ÜRETTİK'

Geliştirilecek tanı kitlerinin hem ülke ekonomisine katkı sağlayacağını hem de hayvan hastalıklarının daha hızlı şekilde teşhis edilmesini ve tedaviye yönlendirilmesini sağlayacağını vurgulayan Prof. Dr. Aynur Başalp, Türkiye'deki tanı kitlerinin tamamının ithal edildiğini kaydetti. Prof. Dr. Başlap, üretilecek olan tanı kitiyle ilgili şunları söyledi

Günümüzde hala gerek insan sağlığı, gerek hayvan sağlığı konusunda bütün tanı kitlerimizi yurt dışından ithal ediyoruz. Bu anlamda tanı kitleri gibi biyoteknolojik ürünlere oldukça büyük paralar ödüyoruz. Bu proje kapsamında tanı kitlerinde kullanılacak antikoru üreten hibrit hücreyi hibrodoma teknolojisi kullanarak laboratuvarımızda kendimiz geliştiriyoruz. ve hatta şu an proje kapsamında ilk antikor üreten hibrit hücrelerimizi ürettik. Şimdi bunların tanı kitlerinde kullanılabilirliğini araştıracağız. Böylece kendi ürettiğimiz antikorlarla birlikte kendi hızlı tanı kitlerimizi, biyosensör kitlerimizi yaparak, ülkemizde ilk kez enterotoksemi hastalığının tanısı için kendi milli, yerli tanı kitimizi üretmiş olacağız. Dışa bağımlılığımızı da ortadan tümüyle kaldırmış olacağız. Aynı zamanda bu teknolojiyi laboratuvarda kullanmak ve yetkinleştirmiş olmak ve teknolojiyi artık kit üretebilir hale getirmiş olmak üniversitemiz açısından büyük önem taşımakta. Bundan sonra gerek başka hayvan hastalıkları ya da insan sağlığında tanı kitlerinin laboratuvarımızda üretilmesi ve geliştirilmesi için büyük bir temel oluşturuyor. Ürettiğimiz bu tanı kiti daha uzun vadede Ortadoğu ülkelerinde ve yakın bölgedeki ülkelerde hastalığın görüldüğü ülkelere de ihraç potansiyeli taşıyacaktır.

'İHTİYACA YÖNELİK TANI KİTLERİ ÜRETİLECEK'

Yetiştiricilerin çok basit bir yöntemle hayvanlarındaki hastalığı tespit edebileceklerini söyleyen Prof. Dr. Başalp, Sahada farklı bilgi birikiminde çalışan bütün üreticilere, kullanıcılara göre farklı kitler üreteceğiz. Örneğin veteriner hekimler bir laboratuvar donanımına sahip, araştırma laboratuvarları ya da özel kliniklerde veteriner hekimlerin kullanabileceği daha güvenilir, daha hassas sonuçlar veren eliza kitleri ve biyosensör üretiyor olacağız. Aynı zamanda hayvan yetiştiricileri direkt ellerinde çok basit bir laboratuvar bilgisi ve laboratuvar ortamı gerektirmeden doğrudan hayvanlardan alacakları kan ya da ağız-burun akıntısı veya sütte kullanabilecekleri çok basit, hızlı tanı testi dediğimiz strip testleri de geliştiriyor olacağız. Dolayısıyla proje kapsamında geliştireceğimiz eliza kitleri, biyosensörler ve sitripler dolayısıyla hastalığın teşhisinde görevli veteriner hekimlerden, araştırma enstitülerine ya da çiftlik sahiplerine kadar bütün kullanıcıların ihtiyacına yönelik farklı tanı kitlerini üretiyor olacağız dedi.