Çin'deki üçlü zirveden ortak açıklama! Dikkat çeken nükleer savaş vurgusu
Çin'de düzenlenen APEC Zirvesi kapsamında bir araya gelen ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, tarihi üçlü görüşmenin ardından ortak açıklama yaptı. Liderler, nükleer savaşın yaşanmaması gerektiğini bir kez daha vurgulayarak küresel barış ve güvenliğin korunmasının önemine dikkat çekti.
Çin'de düzenlenen APEC Zirvesi kapsamında bir araya gelen ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, tarihi görüşmede nükleer savaşın önlenmesi gerektiğini vurguladı. Dünyanın en büyük üç nükleer gücünün liderleri, nükleer silahların azaltılması ve küresel güvenliğin korunması konusunda ortak sorumluluk taşıdıkları mesajını verdi. Zirvede Ukrayna ve İran'daki savaşlar da gündeme gelirken, liderlerin açıklamalarında nükleer bir çatışmanın önlenmesi öne çıktı.
ÜÇ BÜYÜK GÜÇ TARİHTE İLK KEZ BU FORMATTA BULUŞTU
Çin'in Shenzhen kentinde düzenlenen 33. Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi, dünya diplomasisi açısından önemli bir buluşmaya sahne oldu. Şi Cinping'in ev sahipliğinde Kylin Villa'da bir araya gelen Trump ve Putin, Çin lideriyle ilk resmi üçlü görüşmelerini gerçekleştirdi. Yaklaşık 80 ila 90 dakika süren toplantıda nükleer silahların geleceği, uluslararası güvenlik, Ukrayna savaşı ve büyük güçler arasındaki ilişkiler ele alındı.
NÜKLEER SAVAŞIN ÖNLENMESİ İÇİN ORTAK MESAJ
Görüşmenin en önemli gündem maddesi nükleer silahların oluşturduğu küresel tehdit oldu. Üç lider, dünyanın en büyük nükleer güçleri olarak uluslararası barışın korunmasında özel sorumluluklar taşıdıklarını vurguladı. Nükleer silahların kullanım riskinin azaltılması ve büyük güçler arasındaki diyaloğun sürdürülmesi gerektiği mesajı öne çıkarken, nükleer savaşın önlenmesi konusunda iş birliği yapılmasının önemi üzerinde duruldu.
Şİ CİNPİNG: NÜKLEER SAVAŞI ÖNLEMEK İÇİN HER TÜRLÜ ÇABA GÖSTERİLMELİ
Çin Devlet Başkanı Şi Cinping, nükleer savaşın önlenmesi için uluslararası toplumun bütün imkanlarını kullanması gerektiğini söyledi. Nükleer silahların tamamen yasaklanması ve ortadan kaldırılması çağrısında bulunan Şi, büyük güçler arasındaki ilişkilerin küresel istikrar üzerinde belirleyici etkisi bulunduğunu vurguladı. Çin lideri, ülkeler arasındaki anlaşmazlıkların çatışma yerine diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini belirtti.
TRUMP: TARİH YAZIYORUZ
ABD Başkanı Donald Trump, üç liderin ilk kez aynı masada buluşmasını tarihi bir gelişme olarak değerlendirdi. ABD, Rusya ve Çin'in nükleer silahların azaltılması konusunda önemli bir sorumluluk taşıdığını belirten Trump, üç ülkenin dünya genelindeki nükleer silah sayısını azaltmak ve bu silahların kullanılma riskini düşürmek için eşsiz bir konumda bulunduğunu söyledi. Nükleer silahlardan vazgeçmenin kolay olmadığını da kabul eden Trump, buna rağmen silah kontrolü konusunda görüşmeler yürütülmesi gerektiğini ifade etti.
PUTİN: BARIŞ VE GÜVENLİK KONUSUNDA ORTAK SORUMLULUĞUMUZ VAR
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, üç ülkenin küresel barışın ve güvenliğin korunmasında ortak sorumluluk taşıdığını belirtti. ABD, Rusya ve Çin'in uluslararası sorunların çözümünde kesişen çıkarları bulunduğunu söyleyen Putin, bölgesel çatışmaların ve enerji güvenliğinin değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Rus lider, büyük güçlerin yapıcı iş birliğinin uluslararası istikrara katkı sağlayabileceğini vurguladı.
NÜKLEER SAVAŞIN KAZANANI OLMAYACAĞI İLKESİ YENİDEN GÜNDEMDE
Zirvede verilen mesajlar, nükleer silaha sahip beş ülkenin 3 Ocak 2022'de yayımladığı ortak bildiriyi de akıllara getirdi. ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa, söz konusu bildiride nükleer bir savaşın kazanılamayacağını ve asla yapılmaması gerektiğini ilan etmişti. Shenzhen'deki görüşmede öne çıkan nükleer savaşın önlenmesi vurgusu, uluslararası güvenlik açısından daha önce benimsenen bu ilkeyle aynı doğrultuda değerlendirildi.
ÜÇ ÜLKENİN ELİNDE 11 BİNE YAKIN NÜKLEER BAŞLIK BULUNUYOR
Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsünün (SIPRI) Ocak 2026 tahminlerine göre Rusya'nın yaklaşık 5 bin 420, ABD'nin 5 bin 42 ve Çin'in 620 nükleer savaş başlığı bulunuyor. Bu rakamlar, üç ülkenin toplamda yaklaşık 11 bin 82 nükleer başlığa sahip olduğunu ortaya koyuyor. ABD ve Rusya'nın stokları Çin'inkinden çok daha büyük olmasına rağmen Pekin'in nükleer kapasitesini artırması, silah kontrolü görüşmelerini daha önemli hale getiriyor.
NEW START ANLAŞMASININ SONA ERMESİ ENDİŞELERİ ARTIRDI
Zirvenin nükleer silahlar açısından önemini artıran gelişmelerden biri de ABD ile Rusya arasındaki New START anlaşmasının Şubat 2026'da sona ermesi oldu. İki ülkenin konuşlandırılmış stratejik nükleer silahlarına sınırlamalar getiren anlaşmanın yürürlükten kalkmasıyla Washington ve Moskova arasında yeni bir silah kontrolü düzenlemesi ihtiyacı ortaya çıktı. Trump yönetimi, gelecekte yapılacak görüşmelere Çin'in de dahil edilmesini savunuyor.
ÇİN NEDEN ÜÇLÜ SİLAHSIZLANMA GÖRÜŞMELERİNE MESAFELİ?
Nükleer silahların azaltılması konusunda üç ülke arasında önemli görüş ayrılıkları bulunuyor. Çin yönetimi, nükleer kapasitesinin ABD ve Rusya'nın çok gerisinde olduğunu belirterek eşit koşullarda yürütülecek üçlü silahsızlanma müzakerelerine mesafeli yaklaşıyor. Pekin, öncelikle Washington ve Moskova'nın çok daha büyük nükleer stoklarını azaltması gerektiğini savunuyor. Bu farklılık, zirvede verilen olumlu mesajların somut bir anlaşmaya dönüştürülmesinin önündeki başlıca sorunlardan biri olarak görülüyor.
UKRAYNA SAVAŞI DA MASAYA GELDİ
Tarihi görüşmede nükleer silahların yanı sıra Rusya-Ukrayna savaşı da gündeme geldi. Trump, üçlü zirve öncesinde Çin ile birlikte savaşın sona erdirilmesine katkı sağlamak istediklerini açıklamıştı. Putin ise ABD ve Çin'le Ukrayna dahil bölgesel çatışmaların çözümü konusunda ortak çıkarlar bulunduğunu söyledi. Ancak görüşmenin ardından Ukrayna'da ateşkes sağlandığına veya tarafların yeni bir barış planında uzlaştığına ilişkin açıklama yapılmadı.
İRAN VE HÜRMÜZ BOĞAZI GÜNDEMDEYDİ
Zirve öncesindeki diplomatik temaslarda İran'daki savaş ve Hürmüz Boğazı'nın güvenliği de önemli başlıklardan biri oldu. Trump, Şi Cinping ile gerçekleştirdiği ikili görüşmede ABD ve Çin'in boğazdan enerji akışının sürmesini istediğini belirtti. İran'ın nükleer silah sahibi olmaması gerektiğini söyleyen ABD Başkanı, enerji güvenliğinin iki ülke açısından ortak önem taşıdığını ifade etti. İran meselesinin üçlü zirvenin gündeminde de bulunduğu belirtilirken, bu konuda yeni bir anlaşma açıklanmadı.
ZİRVE ÖNCESİNDE İKİLİ GÖRÜŞMELER YAPILDI
Üçlü buluşmadan önce Trump, Putin ve Şi Cinping ile ayrı ayrı görüştü. Putin'le gerçekleştirdiği görüşmede Rus lideri arkadaşı olarak nitelendiren Trump, iki ülke arasındaki temaslardan olumlu sonuçlar çıkabileceğini söyledi. Kremlin Dış Politika Danışmanı Yuriy Uşakov da Putin'in görüşmeden son derece iyi bir ruh haliyle ayrıldığını açıklamıştı. Trump'ın Şi Cinping ile görüşmesinde ise ticaret, enerji güvenliği ve Ukrayna'daki savaşın sona erdirilmesi konuları öne çıktı.