Cinsel temasla bulaşan hastalıklara dikkat!

HPV enfeksiyonu ve makat siğili

Cinsel temasla bulaşan hastalıklar içinde en yaygın olanı, HPV enfeksiyonlarıdır. Makat siğili sıklıkla HPV veya ''human papilloma virüs'' HPV-6, HPV-11, HPV-16 veya HPV-18 adlı virüslerle bulaşır. Bu virüslerden HPV-16 ve HPV-18'in kanser riski içerdiği (onkojen) ve makat kanserine neden olabildiği bilinmektedir. Makat siğilinde ilaçlarla tedaviye ek olarak infrared (lazer) tedavisi, yakma (koterizasyon), dondurma (kriyoterapi) ve cerrahi olarak siğilin çıkartılması (eksizyonel biyopsi) gibi tedavi yöntemleri kullanılmaktadır. Cinsel temasla bulaşan HPV enfeksiyonlarının çok büyük bölümünün, 1-2 yıl kadar sessiz kaldığı ve bunların % 90'ının kendi kendine kaybolduğu ve % 10'unun ise sürekli tekrarlayan makat siğiline neden olduğu bilinmektedir. Bu sürekli tekrarlayan HPV enfeksiyonlarının yarısının, yani tüm grubun sadece % 5'i ise makat kanserine neden olabilmektedir. Oral seks yapılması ile özellikle ağız boşluğu kanserlerinin oranı artmaktadır, bu nedenle ağız boşluğu kanserlerinin % 45-90'ında HPV varlığı belirlenmektedir. Ayrıca HPV enfeksiyonu olan kişilerde HİV mevcut (pozitifliği) olduğu da belirlenmiştir.

Bel soğukluğu (gonore) proktiti

Neisseria gonorrhoeae adlı bakteri ile bulaşır. Tüm bel soğukluğu (gonore) olgularının % 15-20'si makat kanalında belirlenmektedir. Belirtileri arasında kabızlık, makatta dolgunluk hissi ve makattan akıntı sayılabilir. Komplikasyonları ise makat fistülü, makat apsesi, makat darlığı ve enfeksiyonun yayılmasıdır. Anoskopi ve rektoskopi ile rektum'dan parça alınarak mikrop tayini için inceleme (kültür) yapılır. Bu şekilde olguların % 80-90'ında tanı koymak mümkündür. Tedavisinde ise antibiyotik kullanılır. Hastalara 7-10 gün içinde kontrol yapılır ve sıklıkla kültür tetkiki tekrarlanır.

Frengi (sifiliz) proktiti

Frengi (sifiliz) sıklıkla bir belirti vermezken, tetkikler sırasında anlaşılır. Sıklıkla, cinsel teması takiben 10-14 gün içinde temas bölgesinde 'şankr' olarak adlandırılan bir ülser gelişir. Sonraki dönemde ağız ve cinsel organlar civarında lenf bezleri şişer. Basur (hemoroid) ve makat çatlağı ile karıştırılabilir. Tedavisinde ise benzatin penisilin, procaine penisilin veya penisilin allerjisi olan hastalarda doksisilin adlı antibiyotikler kullanılır.

Klamidya trachomatis proktiti

Bu rahatsızlıkta hastaların % 15'inde hiçbir belirti görülmez. Makatta ağrı, makatta kaşıntı, makattan akıntı, ateş, sürekli ıkınma hissi (tenesmus), rektoskopi tetkikinde ülser ve nodüller görülebilir. 10 gün ile 6 ay arasında kasık bölgesindeki lenf bezlerin şişmesi sıklıkla ''lenfogranuloma venereum'' olarak adlandırılır. Tedavisinde ise 21 gün süre ile antibiyotik kullanılır.

Şankroid

Haemophilus ducreyi adlı bakteri ile bulaşır. Cinsel organlarda büyük ve çok sayıda ağrılı ülserler oluşur. Tedavisinde ise 3-7 gün süre ile antibiyotik kullanılır.

Kasık granülomu

Klebsiella granulomatis adlı bakteri ile bulaşır. Olguların % 90'ında cinsel organlarda tek ülser, % 10'unda ise diğer bölgelerde ülserler oluşur. Tedavisinde ise ortalama 14 gün süre ile antibiyotik kullanılır.

Campylobacter fetus

Sığır, koyun, domuz gibi hayvanlarda bulunan bir bakteridir. İnsanlarda ishale neden olur ve proktit oluşturduğunda biyopsi alınır ve kültürde tanısı konulur. Tedavisi için antibiyotik kullanılır.

Basilli dizanteri

"Shigella dizanteri" bakterisi ile bağırsakta yalancı membran ve kript apseleri oluşur. Karın ağrısı, ateş ve su gibi ishal gibi belirtiler görülür. Tedavisinde antibiyotik kullanılmaktadır.

Herpes proktiti

HSV1 veya HSV2 adli virüslerle bulaşır. Kasık lenf bezlerinde şişlikler oluşur. Ateş, makatta şiddetli ağrı, sürekli ıkınma hissi (tenesmus), kabızlık, makattan akıntı ve idrar yapma zorluğu görülür. Anoskopi ve rektoskopi ile rektum'dan parça alınarak inceleme (kültür) yapılır. Tedavisinde ortalama 5 gün süre ile antibiyotik kullanılır.

HİV enfeksiyonu

Sıklıkla, AİDS hastalığına yol açabilen, Human İmmunodeficiency Virus (HİV1 ve HİV2) cinsel temastan sonraki 3 ay içinde kan testinde tespit edilebilir. Bu hastalarda ayrıca, Kaposi sarkomu ve lenfoma adı verilen tümörler oluşmaktadır. İlaçla tedavi uygulanır.

Hepatit B ve C

Hepatit B virüsü (HBV) veya Hepatit C virüsü (HCV) bulaşan hastalar % 5-10'u sarılık ve hafif şiddette hepatit (karaciğer iltihabı) belirtileri gösterirler ve kan tetkiklerinde HBV ve/ veya HCV belirlenebilir. Uyuşturucu bağımlılığı olan kişilerde daha sık olarak HBV ve/ veya HCV enfeksiyonuna rastlanır.

Cinsel temasla bulaşan hastalıklarda nasıl tanı konulur?

Makat muayenesi, dışkı kültürü, boğaz kültürü, makattan sürüntü kültürü, idrar yolundan (üretra) alınan sürüntü kültürü (bel soğukluğu - gonore aranır), dışkıda parazit tetkiki, anoskopi, rektoskopi, sigmoidoskopi, kanda frengi (sifiliz tetkiki, VDRL), hepatit B tetkiki, hepatit C tetkiki ve HİV (human immune deficiency virüs - AİDS) tetkiki yapılabilir.

Cinsel temasla bulaşan hastalıklar da dahil olmak üzere bağırsak ve makat hastalıkları ile ilgili ihtiyacınız olan tüm bilgilere Prof. Dr. Korhan Taviloğlu'nun "Huzurlu Bağırsak" isimli kitabından ulaşabilirsiniz.

#KorhanTaviloğlu #MakatHastalıkları #HİV #HPV #BelSoğukluğu #Frengi #KolorektalCerrahi #BağırsakHastalıkları #HuzurluBağırsak #HuzurluBagirsak #BağırsakHastalıkları