Finansal Piyasalarda Dalgalı Seyir

Finansal piyasalarda, Ukrayna- Rusya savaşı ve Orta Doğu'daki gelişmelerle artan jeopolitik gerilimlerin yanı sıra resesyon endişesinin risk iştahını törpülemesiyle yılın üçüncü çeyreğinde dalgalı bir seyir öne çıkarken, ABD Merkez Bankası (Fed) da parasal gevşeme adımları atan bankalara katıldı.

ABD'de Fed, Para Politikası Raporu'nun temmuz sayısında enflasyonun sürdürülebilir bir şekilde yüzde 2 hedefine hareket ettiğine dair daha fazla güven kazanana kadar politika faizini düşürmeyi beklemediğini belirtirken, ülkede yıllık enflasyonun tahminlerin altında gerçekleşmeye başlamasıyla fiyat artışlarının kısmen kontrol altına alındığına işaret etti.

Temmuz, ağustos ve eylül aylarını kapsayan üçüncü çeyrekte önemli merkez bankalarının faiz indirimleri takip edilirken, Fed, yılın ilk faiz indirimini ABD seçimleri öncesinde eylül ayında gerçekleştirdi. Banka, politika faizinde Mart 2020'den bu yana ilk kez indirime giderek politika faizini 50 baz puan düşürdü ve yüzde 4,75-5,00 aralığına çekti.

Eylül ayında Avrupa Merkez Bankası (ECB), piyasa beklentileri doğrultusunda yılın ikinci faiz indirimine giderek mevduat faiz oranını 25 baz puan, ana refinansman faizi ve marjinal borçlanma faizini 60'ar baz puan indirdi. ECB ile birlikte İngiltere Merkez Bankası (BoE), politika faizini beklentiler dahilinde 25 baz puan indirerek yüzde 5'e düşürdü ve Mart 2020'den beri ilk kez faiz indirimine gitmiş oldu. İsviçre Merkez Bankası (SNB) da faiz indirimlerine devam etti. Banka, politika faizini ekonomiye destek için üçüncü kez 25 baz puan düşürerek, gelişmiş ülkeler arasındaki politika faizi gevşeme döngüsündeki öncü konumunu korudu.

Hong Kong da Fed'i izleyerek gösterge faizini 50 baz puan indirdi. Çin'in Hong Kong Özel İdari Bölgesi, Fed politika faizini 50 baz puan indirmesinin ardından ABD dolarına bağlı kur rejimi nedeniyle gösterge faizinde aynı oranda kesintiye gitti.

Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), dünya çapında dezenflasyon sürecinin devam etmesi, reel gelirlerin iyileşmesi ve birçok ekonomide para politikasının daha az kısıtlayıcı olmasının talebi destekleyeceği beklentisiyle küresel ekonomide bu yıla ilişkin büyüme tahminini yüzde 0,1 yukarı yönlü revize ederek yüzde 3,2'ye yükseltti.

Çeyrek genelinde öne çıkan önemli gelişmeler arasında Microsoft'a siber güvenlik yazılımı sağlayan CrowdStrike sistemlerindeki sorun nedeniyle yaşanan teknik aksaklığın dünya genelinde birçok sektörde işlemlerin durmasına neden olması da yer aldı. ABD merkezli hava yolu şirketleri başta olmak üzere şirketler, havalimanları, bankalar, bazı medya kuruluşları ve Londra Borsası'nda aksaklıktan olumsuz etkilendi.

Yurt içinde dezenflasyon süreci devam etti

Yurt içinde yeni ekonomi yönetimi öncülüğünde atılan adımlar öne çıkmaya devam ederken, para politikasında sıkı duruş ve alınan ek kararlar yılın üçüncü çeyreğine damga vurdu.

Cari işlemler hesabı 8 ay sonra fazla verdi. Türkiye'nin cari işlemler hesabında haziranda 407 milyon dolar, altın ve enerji hariç cari işlemler hesabında 4 milyar 549 milyon dolar fazla oluşurken, Türkiye 8 ay sonra cari fazla verdi.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) sadeleşme süreci ve yatırımcıların kur korumalı mevduattan (KKM) Türk lirası mevduata geçişine yönelik teşvik amaçlı atılan kademeli adımlar takip edilirken, çeyrek başında 68,1 milyar dolar olan toplam KKM bakiyesi yaklaşık 51,1 milyar dolar seviyesine geriledi. KKM'nin gerilemesinde Türk lirasının reel olarak değerlenmeye devam etmesi ve ekonomide atılan adımlar etkili oldu.

Bununla birlikte, yurt içinde dezenflasyon süreci devam etti. Tüketici Fiyat Endeksi'nde (TÜFE) artış temmuz, ağustos ve eylül aylarında yıllık bazda geriledi.

BIST 100 endeksi, yılın üçüncü çeyreğini yüzde 5,4 düşüşle 9.777,46 puandan tamamlarken, aynı dönemde, dolar/TL de yüzde 4,7 artarak 34,1610 seviyesine çıktı.

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, yılın üçüncü çeyreğindeki önemli gelişmeler şöyle:

3 TEMMUZ:

Rusya Merkez Bankasının Çin'in para birimi yuan cinsinden takas hacmi günlük 19,5 milyar rubleyle (yaklaşık 2,7 milyar dolar) rekor seviyeye çıktı.

5 TEMMUZ:

ABD'de tarım dışı istihdam, haziranda 206 bin kişi artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşirken, işsizlik oranı yüzde 4'ten yüzde 4,1'e yükseldi.

11 TEMMUZ:

ABD'de TÜFE, haziranda aylık bazda yüzde 0,1 azalırken, yıllık bazda yüzde 3 artışla piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

12 TEMMUZ:

Merkezi Kayıt Kuruluşu (MKK), 31 Mart 2024 sonunda 15,85 trilyon lira olan toplam menkul kıymet değerinin, 30 Haziran 2024 sonunda 18,29 trilyon liraya yükseldiğini bildirdi.

ABD'de Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE), haziranda aylık bazda yüzde 0,2 ve yıllık bazda yüzde 2,6 artışla beklentilerin üzerinde gerçekleşti.

16 TEMMUZ:

Uluslararası Para Fonu (IMF), küresel ekonomik büyüme tahminini bu yıl için yüzde 3,2 olarak korurken, Türkiye ekonomisine ilişkin büyüme beklentisini yüzde 3,1'den yüzde 3,6'ya çıkardı.

17 TEMMUZ:

Fed'in Bej Kitabı ekonomik büyümenin yavaşlamasının beklendiğini ortaya koydu. Fed, ülkede yaklaşan seçimler, iç politika, jeopolitik çatışmalar ve enflasyona ilişkin belirsizlik nedeniyle gelecek 6 ayda ekonominin daha yavaş büyümesinin beklendiğini bildirdi.

18 TEMMUZ:

ECB, 3 temel politika faizini piyasa beklentileri doğrultusunda sabit tuttu.

Dünya genelinde ABD merkezli hava yolu şirketleri başta olmak üzere şirketler, havalimanları, bankalar, bazı medya kuruluşları ve Londra Borsası'nda, Microsoft'a siber güvenlik yazılımı sağlayan CrowdStrike sistemlerindeki sorun nedeniyle teknik aksaklık yaşandığı bildirildi.

19 TEMMUZ:

Microsoft 365, dünya çapındaki birçok işletmeyi etkileyen sorunun altında yatan nedenin düzeltildiğini, birkaç Microsoft 365 uygulaması ve hizmetinin tam işlevselliğe geri yüklendiğini belirterek, kalan etkinin hala bazı uygulama ve hizmetlerde sürdüğünü bildirdi.

23 TEMMUZ:

TCMB Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını değiştirmeyerek yüzde 50'de tuttu.

TCMB'den likidite sterilizasyonu için yeni adım attı. TCMB, sterilizasyon araçlarının çeşitlendirilmesi kapsamında satım yönlü altın ve döviz karşılığı swap ihaleleri düzenleyebilecek.

25 TEMMUZ:

ABD ekonomisi, bu yılın ikinci çeyreğinde yüzde 2,8 ile beklentilerin üzerinde büyüdü.

30 TEMMUZ:

Almanya'da yıllık enflasyon temmuzda yüzde 2,3 ile beklentileri aştı.

31 TEMMUZ:

Fed, politika faizini beklentiler dahilinde değiştirmeyerek 23 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 5,25-5,50 aralığında sabit tuttu.

Kur Korumalı Mevduat bakiyesi yaklaşık 65 milyar dolara geriledi. TCMB, Döviz Dönüşümlü Kur Korumalı Mevduat/Katılma toplam stok bakiyesi haziranda 4,3 milyar dolar gerileyerek 63,8 milyar dolara indi.

ABD'de özel sektör istihdamı, temmuzda 122 bin kişiyle piyasa beklentilerinin altında artış kaydetti.

1 AĞUSTOS:

BoE, politika faizini beklentiler dahilinde 25 baz puan indirerek yüzde 5'e düşürdü ve böylece Mart 2020'den beri ilk kez faiz indirimine gitmiş oldu.

2 AĞUSTOS:

Temmuz ayında ihracat 2023'ün aynı ayına göre, yüzde 13,8 artışla 22 milyar 512 milyon dolara ulaşarak tüm zamanların en yüksek temmuz ihracatına ulaşıldı.

ABD'de tarım dışı istihdam, temmuz ayında 114 bin kişi artarak beklentilerin altında gerçekleşirken, işsizlik oranı yüzde 4,1'den 4,3'e çıktı.

3 AĞUSTOS:

ABD'de istihdam artışının temmuzda beklentilerin altında kalması ve işsizlik oranının yaklaşık 3 yılın en yüksek seviyesine çıkmasının ardından ülke ekonomisinin gücüne ilişkin endişelerle piyasalar sert bir darbe aldı.

5 AĞUSTOS:

ABD'de resesyon endişesinin artması Asya piyasalarında tarihi bir düşüşün yaşanmasına neden olurken, Japon pay piyasalarında düşüş yüzde 10'u aştı, Güney Kore'de ise yüzde 10'a yaklaştı.

Japon Nikkei 225 endeksi 1987'den bu yana en büyük düşüşü kaydetti. Nikkei 225 vadeli işlemlerde devre kesici çalıştı ve işlemler durduruldu.

VIX Endeksi 4 yılın zirvesine çıktı. Resesyon endişeleriyle güvenli liman varlıklara olan talep güçlenirken, ABD'de 10 yıllık Hazine tahvilinin getirisi yüzde 3,68'e gerileyerek 26 Haziran 2023'ten beri en düşük seviyeyi gördü.

6 AĞUSTOS:

ABD merkezli dünyanın en prestijli savunma sanayi listesi kabul edilen "Defense News Top 100"deki Türk şirketi sayısı 5'e yükseldi.

8 AĞUSTOS:

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin tarafından imzalanan kararnameyle, kripto paraların eylül ayından itibaren bazı alanlarda kullanılması yasal hale geldi.

9 AĞUSTOS:

Almanya'da yıllık enflasyon temmuzda yüzde 2,3 oldu.

13 AĞUSTOS:

Cari işlemler hesabı 8 ay sonra fazla verdi. Türkiye'nin cari işlemler hesabı haziranda 407 milyon dolar, altın ve enerji hariç cari işlemler hesabında 4 milyar 549 milyon dolarlık fazla oluşurken, Türkiye 8 ay sonra cari fazla verdi.

Küresel endeks sağlayıcısı MSCI endekslerde değişikliğe gitti. Küresel endeks sağlayıcılarından MSCI, dünya genelinde endeks değişiklilerini açıklarken, Türkiye'nin standart endeksine 1, Small Cap Endeksine ise 4 yeni hissenin eklendiğini duyurdu.

ABD'de üretici enflasyonu temmuzda beklentilerin altında geldi.

Avro Bölgesi ekonomisi ikinci çeyrekte yüzde 0,3 büyüdü.

14 AĞUSTOS:

ABD'de enflasyon temmuzda yıllık yüzde 2,9 ile beklentilerin altında geldi.

20 AĞUSTOS:

TCMB, politika faizini yüzde 50'de sabit bıraktı.

25 AĞUSTOS:

Türkiye İş Bankası 100 yaşına girdi.

26 AĞUSTOS:

Çin Merkez Bankası (PBoC), temmuzdaki 20 baz puanlık indirimin ardından bu ay politika faizini sabit tuttu.

29 AĞUSTOS:

TCMB'nin Kur Korumalı Mevduat bakiyesi yaklaşık temmuz ayında 57,4 milyar dolar seviyesine indi.

ABD ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde yüzde 3 büyüdü.

3 EYLÜL:

Banka hesapları için tanımlanan kolay adreslerin tek ekranda sorgulanabildiği Kolay Adres (KOLAS) Sorgulama hizmeti e-Devlet'te başladı.

4 EYLÜL:

Kanada Merkez Bankası (BoC), politika faizini üst üste üçüncü toplantıda 25 baz puan düşürerek yüzde 4,25'e indirdi.

6 EYLÜL:

ABD'de tarım dışı istihdam ağustosta 142 bin kişi artarak beklentilerin altında gerçekleşirken, işsizlik oranı yüzde 4,3'ten yüzde 4,2'ye indi.

9 EYLÜL:

Japon ekonomisi 2. çeyrekte bir önceki çeyreğe göre yüzde 2,9 büyüdü

Eski ECB Başkanı ve eski İtalya Başbakanı Mario Draghi, AB'nin, ABD ve Çin ile ekonomik olarak rekabet edebilmesi için daha koordineli bir sanayi politikasına, hızlı karar alabilmeye, yatırımları artırmaya ve ortak borçlanmaya ihtiyacı olduğunu belirtti.

10 EYLÜL:

ABD'de enflasyon ağustosta beklentiler dahilinde yıllık yüzde 2,5 oldu.

Moskova Borsasının, ana endeksinin yuan cinsinden de hesaplanacağı bildirildi.

12 EYLÜL:

ABD'de ÜFE, ağustosta aylık bazda yüzde 0,2 ile beklentilerin üzerinde, yıllık bazda ise yüzde 1,7 ile öngörülerin altında yükseldi.

ECB, piyasa beklentileri doğrultusunda yılın ikinci faiz indirimine giderek mevduat faiz oranını 25 baz puan, ana refinansman faizi ve marjinal borçlanma faizini 60'ar baz puan indirdi.

ABD Hazine Bakanlığı, yıllık karı 1 milyar doları aşan şirketlerin en az yüzde 15 kurumlar vergisi ödemesine yönelik teklifini yayımladı.

13 EYLÜL:

Rusya Merkez Bankası, politika faizini 100 baz puan artışla yüzde 19'a çıkararak, daha fazla sıkılaştırma sinyali verdi.

ABD, Çin'e yönelik tarife artışlarını netleştirdi. Tarife oranı bazı çelik ve alüminyum ürünler ile bataryalar için yüzde 25, yarı iletkenler ve güneş pilleri için yüzde 50, elektrikli araçlar için yüzde 100 oldu.

17 EYLÜL:

ABD merkezli kuruluş CNAS'ın raporuna göre, Türkiye, son yıllardaki başarılı performansı ile dünyanın en büyük İHA-SİHA tedarikçisi oldu. İHA-SİHA satışlarında 2014 yılında zirveye ulaşan Çin'i Türkiye 2021 yılında geride bıraktı.

18 EYLÜL:

Fed politika faizini 50 baz puan indirdi. Banka, politika faizinde Mart 2020'den bu yana ilk kez indirime gitti ve politika faizini yüzde 4,75-5,00 aralığına düşürdü.

19 EYLÜL:

TCMB Para Politikası Kurulu, politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını değiştirmeyerek yüzde 50'de tuttu.

BoE, politika faizini, beklentiler dahilinde yüzde 5'te sabit bıraktı.

Çin'in Hong Kong Özel İdari Bölgesi, Fed'in politika faizini 50 baz puan indirmesinin ardından ABD dolarına bağlı kur rejimi nedeniyle gösterge faizinde aynı oranda kesintiye gitti.

ABD'nin cari açığı ikinci çeyrekte yüzde 10,7 arttı. Ülkenin cari açığı, 2022 yılının ilk çeyreğinden bu yana en yüksek seviyesini kaydetti.

20 EYLÜL:

Japonya Merkez Bankası (BoJ) politika faizini yüzde 0,25'te sabit bıraktı.

Çin, ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirimi kararının ardından beklentilerin aksine gösterge faizi işlevi gören 1 ve 5 yıllık kredi faiz oranlarında (LPR) değişiklik yapmadı.

25 EYLÜL:

İsveç Merkez Bankası, ekonomiye destek için faiz indirimlerine devam ediyor. İsveç Merkez Bankası (Riksbank), yüksek enflasyonla mücadelesinin ardından zayıf ekonomiyi sebep göstererek politika faizini üçüncü kez 25 baz puan düşürdü.

OECD, dünya çapında dezenflasyon sürecinin devam etmesi, reel gelirlerin iyileşmesi ve birçok ekonomide para politikasının daha az kısıtlayıcı olmasının talebi destekleyeceği beklentisiyle küresel ekonomide bu yıla ilişkin büyüme tahminini yüzde 0,1 yukarı yönlü revize ederek yüzde 3,2'ye yükseltti.

26 EYLÜL:

İsviçre Merkez Bankası faiz indirimlerine devam ediyor. İsviçre Merkez Bankası (SNB), politika faizini ekonomiye destek için üçüncü kez 25 baz puan düşürerek, gelişmiş ülkeler arasındaki politika faizi gevşeme döngüsündeki öncü konumunu korudu.

ABD ekonomisi, yılın ikinci çeyreğinde yüzde 3 ile tahminler dahilinde büyüme kaydetti.

30 EYLÜL:

İngiltere ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde yıllık bazda yüzde 0,5 büyüdü.

Toplam Kur Korumalı Mevduat bakiyesi yaklaşık 51,1 milyar dolar seviyesine geriledi.

Almanya'da yıllık enflasyon, sıkı faiz politikasının ve ekonomide belirsizliğin etkisiyle eylülde yüzde 1,6'ya inerek, ECB hedefinin çok altına düştü.