Gazze'de 3 yılın ardından 70 binden fazla Filistinli öldü

İsrail'in 7 Ekim 2023 tarihindeki olayların ardından Gazze'de başlattığı soykırımda 3 yıl geride kaldı.

İsrail'in 7 Ekim 2023'ten bu yana düzenlediği saldırılardan 74 binden fazla Filistinli hayatını kaybetti, 175 binden fazlası yaralandı. Enkaz altında kalan ve henüz kayıtlara geçirilemeyen ölümler nedeniyle can kaybının çok daha yüksek olacağı tahmin ediliyor.

Gazze'de önemli bir kısmı kadın, çocuklardan oluşan nüfusun zorla yerinden etme, hedef ayırt etmeyen bombardımanlar ve abluka politikalarıyla uygulanan sistematik açlık ve soykırım politikalarına hedef olması, insanlık vicdanını incitmenin yanı sıra bölgedeki mevcut gerilimleri büyütürken Lübnan'da İsrail-Hizbullah savaşı, İran ile İsrail arasında doğrudan saldırılar ve ABD'nin de dahil olduğu daha geniş savaşlar patlak verdi. Gazze'ye yönelik saldırılar sonucu Orta Doğu'daki dengeler değişirken, Kızıldeniz ve Hürmüz Boğazı'nda seyrüsefer güvenliğindeki risk artışı küresel ekonomiyi olumsuz etkiledi.

Hamas'ın 7 Ekim 2023'te İsrail'e yönelik "Aksa Tufanı" operasyonu ve bundan birkaç saat sonra İsrail'in Hamas'ı yok etme gerekçesiyle Gazze'ye yönelik saldırılar ile kanlı bir savaş başlatmasının üzerinden üç yıl geçti.

13 Ekim 2023 - Gazze'nin kuzeyinde tahliye

Gazze'ye saldırıların başlamasından altı gün sonra, 13 Ekim'de İsrail ordusu kara harekatı öncesinde Gazze Şeridi'nin kuzeyinin 24 saat içinde tahliye edilmesini emretti. BM personeli ve BM tesislerine sığınanlar da dahil olmak üzere 1,1 milyon kişinin bölgenin güneyine taşınması çağrısı, Gazze nüfusunun neredeyse tamamının yerlerinden edilme sürecinin de başlangıcı oldu.

Gazze'de zaten çökme noktasında olan insani yardım sistemi ve havadan, karadan ve denizden yapılan ayrım gözetmeyen saldırılarla harap olan altyapı nedeniyle gidebilecek hiçbir yeri olmayan insanlar, insanlık dışı bir tahliye emriyle yerlerinden edildi.

Aynı gün İsrail Savunma Kuvvetleri askerleri, baskın olarak tanımlanan bir operasyonla Gazze Şeridi'ne girdi.

27 Ekim 2023 - İsrail geniş çaplı kara operasyonları başlattı

İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Gazze'de savaşın ikinci aşamasına geçildiğini duyurdu ve İsrail Ordusu, 27 Ekim 2023'te Gazze'ye yönelik geniş kapsamlı kara operasyonlarını başlattı.

İsrail savaş uçakları Gazze'ye daha fazla bomba yağdırırken, Netanyahu İsraillileri "uzun ve zorlu bir askeri harekata hazırlıklı olma" konusunda uyardı.

15 Kasım 2023 - İsrail askerleri, Şifa Hastanesi'ne girdi

İsrail askerleri, günler süren kuşatmanın ardından Gazze'nin en büyük hastanesi olan Şifa Hastanesi'ne girdi.

İkinci Dünya Savaşı'nın ardından İngiliz işgal yönetimi tarafından inşa edilen ve Gazzeliler için bir simge haline gelen hastane, İsrail'in 1948'den itibaren Gazze'ye karşı yürüttüğü 15 savaşa rağmen ayakta kalmıştı.

800 yatak kapasitesi ve doğum servisinde her ay 2 bin 500 ila 3 bin kadının doğum yaptığı hastaneden İsrail ordusunun birkaç ay sonra ayrılmasıyla birlikte geriye yalnızca yıkıntılar, küller ve cesetler kaldı.

4 Aralık 2023 - İsrail güçleri, güneydeki Han Yunus kentine doğru ilk büyük kara saldırısını başlattı

4 Aralık 2023 tarihinde İsrail güçleri, kısa süreli ateşkesin sona ermesinin ardından Gazze Şeridi'nin güneyindeki en büyük kent olan Han Yunus ve çevresine yönelik ilk büyük kara saldırılarını başlattı.

İsrailli yetkililer, Gazze'nin kuzeyi için yapılan tahliye çağrılarının ardından insanların büyük çoğunluğunun sığındığı Han Yunus şehrine helikopterlerle broşürler bırakarak sivillere şehri tahliye etme çağrısı yaptı. Gazze'nin kuzeyinden tahliye edilerek buraya gelen yüz binlerce sivil, nereye gideceğini bilmez durumda kaldı.

29 Aralık 2023 - İsrail'e soykırım davası açıldı

Güney Afrika, 29 Aralık 2023'te BM'nin en üst düzey yargı organı olan Uluslararası Adalet Divanı'nda (UAD) İsrail aleyhinde soykırım davası açtı.

İsrail'in Gazze'de Hamas'a karşı yürüttüğünü savunduğu operasyonlar çerçevesinde soykırım yaptığı gerekçesiyle uluslararası mahkemeye yapılan başvuruda ayrıca, Filistin halkının Soykırım Sözleşmesi kapsamında korunan bir grup olarak değerlendirilmesi ve soykırımdan kurtarılmaları için acil tedbirler alınması talebinde bulunuldu.

26 Ocak 2024 - UAD, İsrail'e soykırımı önlemesini emretti

Uluslararası Adalet Divanı'nda (UAD), Güney Afrika'nın İsrail'e soykırım suçlamasıyla açtığı davada ara karar çıktı. UAD, İsrail'in Gazze'de yaşayan Filistin halkına yönelik soykırım eylemlerini engellemek için tüm önlemleri almasının zorunlu olduğuna hükmetti.

Mahkeme ayrıca Filistinlilerin karşı karşıya olduğu olumsuz yaşam şartlarının ortadan kaldırılması için temel hizmetler ve insani yardımların sağlanmasına ve İsrail'in bir ay içinde mahkemeye aldığı tüm tedbirlere ilişkin rapor sunmasına da hükmetmişti.

29 Şubat 2024 - İsrail, Gazze'de gıda yardımı bekleyen kalabalığı vurdu

İsrail'in Gazze'de gıda yardımı almak için bekleyen Filistinlilere düzenlediği saldırıda 100'den fazla kişi hayatını kaybetti. Görgü tanıkları, İsrail askerlerinin yaralıları taşıyan sağlık ekiplerini de hedef aldıklarını anlattı. Olay, savaşın en kanlı ve acımasız saldırılarından biri olarak kayıtlara geçti.

Gazze'de ölü sayısı 30 bini aştı

Aynı gün, Gazze Sağlık Bakanlığı, 7 Ekim 2023'ten bu yana hayatını kaybeden Filistinlilerin sayısının 30 bini aştığını duyurdu.

BM İnsani İşler Koordinasyon Ofisi'nin yayımladığı rapor da, 30 bin eşiğinin aşıldığını teyit etti.

1 Nisan 2024 - İsrail, yardım görevlilerini hedef aldı

İsrail'in Gazze'ye gerçekleştirdiği bir saldırı sırasında World Central Kitchen için çalışan 7 yardım görevlisi hayatını kaybetti. İnsan Hakları İzleme Örgütü, 1 Nisan'daki saldırının izole olarak gerçekleşen bir hata olmadığını ve insani yardım kuruluşlarının kasıtlı bir şekilde hedef alındıklarını savundu.

6 Mayıs 2024 - Hamas, ateşkes metnini kabul ettiğini duyurdu

Hamas, Gazze'de tutulan İsrailli esirlerin serbest bırakılması ve İsrail askerlerinin bölgeden çekilmesi için bir takvim öngören ateşkes metnini kabul ettiğini duyurdu ancak İsrail, metni kabul etmediğini açıkladı.

İsrail, Filistinlilere Gazze'nin en güneyinde, Refah'ın bazı bölgelerini de tahliye etme çağrısında bulundu.

23 Haziran 2024 - Netanyahu yoğun savaş döneminin sona ermekte olduğunu söyledi

İsrail Başbakanı Netanyahu, Hamas'a karşı yoğun savaş dönemini sona yaklaştığını ancak Hamas bölgeyi kontrol ettiği sürece savaşın devam edeceğini açıkladı.

Netanyahu, Gazze'deki yoğun aşamanın tamamlanmasıyla birlikte İsrail ordusunun bazı güçlerini Lübnan sınırına kaydıracağını da duyurdu.

31 Temmuz 2024 - Hamas lideri Haniye öldürüldü

Hamas'ın Siyasi Büro Şefi İsmail Haniye, 31 Temmuz 2024'te İran'ın başkenti Tahran'da İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın göreve başlama törenine katıldıktan sonra sabahın erken saatlerinde evinde suikastle öldürüldü.

Bölgede gerginliği tırmandıran saldırıdan günler sonra Hamas'ın yeni lideri Yahya Sinvar oldu.

23 Ağustos 2024 - Gazze'de 25 yıl aradan sonra ilk kez çocuk felci görüldü

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), Gazze'de 25 yıl aradan sonra ilk kez çocuk felci vakası görüldüğünü duyurdu. Bunun ardından DSÖ, Gazze'de 8 yaş altı 600 bin çocuğa yönelik çocuk felci aşılama kampanyası yürüttü.

18 Ekim 2024 - Yahya Sinvar hayatını kaybetti

Hamas, lideri Yahya Sinvar'ın hayatını kaybettiğini duyurdu. İsrail Ordusu ise Sinvar'ın Gazze'de içinde bulunduğu binanın tank ateşiyle vurulduğu anların yer aldığı bir videoyu kamuoyu ile paylaştı.

21 Kasım 2024 - UCM, Netanyahu hakkında yakalama emri çıkardı

Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM), İsrail Başbakanı Netanyahu, eski Savunma Bakanı Yoav Gallant ve Hamas'ın "Muhammed Deyf" olarak bilinen lideri İbrahim el-Masri hakkında yakalama emri çıkardı.

Netanyahu ve Gallant aleyhindeki yakalama emri, 8 Ekim 2023 tarihinden itibaren Gazze Şeridi'nde işlenen suçlar ve insanlığa karşı suçların cezai sorumluluk taşıdığı gerekçesiyle çıkarıldı.

16 Aralık 2024 - Gazze'de ölü sayısı 45 bini aştı

Gazze Sağlık Bakanlığı, İsrail'in saldırılarında hayatını kaybeden Filistinlilerin sayısının 45 bin 28'e yükseldiğini duyurdu. Yetkililer, binlerce cesedin enkaz altında veya sağlık ekiplerinin ulaşamadığı bölgelerde bulunması nedeniyle gerçek ölü sayısının daha yüksek olduğunu belirtti.

15 Ocak 2025 - Gazze'de ateşkes

İsrail ile Hamas, 15 Ocak'ta Gazze'de çatışmaları durdurmak ve İsrailli esirlerle Filistinli tutukluları takas etmek üzere anlaşmaya varıldığını duyurdu. Anlaşma, Orta Doğu'yu altüst eden 15 aylık savaşın sona ermesi ihtimalinin de önünü açtı.

ABD Başkanı Joe Biden'ın görevinin son günlerine yaklaştığı bir dönemde duyurulan ateşkes, ABD'nin desteğiyle Mısırlı ve Katarlı ara bulucuların yürüttüğü aylarca devam eden müzakerelerin ardından sağlandı.

1 Mart 2025 - Anlaşmanın ilk aşaması, ikinci aşama üzerinde uzlaşı olmadan sona erdi

Ateşkes anlaşmasının ilk aşaması, taraflar ikinci aşama üzerinde anlaşma sağlayamadan sonra erdi. İsrail, daha fazla esirin serbest bırakılmasıyla ilk aşamanın uzatılmasını istedi. Hamas ise ilk anlaşmaya bağlı kalınmasını ve ikinci aşama görüşmelerine geçilmesini savundu. İsrail, baskı kurmak amacıyla Gazze'ye yardım girişini durdurdu.

18 Mart 2025 - İsrail, hava saldırılarını yeniden başlattı

İsrail, Gazze'de kalan rehineleri kurtarmak için güç kullanacağını açıkladı ve yoğun hava saldırılarını yeniden başlattı.

Ateşkes süreci boyunca saldırılarını sınırlı bir şekilde sürdüren ve 100'e yakın sivili öldüren İsrail, 18 Mart 2025 tarihinde sabah saatlerinde başlattığı ve 263'ü kadın ve çocuk olmak üzere 400'den fazla Filistinlinin ölümüne neden olan bir saldırı ile ateşkese son verdi. Netanyahu, bundan sonra müzakerelerin "ateş altında" yürütüleceğini söyledi.

18 Mayıs 2025 - İsrail yeni geniş çaplı kara operasyonu başlattı

İsrail ordusu, Gazze'ye yeni bir kara harekatına başlandığını duyurdu. Ordu açıklamasında, hedefler rehinelerin geri getirilmesi ve Hamas yönetiminin ortadan kaldırılması olarak belirtildi.

Kara operasyonu, İsrail Başbakanı Netanyahu'nun Gazze'nin tamamını ele geçirip süresiz olarak kontrol altında tutmayı planladıklarını açıklamasından günler sonra geldi.

Netanyahu, "İsrail güçlerinin baskın yapıp geri çekilmeyeceğini, bilakis kalıcı olarak bölgede bulunacağını" açıkladı.

19 Mayıs 2025 - Üç aylık ablukanın ardından sınırlı yardım girişi

İsrail'in 2 Mart'ta durdurduğu insani yardım girişleri, sınırlı bir şekilde yeniden başladı. Yardım kuruluşları, miktarın ihtiyacın çok altında olduğunu vurguladı.

Mayıs ayının son haftasında ise ABD ve İsrail'in desteklediği Gazze İnsani Yardım Vakfı (GHF) ilk dağıtım merkezlerini açtı. BM öncülüğündeki yardım dağıtımını devre dışı bırakmaya yönelik proje, yardım kuruluşlarının itirazlarıyla karşılandı. Sonraki haftalarda, yardım dağıtım noktalarının yakınında yardım almaya çalışan çok sayıda insanın öldürülmesi, ağır tepkilere neden oldu.

22 Ağustos 2025 - Gazze'de resmen kıtlık ilan edildi

Birleşmiş Milletler tarafından desteklenen Entegre Gıda Güvenliği Aşama Sınıflandırması (IPC) raporunda, Gazze şehri ve çevresinde kıtlık yaşandığı ilk kez resmen ilan edildi.

IPC raporunda Gazze şehri ve çevresindeki nüfusun felaket düzeyinde açlık ile karşı karşıya olduğu ve kıtlığın İsrail kaynaklı olduğuna işaret edildi. IPC, kıtlığın güneydeki bölgelere de yayılabileceği uyarısında bulunurken, İsrail değerlendirmeyi reddetti.

9 Eylül 2025 - Doha saldırısı

İsrail, Katar'ın başkenti Doha'da Hamas'ın Gazze'de ateşkes ve esir takasına ilişkin ABD teklifini görüşmek üzere burada bulunan müzakere heyetini hedef aldı. Saldırıda 5 Hamas mensubu ile 1 Katarlı güvenlik görevlisi hayatını kaybetti. Hamas, saldırıda hedef alınan müzakere heyetinin sağ kurtulduğunu açıkladı.

Beyaz Saray saldırıdan kısa süre önce bilgilendirildiklerini açıklarken, saldırı ABD ile güvenlik anlaşmaları bulunan ve Amerikan üslerine ev sahipliği yapan ülkelerde büyük bir güven kaybına neden oldu.

Ara buluculuk faaliyetleri sonucu hedef durumuna düşen Katar, saldırıyı egemenliğinin ihlali ve devlet terörü olarak nitelendirdi.

16 Eylül 2025 - BM komisyonu, İsrail'in Gazze'de soykırım işlediği sonucuna vardı

BM İnsan Hakları Konseyinin bağımsız soruşturma komisyonu, İsrail'in Gazze'de soykırım işlediği sonucuna vardığı raporunu yayımladı.

Komisyon raporunda İsrail'in Gazze'deki savaşta uluslararası hukuk ile tanımlanan beş soykırım eyleminden dördünü gerçekleştirdiğine dair kanıtlar bulunduğu ifade edildi. Rapor bunları, bir topluluğun üyelerini öldürmek, onlara ciddi bedensel ve ruhsal zarar vermek, topluluğu yok etmek için şartlar oluşturmak ve doğumları engellemek olarak sıraladı.

21 Eylül 2025 - Filistin'i tanıma dalgası yayıldı

İngiltere, Kanada, Avustralya ve Portekiz, Filistin Devleti'ni resmen tanıdı.

Filistin'in bağımsızlık mücadelesinde tarihi bir an olarak tanımlanan karar Filistin'deki tüm çevreler tarafından memnuniyetle karşılandı. İsrail Başbakanı Netanyahu ise bu karara karşı işgal altındaki Batı Şeria'yı ilhak etme tehdidinde bulundu.

29 Eylül 2025 - ABD Başkanı Trump, Gazze Barış Planını duyurdu

ABD Başkanı Donald Trump, 29 Eylül'de Washington'da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile gerçekleştirdiği basın toplantısı öncesinde Gazze'deki savaşı sona erdirmeye yönelik kapsamlı bir plan yayımladı.

İsrail güçlerinin Gazze'den aşamalı olarak çekilmesi, Hamas'ın Gazze yönetiminde rol almaması ve silah bırakması, rehinelerin iadesi ve Gazze'nin yeniden inşasını öngören barış planı, uzun vadede Filistinlilerin kendi geleceğini tayin hakkına ve iki devletli çözüme zemin hazırlamayı da hedeflemesi nedeniyle uluslararası toplum tarafından takdirle karşılandı.

Trump, barış planının İsrail tarafından da kabul edildiğini açıklarken plan, Hamas tarafından da kısmen kabul edilerek daha fazla müzakere çağrısı ile cevaplandı.

9 Ekim 2025 - Yeni ateşkes ve esir takası anlaşması

İsrail ve Hamas, Trump'ın planının ilk aşamasında uzlaştı. Ateşkes, 10 Ekim'de yürürlüğe girdi ve İsrail askerleri aşamalı olarak geri çekilmeye başladı.

Yerinden edilen binlerce Filistinli, Gazze'nin kuzeyindeki evlerinin bulunduğu bölgelere döndü.

Hamas ise 13 Ekim'de Gazze'de tutulan hayattaki son 20 İsrailli esiri serbest bıraktı. İsrail de yaklaşık 2 bin Filistinli tutuklu ve mahkumu bıraktı. Aynı gün Şarm el-Şeyh'te ateşkesi desteklemek üzere uluslararası zirve düzenlendi.

17 Kasım 2025 - BM Güvenlik Konseyi, Gazze planını destekledi

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, 2803 sayılı kararla Gazze planına destek verdi ve geçici uluslararası istikrar gücü kurulması için yetki verdi. Karar, Gazze'nin geçiş yönetimi ve yeniden inşası için uluslararası çerçeve oluşturdu.

29 Kasım 2025 - Gazze'de ölü sayısı 70 bini aştı

Gazze Sağlık Bakanlığı, İsrail'in 7 Ekim 2023'ten bu yana düzenlediği saldırılarda hayatını kaybeden Filistinlilerin sayısının 70 bini aştığını duyurdu.

14 Ocak 2026 - ABD, Gazze planında ikinci aşamanın başladığını duyurdu

ABD, Gazze barış planında Hamas'ın silahsızlandırılması, yeniden inşa ve Filistinli teknokratlardan oluşan bir yönetim kurulmasını öngören ikinci aşamanın başladığını duyurdu.

31 Ocak 2026 - Ateşkese rağmen büyük çaplı saldırılar

İsrail, evleri, çadırları ve bir polis merkezini hedef alan büyük çaplı saldırılar gerçekleştirdi. İsrail, 30'dan fazla kişinin öldüğü saldırıların gerekçesini Hamas'ın ateşkes ihlalleri olarak açıkladı.

Saldırı, ekim ateşkesinden sonraki en ağır saldırılardan biri oldu.

4 Ağustos 2026 - İsrail güçlerinin çekilmesi ve Hamas'ın silahsızlanmasının sırası konusunda anlaşmazlık çıktı

İsrail Başbakanı Netanyahu, Hamas tamamen silahsızlanmadan İsrail askerlerinin mevcut hatlardan çekilmeyeceğini açıkladı. Bu tutum, aşamalı çekilme ve silahsızlanmanın birlikte ilerlemesini amaçlayan yol haritasının uygulanmasını engelleyen bir anlaşmazlığa neden oldu.

23 Eylül 2026 - Gazze için 2,45 milyar dolarlık yeniden inşa programı

ABD destekli Barış Kurulu, altı aylık dönemi kapsayan 66 projelik ve 2,45 milyar dolarlık bir yeniden inşa programı açıkladı. Altyapı, sağlık ve eğitim projelerini ihtiva eden öneri, yeniden inşanın başlangıcını hedefledi.

7 Ekim 2026 - Barış planı tıkanmış durumda

İsrail'in neredeyse günlük bazda devam ettirdiği saldırıların sürmesi ve İsrail'in Gazze'nin yaklaşık üçte ikisini kontrol etmeye devam etmesi nedeniyle ABD Başkanı Donald Trump'ın çok aşamalı planı tıkanmış durumda.

Savaş esirlerinin iadesi tamamlanmış olsa da İsrail'in çekilmesi, Hamas'ın silah bırakması ve Gazze'de yeni yönetimin fonksiyonel hale gelmesi konusunda süreçte ilerleme sağlanamıyor.