Halidilik sempozyumunda 35 tebliğin 5'i Arapça, 30'u Türkçe sunulacak

Kültür ve Turizm Bakanlığı ile İstanbul Medeniyet Üniversitesi işbirliğinde, " Osmanlı'dan Günümüze Halidilik: Tarih, Kültür ve Toplum" sempozyumu düzenleniyor.

Üniversitenin Ziraat Bankası Kütüphanesi'nde açılışı gerçekleşen sempozyum Kur'an-ı Kerim tilavetiyle başladı.

Açılışta konuşan İstanbul Medeniyet Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Gülfettin Çelik, dünyada yaklaşık 200 devletin bulunduğunu belirterek, teknolojik gelişmelerle birlikte maddi medeniyetin ulaştığı seviyenin yeni sorunları da beraberinde getirdiğini, bu süreçte farklı kültürlerin ve medeniyet anlayışlarının daha iyi anlaşılmasının önem kazandığını söyledi.

Çelik, dünyadaki devlet yapılanmalarının yaklaşık 200 yıllık bir gelişim sürecinin sonunda bugünkü noktaya ulaştığını ifade etti.

1750'li yıllarda makineleşmeyle başlayan sürecin, bugün yapay zeka ve dijitalleşmeyle yeni bir aşamaya geçtiğini kaydeden Çelik, Batı medeniyetinin maddi medeniyetin zirvesi olarak nitelendirildiğini belirtti.

Teknolojik gelişmeler ve dijitalleşmeyle birlikte maddi medeniyetin ulaştığı seviyenin aynı zamanda yeni kırılganlıkları ortaya çıkardığına dikkati çeken Çelik, "En güçlü olan nokta, maddi medeniyetin vadisi, aynı zamanda en zayıf noktaya da dönüşmeye doğru ilerliyor." değerlendirmesinde bulundu.

Konuşmasının başlığını oluşturan "Halidilik" gibi İslam medeniyetinin önemli unsurlarının yeniden ele alınması gerektiğine dikkati çeken Çelik, şöyle devam etti:

"İslam kültür ve medeniyeti bunların birçok unsuruna zaten sahip olmuş, taşımış. Bunların bir tek önüne çıkması gereken nokta, ilgili kurum ve kuruluşların bu başlıkları keşfedip, fark edip, yeni dünya insanının ihtiyacı olan bir biçimde tekrar gündeme getirmek, var olan problemlere oluşturabileceği çözümleri insanın önüne tekrar koyabilmek."

Sempozyumun düzenleme kurulu başkanı olan Prof. Dr. Mahmut Ay, Halidiliğin yalnızca tasavvuf tarihi açısından değil, siyasi, sosyal, ekonomik ve kültürel boyutlarıyla da ele alınması gereken önemli bir dini hareket olduğunu belirterek, bu yapının Osmanlı'nın son döneminden Cumhuriyet sonrasına uzanan etkilerine dikkati çekti.

Ay, program kapsamında 5'i Arapça, 30'u Türkçe olmak üzere toplam 35 tebliğin sunulacağını bildirdi.

Halidiliğin dar anlamda bir tarikat yapılanması olarak değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Ay, hareketin dini ve manevi boyutlarının yanı sıra siyasi, içtimai, iktisadi ve kültürel etkilerinin de bulunduğunu ifade etti.

Ay, Halidiliğin Osmanlı'nın son yüzyılına damga vuran önemli dini hareketlerden biri olduğunu, bu etkinin Cumhuriyet sonrasında da devam ettiğini kaydederek, "Halidiliği konuşmak, Cumhuriyet sonrası Türkiye'deki din anlayışını, dindar çevrelerin önemli bir kesiminin manevi, ahlaki, milli, siyasi, içtimai ve kültürel durumunu ve duruşunu, reflekslerini, yönelimlerini ve eğilimlerini konuşmak demektir." ifadelerini kullandı.

Bu nedenle Halidiliğin yalnızca ilahiyatçıların ve tasavvuf tarihi araştırmacılarının çalışma alanıyla sınırlı olmadığını dile getiren Ay, sosyal bilimlerin farklı disiplinlerini ilgilendiren bir araştırma konusu olduğunu kaydetti.

Ay, Mevlana Halid-i Bağdadi'nin manevi ve kültürel mirasının Türk-Kürt kardeşliği açısından önemli bir yere sahip olduğunu vurguladı.

Halid-i Bağdadi'nin Kürt asıllı bir alim ve sufi olduğunu belirten Ay, öncülüğünü yaptığı manevi geleneğin herhangi bir etnik kimlikle sınırlı kalmadığını, Türkler, Kürtler, Araplar ve farklı toplulukların yaşadığı geniş bir coğrafyada kabul gördüğünü anlattı.

Sempozyumun ilk oturumunda Halidilik üzerine konuşan İbn Haldun Üniversitesi Mütevelli Heyeti Başkanı Prof. Dr. İrfan Gündüz, Sultan 2. Abdülhamid'in İslam dünyası üzerindeki etkisini hilafet otoritesi ve hac ibadeti üzerinden değerlendirdi.

Gündüz, Osmanlı'nın son döneminde petrol gelirleri ve İslam dünyasının ekonomik kaynakları üzerindeki uluslararası güç mücadelelerine değinerek, Bağdat Paktı'nın kurulmasının bu çıkarlarla çatıştığını savundu.

Sultan 2. Abdülhamid'in Osmanlı'nın dağılma sürecini durdurmasında hilafet makamını etkin kullanmasının önemli rol oynadığını belirten Gündüz, Abdülhamid'in dünyanın farklı bölgelerindeki Müslümanlarla ilişkiler kurduğunu, buralara maddi desteklerin yanı sıra diplomat, alim ve din adamları gönderdiğini ifade etti.

Abdülhamid'in Uzak Doğu'ya yönelik politikalarına da değinen Gündüz, Çin'deki Müslümanlarla ilişkilerin geliştirilmesi amacıyla bölgeye din alimleri gönderildiğini anlattı.

Gündüz, Abdülhamid'in İslam dünyasının önde gelen isimlerini hac vesilesiyle bir araya getirdiğini belirterek, hac ibadetinin yalnızca bireysel ve dini bir görev olarak değil, aynı zamanda sosyal, siyasi ve ekonomik boyutlarıyla değerlendirilmesi gerektiğini kaydetti.

İZÜ İslami İlimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Hasan Kamil Yılmaz ile İslam Tarih, Sanat ve Kültür Araştırma Merkezi (IRCICA) Genel Direktörü Prof. Dr. Mahmud Erol Kılıç da aynı oturumda farklı bakış açılarıyla Halidilik konusunu ele aldı.

İstanbul İl Kültür ve Turizm Müdürü Hüseyin Keskin, İslam Alimleri Vakfı Başkan Vekili Abdülvahap Ekinci, çok sayıda akademisyen ve öğrencinin katıldığı sempozyum gün boyu eş zamanlı olarak gerçekleşecek Arapça ve Türkçe oturumların ardından sona erecek.