Hürmüz Boğazı krizi ABD ekonomisini nasıl etkiliyor?

Orta Doğu’daki savaşın Hürmüz Boğazı'nı kapatmasıyla tetiklenen küresel enerji krizi, ABD için stratejik bir güç gösterisi ve ekonomik kırılganlık kaynağı haline geldi. ABD, günlük 21,6 milyon varillik rekor üretim kapasitesine rağmen küresel fiyat şoklarına karşı savunmasız kaldı. Nisan 2026'da 120 dolara dayanan petrol fiyatları, talep yıkımına yol açtı. Boru hattı darboğazları ve enerji maliyetlerindeki artış stagflasyon endişelerini körüklerken, Fed'in manevra alanını daralttı. Michigan Tüketici Güven Endeksi tarihi diplere indi.

ABD Başkanı Trump, ülkenin en büyük petrol üreticisi olduğunu savunsa da entegre küresel piyasa yapısı bu tezi zayıflatıyor. ABD'nin Basra Körfezi'nden ithalatı toplam ithalatının yalnızca yüzde 8'ini oluştursa da petrol fiyatlarının küresel havuzda belirlenmesi nedeniyle tedarik zincirindeki kırılmalar iç piyasada fiyatları yukarı çekiyor. Ayrıca ABD, hafif ham petrol üretip ihraç ederken rafinerileri ağır ham petrole göre dizayn edildiği için ithalata yapısal bağımlılık taşıyor. Çatışmaların başlamasından nisan ayı başına kadar ABD'de petrol fiyatları yüzde 31, motorin fiyatları yüzde 41 arttı. ABD yönetimi, yaz aylarında uygulanan yakıt kısıtlamalarını askıya almak ve yüzde 15 etanol karışımlı benzin satışına izin vermek zorunda kaldı.

Savaş öncesinde zaten yavaşlayan ABD ekonomisinde kriz, enflasyon kanalında kendini gösteriyor. Dallas Fed analizlerine göre, boğazdaki kapanmanın süresine bağlı olarak 2026'nın dördüncü çeyreğinde manşet PCE enflasyonunda 0,35-1,47 yüzde puan, çekirdek enflasyonda 0,18-0,49 yüzde puan yükseliş bekleniyor. Fed Başkanı Powell, faiz oranlarını yüzde 3,5-3,75 aralığında sabit tutarken, finans piyasaları daha yüksek enflasyonu fiyatlıyor. On yıllık hazine tahvillerinin getirisi yüzde 4,4'ün üzerine çıktı. S&P 500 yüzde 2,2, Dow Jones yüzde 4,0 değer kaybederken, VIX endeksi yüzde 11,7 yükseldi. Dolar Endeksi yüzde 2,0 değer kazandı. ABD yönetimi, enflasyonu kontrol altına almak ve enerji maliyetlerini düşürmek için Stratejik Petrol Rezervinden 172 milyon varil serbest bıraktı ve Jones Yasası muafiyeti devreye aldı. Ancak fiyatları düşürme çabası, ABD kaya petrolü sektörü için karlılık açmazı yaratıyor.

Trump'ın ilan ettiği geçici ateşkesin kalıcı barışa dönüşüp dönüşmeyeceği belirsiz. IEA, IMF, Goldman Sachs gibi kuruluşların senaryolarına göre: İyimser senaryoda petrol ihracatında yüzde 1,4 kayıp ve fiyatların 85-95 dolar bandına çekilmesi öngörülüyor. Baz senaryoda çatışmanın üç ay sürmesiyle ihracatta yüzde 5-6 daralma ve fiyatların 110-130 dolar aralığında sabitlenmesi bekleniyor. Kötümser senaryoda ise İran'ın Hark Adası'ndaki tesislerin kalıcı hasar görmesi ve tam blokaj durumunda küresel ihracatta yüzde 8-9 yapısal yıkım, petrol fiyatlarının 150 doların üzerine, Avrupa doğalgaz fiyatlarının 120 avroya çıkması öngörülüyor. Bu senaryo, 1970'lerin sonlarındaki arz şoklarıyla kıyaslanabilir.