İbnü’l-Hümâm ve İbn Abdüsselâm: İki Büyük İslam Âlimi
Bu yazıda, Hanefî-Maturidî geleneğinin önde gelen âlimi İbnü’l-Hümâm ile Şâfiî mezhebinin otoritesi İzzüddîn b. Abdüsselâm’ın hayatı ve ilmî kişilikleri ele alınmaktadır.
Önceki yazıda İbnü’l-Hümâm’ın görüşüne değinilmişti. Bu yazıda ise önce İbnü’l-Hümâm (1388-1457) tanıtılmaktadır. Hanefî-Maturidî geleneğinin Mısırlı âlimi olan İbnü’l-Hümâm, fıkıh, hadis ve kelâm bilginidir. En bilinen eseri, el-Hidâye şerhi Fethu’l-Kadîr’dir. Sivas kökenli olup Kahire’de doğup vefat etmiştir. Talebesi Sehâvî ve diğer âlimler onu müctehid olarak nitelendirmiştir.
İbn Abdüsselâm (ö. 660/1262) ise “sultânülulemâ” ve “şeyhülislâm” lakaplarıyla anılır. Mısır ve Suriye’deki karışıklıklar döneminde yaşamış, siyasetle ve kelâmî tartışmalarla ilgilenmiştir. Haçlılara karşı yardım isteyen Eyyûbî sultanını eleştirerek hapsedilmiş, ardından sürgüne gönderilmiştir. Daha sonra Mısır’da Şâfiî mezhebinin otoritesi haline gelmiştir. Bir caminin sahasına eğlence yeri yapılması emrine karşı çıkarak inşaatı yıkmış ve kadılıktan istifa etmiştir. Memlük sultanı Baybars’a biat etmekten kaçınmış, ancak ikna edilmiştir. Kölelikten âzat edilen emîrlerin durumuyla ilgili fetvası nedeniyle sultanla arası açılmış, ancak sonrasında barışılmıştır. Bu olaydan sonra kendisine “bâyiu’l-mülûk” lakabı verilmiştir.