Koçluk Yöneticilerin Kendilerini Keşfetmelerini ve Sorumluluk Almalarını Teşvik Ediyor

Türkiye'deki İngiliz Ticaret Odası'nın geçtiğimiz hafta İstanbul Grand Hyatt otelde düzenlediği "İş Liderleri İçin Değişim Yönetimi Zorlukları" konulu panele Türkiye'nin en büyük şirketlerinin İK yöneticileri katıldı. Koçluk ve mentorluk uygulamalarının organizasyonlara kazandırdığı değerlerin tartışıldığı etkinlikte ana konuşmacı dünyanın önde gelen yönetici koçluğu eğitim kurumlarından, Londra merkezli Academy of Executive Coaching'in (Yönetici Koçluğu Akademisi) kurucusu John Leary-Joyce idi. Joyce'un yaptığı sunumun ardından Sabancı Holding İK Direktörü Revna Besler, General Electric Türkiye İK Direktörü Belgin Ertam ve Avea Yetenek Yönetimi Çalışan Gelişimi Direktörü Aslı Barış Seyis'in konuşmacı olarak yer aldığı "İş Liderleri İçin Değişim Yönetimi Zorlukları" konulu bir panel düzenlendi. Panelin moderatörlüğünü EMCC (Avrupa Mentorluk ve Koçluk Konseyi) Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Rıza Kadılar üstlendi.

Yaratıcılık ve inovasyon, kontrol ve düzen ile bir arada var olabilir

Academy of Executive Coaching'in (Yönetici Koçluğu Akademisi) kurucusu John Leary-Joyce, etkinliğin katılımcılarına "Koçluk ve Mentorluk Aracılığıyla İnovasyon ve Değişime Fırsat Yaratmak" konulu bir sunum yaptı. Kurumlarda yaratıcılık ile kontrolün, düzen ile serbestliğin tıpkı bir tahterevallideki gibi dengede olması gerektiğini söyleyen Leary-Joyce, bu iki kavramın birlikte var olması ile verimliliğin artacağını, inovasyonun önünün açılacağını ifade etti.

Koç çözüm yolunu göstermez, kişinin kendi çözümünü bulmasını sağlar

İş hayatında eğitim, mentorluk ve koçluk kavramlarının sıklıkla birbirleri ile karıştırıldığını kaydeden John Leary-Joyce, bu üç kavramı birbirlerinden ayıran en önemli unsurun, hizmet alan kişiye sunulan tavsiyeler arasındaki seviye farkı olduğunun altını çizdi. Koçluğun tanımını, "kişinin özünde var olan bilgeliği, uzmanlığı ve deneyimi ortaya çıkararak yönetim ve liderlik performansını geliştirmek" olarak belirleyen AoEC Kurucusu, Koçluğu mentorluk ve öğretim gibi kavramlara kıyasla daha zorlu yapan esas unsurun koçluk hizmetinden yararlanan kişinin karşılaştığı sorunları kendisinin çözmesi ve verilmesi gereken kararları da yine kendisinin vermesinin gerekliliği olduğunu vurguladı. "Koçluğun temelinde insanın kendini keşfetmesi yatar" diyen Leary-Joyce, koçun, ilgilendiği kişinin sorunlarını çözmek için değil o sorunları bizzat ilgilenilen kişinin kolaylaştırmak için var olduğunu kaydetti.

Mentorluk daha çok büyükbabalık yapmaktır

"Öğretimde bir öğretmen ve bir öğrenci vardır. Burada öğretmen aktif, öğrenen ise pasif konumdadır. Süreç tamamen öğretmenin kontrolündedir ve etkileşim yok denecek kadar azdır. Öğretmen öğrenciyi boş bir levha olarak kabul edip onu doldurmaya çalışır" diyen John Leary-Joyce, mentorluk ve koçluğun öğretimden farkını şöyle açıkladı: "Mentorlukta söz konusu aktarım daha düşük yoğunluktadır. Mentorluk bu yönüyle daha çok bir büyükbabanın torunlarıyla ilişkisine benzer. Mentor, mentorluk hizmeti alan kişiye doğru yolu doğrudan göstermese bile ona rehberlik eder. Koçlukta ise diğer iki kavramdan farklı olarak kontrol tamamen koçluk alan kişidedir. Koç, karşısındaki insana seçmesi gereken yolu ya da alması gereken kararı göstermez. Yaptığı şey, karşısındaki insanın doğru kararı kendi özünde bulmasını sağlamaktır. Koçluğa karşı direniş de bu yüzden daha fazladır. Zira koçlukta kişiden kendi sorunlarını çözmesi ve kendisini gerçek anlamda keşfetmesi ısrarlı bir şekilde istenir."

Kaykaycı çocuk sanatını ancak kendi sorumluluğunu alarak öğrenir

Koçluk uygulamalarını benimseyen şirketlerin performanslarında gözle görülür bir artış olduğunu Uluslararası Koçluk Federasyonu verileri ile gösteren John Leary-Joyce, kurumların koçluğu uygularken dikkat etmeleri gereken en önemli noktalardan birinin çalışanlara yaptıkları işe dair bir "amaç" ve "anlam" kazandırmak olduğunu söyledi. Britanya'da birçok işsiz genç olduğunu hatırlatan Leary-Joyce, çoğu işsiz gencin gün boyu sokaklarda kaykay ile kaydığını ancak kendilerine tam teçhizatlı bir kaykay öğrenme okulu sunulduğunda bu okula asla kaydolmayacaklarını söyledi. Kaykaycı çocukların hobilerini icra etme süreçlerindeki en önemli motivasyonun yaptıkları işe kendi tarzlarını katmak olduğunu söyleyen Leary-Joyce çalışanların da yaptıkları işte anlam bulmaları için belirli bir özerkliğe sahip olmaları ve kendi tarzlarını geliştirmelerine izin verilmesi gerektiğini ifade etti.

Koçluğun temel prensipleri

Koçluğun temel prensiplerini, yeteneği geliştirmek, öz keşfi kolaylaştırmak, koçluk alan kişinin kontrolüne saygı duymak ve kararları kendisinin almasını sağlamak olarak açıklayan Leary-Joyce, koçluğun dört ana becerisinin ise katılım, dinleme, sorgulama ve temellendirme olduğunun altını çizdi. Koçluğu bir kurumun işleyişine dahil etmenin dört yolu bulunduğunu söyleyen deneyimli danışman bunları şöyle sıraladı:

1.Temel koçluk becerilerini tüm yönetim seviyelerinde öğretmek

2.Üst seviyede yönetim koçluğu uygulamak

3.Koçluğu yönetim ve liderlik gelişim kurslarına adapte etmek

4.Koçluğu destekleyen İK çalışanlarına inisiyatif sağlamak

Koçluk alanlar başta direniş gösterse de daha sonra faydalarını anlıyor

Etkinlikte John Leary-Joyce'un konuşmasının ardından "İş Liderleri İçin Değişim Yönetimi Zorlukları" konulu panele geçildi. Avea Yetenek Yönetimi Çalışan Gelişimi Direktörü Aslı Barış Seyis, panelde şunları söyledi: "Koçluk kültürü yaratmak istiyorsanız, ilk adımınız üst yönetimin sizi desteklemesini sağlamak olmalıdır. Üst yönetimin desteği, koçluğu anlaması ve bilmesi başarıya giden yolda önünüzü açıyor. İnsanların potansiyellerini görmek, ihtiyaçlarını tespit etmek süreçte önem taşıyor. Zaman içinde bunu keşfettik, buna odaklandık ve yöneticilerimiz bizden koçluk almak istediler. Şimdi ise kıymetini çok iyi anlıyorlar."

Sabancı Holding İK Direktörü Revna Besler ise panelde şunları kaydetti: "2000lerin başlarında çeşitli değerlendirme merkezleri performans koçluğu çalışmalarını özellikle saha personeli için çok kullanıyor ve birebir koçluk sunuyorlardı. Koçluk konusunda yönetici ve yönetici adaylarına ulaşmaya çalıştığımızda ciddi bir direnişle karşılaştık. Bunun sebebi karşı tarafta oluşan 'acaba bende sıkıntı mı var' kuşkusuydu. Koçlukta en önemli unsur kişinin bu yöntemi benimsemesi ve gerçekten istemesidir. Kendisini ve potansiyelini gerçekten isteyen insanları başarılı koçluk uygulamaları sonucunda yurtdışındaki operasyonlara yönetici olarak gönderdik."

General Electric Türkiye İK Direktörü Belgin Ertam ise şunları kaydetti: "Mentorluk ve koçluk Türkiye'de yeni yeni oturmaya başlayan kavramlar. Biz mentorluğu çapraz usulde uyguladık. Farklı departmanlardaki yöneticilerin yönetici adayları ile buluşarak deneyimlerini paylaşmalarını istedik. Elbette bir direniş ile karşılaşıyorsunuz ancak bunu da iyi planlama ile aşmanız mümkün. Koçluk daha çok kocaman bir denizin ortasında gidecek yönü belirlemekle alakalı. Koçu bu süreçte, yanında olduğunu hissettiren ama asla o yolu seçmeyen kişi olarak tanımlayabiliriz."

EMCC Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Dr. Rıza Kadılar ise etkinlikle ilgili olarak şu açıklamayı yaptı: "İş dünyasında başarı için hep operasyonel yapıların iş planları, pazarlama, satış ve strateji üzerine çalıştık. Ancak şimdi görüyoruz ki bunların başarıya ulaşması için en önemli faktör değişime ayak uyduran hatta değişime liderlik edecek yöneticiler... Hep ifade edildiği gibi 'şirket kültürü, stratejiyi kahvaltıda yer" yani eğer kültürel olarak değişimi yerleştiremezseniz yaratacağınız stratejilerin etkisi de fazla olamıyor. İşte bu anlamda koçluk ve mentorluk uygulamalarının somut olarak neye dayalı olduğunu en yakın isimlerden bir kez daha dinleme fırsatı bulduk."

Toplantının açılışını yapan REED Türkiye Genel Müdürü Asiye Özçelik Yıldırım ise şunları söyledi: "Yeni ekonominin çalışma dünyasında aidiyet ve motivasyon, önemleri her geçen gün artan kurumlar arasında. İnsan kaynakları profesyonellerinin bu tür etkinliklerde bir araya gelip fikir paylaşımda bulunmaları, iş verimliliği üzerinde uzun vadeli olumlu etkiler yaratıyor. Bu vesileyle toplantıyı düzenleyen Türkiye'deki İngiliz Ticaret Odası'na teşekkür ediyorum."

Yönetici Koçluğu ve Mentorluğu Enstitüsü (IoECM) Kurucusu Gamze Acar Bayraktaroğlu, şu açıklamayı yaptı: "Günümüzde üst düzey yöneticilerin kendilerini daha da geliştirebilecekleri imkanları yaratmak gerekiyor. Bir süre önce Academy of Executive Coaching, Türkiye operasyonlarını başlatarak bu sürece katkı sağladı. Türkiye'ye getirilen bu programa, birlikte çalıştıkları insanların ya da diğer profesyonellerin potansiyellerini açığa çıkarmak isteyen herkes başvurabiliyor. Dört farklı modülden oluşan 7 günlük eğitim yalnızca 5 ay içerisinde tamamlanıyor. Koçluk ve mentorluk alanındaki önde gelen yaklaşımların bir sentezini taşıyan içeriğiyle öne çıkan program, katılımcılarının kendi birikimleri ve güçlü yanlarından yararlanarak kendilerini daha iyi ifade edebilmelerini ve özgün yaklaşımlarını ortaya koyabilmelerini sağlıyor."