Ovp: Program Döneminde Toplam İstihdamın 1.8 Milyon Kişi Artması Öngörülüyor

Orta Vadeli Program (OVP) 2014-2016'ya göre program döneminde işgücüne ve istihdama katılımın artırılmasına yönelik uygulanacak politikalar sonucunda tarım dışında ilave bin 809 bin kişinin istihdam edilmesi bekleniyor. Bu dönemde tarım istihdamında beklenen sınırlı artışın etkisiyle toplam istihdam artışının 1 milyon 833 bin kişi olacağı öngörülüyor. 2013 yılı sonunda yüzde 51 olması beklenen işgücüne katılım oranının dönem sonunda yüzde 51.9'a ulaşması hedefleniyor.

Orta Vadeli Programı'nın (2014-2016) Kabul Edilmesi Hakkında Karar 8 Ekim tarihli Mükerrer Resmi Gazete'de yayımlandı. Buna göre OVP'de finansal göstergelerdeki dalgalanmanın reel ekonomiye etkisinin sınırlı kalacağı öngörüsü altında, 2013 yılında büyümenin yüzde 3.6 olacağı tahmin edildi.

-TOPLAM İSTİHDAM ARTIŞI 1.8 MİLYON KİŞİ OLMASI BEKLENİYOR-

Program döneminde işgücüne ve istihdama katılımın artırılmasına yönelik uygulanacak politikalar sonucunda tarım dışında ilave bin 809 bin kişinin istihdam edilmesi bekleniyor. Bu dönemde tarım istihdamında beklenen sınırlı artışın etkisiyle toplam istihdam artışının 1 milyon 833 bin kişi olacağı öngörülüyor.

2013 yılı sonunda yüzde 51 olması beklenen işgücüne katılım oranının dönem sonunda yüzde 51.9'a ulaşması hedefleniyor. İş ve aile yaşamını uyumlaştırma politikalarının hayata geçirilmesiyle, kadınların işgücüne katılım oranının 2013 yılına göre 1.3 puan artarak yüzde 32.7'ye ulaşacağı tahmin ediliyor.

2013 yılında yüzde 46.2 olması beklenen istihdam oranının dönem sonunda yüzde 47.3'e yükselmesi bekleniyor. Böylece dönem sonunda toplam 27 bin 525 bin kişi istihdam edilmiş olacak. İstihdamda tarım sektörünün ağırlığının 2013 yılında yüzde 23.6 olarak gerçekleşmesi beklenirken, dönem sonunda bu oranın yüzde 22.1'e gerileyeceği tahmin edildi.

2013 yılı sonunda yüzde 9.5 olacağı tahmin edilen işsizlik oranının, 2016 yılında yüzde 8.9 seviyesine gerileyeceği öngörüldü.

-ALTIN HARİÇ TUTULDUĞUNDA CARİ AÇIĞIN GSYH'YA ORANININ YÜZDE 6.1 OLMASI ÖNGÖRÜLDÜ-

OVP'de 2013 yılında altın ve enerji hariç dış ticaret açığının nominal olarak 2012 yılı seviyesinde kalması öngörüldü. Buna rağmen net altın ticaretindeki bozulma nedeniyle 2013 yılı dış ticaret açığının 98 milyar dolara ulaşması beklentisi vurgulandı. Dış ticaret açığındaki bu gelişmeler neticesinde 2012 yılında yüzde 6.1'e gerileyen cari işlemler açığının GSYH'ya oranının, 2013 yılı sonunda yüzde 7.1'e yükselmesi bekleniyor. Altın ticareti hariç tutulduğunda ise cari açığın GSYH'ya oranının ise yüzde 6.8'den yüzde 6.1'e düşeceği tahmin edildi.

-ÖZEL KESİM TASARRUF ORANININ YÜZDE 9.7'YE YÜKSELMESİ BEKLENİYOR-

27 Eylül 2013 tarihi itibarıyla bireysel emeklilik sistemine, 2012 yılı sonuna göre 740 bin kişiyi aşan yeni katılım oldu, aynı dönemde fon büyüklüğü ise 24.3 milyar TL'yi aştı. Bireysel emeklilik sisteminin, 2013 yılındaki ivmesini sürdürmesiyle, orta vadede yurt içi tasarrufların artırılmasında önemli bir rol üstleneceği öngörüldü.

Özel tüketimdeki hızlı artış nedeniyle, GSYH'ya oran olarak, özel kesim tasarruf oranının 2012 yılındaki yüzde 11.6 seviyesinden, 2013 yılında yüzde 9.7'ye gerilemesi bekleniyor. 2012 yılında yüzde 2.9 olarak gerçekleşen kamu kesimi tasarruf oranının ise 2013 yılında aynı seviyesini koruması öngörüldü. Böylece toplam yurt içi tasarruf oranının bir önceki yıla göre 1.9 puan düşerek 2013 yılında yüzde 12.6 olacağı tahmin edildi.

-ÖZEL YATIRIM HARCAMALARININ GSYH İÇİNDEKİ PAYININ YÜZDE 14.8'E GERİLEMESİ BEKLENİYOR-

2013 yılında özel yatırım harcamalarının GSYH içindeki payının 2012 yılındaki yüzde 16 seviyesinden yüzde 14.8'e gerilemesi bekleniyor. Aynı dönemde kamu yatırımlarının GSYH içindeki payının ise 0.4 puan artarak yüzde 4.8'e yükselmesi öngörülüyor. Böylece toplam yatırımların GSYH içindeki payının yüzde 19.6 olarak gerçekleşmesi hedefleniyor.

-TASARRUF-YATIRIM AÇIĞININ GSYH'YA ORANININ YÜZDE 6.9'A YÜKSELMESİ BEKLENİYOR-

2011 yılında GSYH'ya oranla yüzde 9.5 seviyesine ulaşan tasarruf-yatırım açığı, alınan makro ihtiyati tedbirler sonucunda 2012 yılında yüzde 5.8'e düşürüldü. 2013 yılında yatırımlardaki azalmaya rağmen toplam tasarruflardaki önemli düşüş sonucunda tasarruf-yatırım açığının GSYH'ya oranının yüzde 6.9'a yükselmesi bekleniyor.

-GENEL DEVLET TOPLAM GELİRLERİNİN GSYH'YA ORANININ YÜZDE 39.7 DÜZEYİNDE GERÇEKLEŞMESİ BEKLENİYOR-

GSYH'ya oran olarak, faiz giderleri hariç genel devlet harcamaları ile özelleştirme gelirleri hariç genel devlet gelirleri son yıllardaki artış eğilimini 2012 ve 2013 yıllarında da devam ettirdi. 2013 yılında genel devlet toplam gelirlerinin GSYH'ya oranının bir önceki yıla göre 1.9 puan artarak yüzde 39.7 düzeyinde gerçekleşmesi bekleniyor.

-GENEL DEVLET GELİRLERİNDEKİ ARTIŞTA TEDAŞ VE BOTAŞ'TAN VERGİ BORÇLARINA MAHSUBEN YAPLAN TAHSİLATLAR ETKİLİ OLDU-

Genel devlet gelirlerindeki artışta, TEDAŞ ve BOTAŞ'tan geçmiş yıllar vergi borçlarına mahsuben yapılan tahsilatların da etkisiyle dolaylı vergilerle sosyal güvenlik prim gelirlerindeki artış belirleyici oldu. Genel devlet harcamalarının GSYH'ya oranının ise 2013 yılında bir önceki yıla kıyasla 1.9 puan artarak yüzde 40.8 düzeyine yükselmesi bekleniyor. Söz konusu artışın 1.3 puanlık kısmı bir önceki yılda olduğu gibi cari nitelikli harcamalardan kaynaklanıyor. 2013 yılında genel devlet yatırım harcamalarının GSYH'ya oranının 0.5 puan artması bekleniyor.

Genel devlet açığının 2013 yılında GSYH'ya oranının yüzde 1 olması bekleniyor. Faiz harcamaları ve özelleştirme gelirleri hariç genel devlet fazlasının yüzde 1.7, program tanımlı genel devlet faiz dışı fazlasının ise yüzde 0.8 olacağı tahmin ediliyor.

-KAMU KESİMİ BORÇLANMA GEREKİĞİ 2013 YILINDA YÜZDE 0.8'E GERİLEMESİ BEKLENİYOR-

Bu gelişmelere paralel olarak, GSYH'ya oranla, 2012 yılında yüzde 1 olarak gerçekleşen kamu kesimi borçlanma gereğinin 2013 yılında yüzde 0,8'e gerilemesi, yüzde 36.2 olarak gerçekleşen AB tanımlı genel devlet borç stokunun ise yüzde 35'e düşmesi bekleniyor.

-2014 YILI BÜYÜMESİ YÜZDE 4 OLARAK ÖNGÖRÜLDÜ-

2014 yılında GSYH büyümesi yüzde 4 olarak öngörüldü. 2015 ve 2016 yıllarında ise üretken alanlara yönelik yatırımlarla desteklenen, daha çok yurt içi tasarruflarla finanse edilen, verimlilik artışına dayalı bir büyüme stratejisiyle GSYH artış hızı yüzde 5 olarak hedeflendi. Özellikle sanayi sektöründe üretimde verimliliği artırmaya yönelik politikalar yoluyla TFV'nin büyümeye katkısı artırılacak ve üretim faktörleri açısından daha dengeli bir büyüme yapısına geçiş sağlanacak. Aynı zamanda ekonominin rekabet gücü artırılarak cari açık sorunu yaşanmadan büyümenin hızlandırılması sağlanacak. Bu kapsamda, 2012 ve 2013 yıllarında negatif gerçekleşen ve 2014 yılından itibaren pozitife dönmesi beklenen TFV'nin büyümeye katkısının, program dönemi sonunda yüzde 17'ye yükselmesi öngörülüyor. Program döneminde, reel olarak yıllık ortalamada, özel ve kamu tüketim harcamalarının yüzde 3.5, özel sabit sermaye yatırımlarının yüzde 7.7, kamu sabit sermaye yatırımlarının ise yüzde 3.3 oranında artması öngörülüyor. Son yıllarda önemli ölçüde düşen yurt içi tasarrufların dönem boyunca artarak Program dönemi sonunda yüzde 16'ya ulaşması bekleniyor. Bu gelişmede özel kesim tasarruflarındaki artış belirleyici olacaktır. Program dönemi boyunca kamu ve özel kesim tasarruf yatırım açığının azalması öngörülüyor.

-KAMU KESİMİ AÇIĞI PROGRAM DÖNEMİ SONUNDA YÜZDE 0.5'E GERİLEYECEK-

OVP'de yer alan hedefler arasında şu önemli başlıklar da yer alıyor:

"-2013 yılı sonunda yüzde 0.8 olacağı tahmin edilen kamu kesimi açığının GSYH'ya oranının, Program dönemi sonunda yüzde 0.5'e gerilemesi hedefleniyor.

-2016 yılı genel devlet açığının GSYH'ya oranının, 2013 yılında gerçekleşmesi beklenen yüzde 1 seviyesinden yüzde 0.5'e düşmesi hedefleniyor.

-2013 yılında GSYH'ya oran olarak yüzde 0.9 düzeyinde olması beklenen program tanımlı kamu kesimi fazlasının sürekli artarak Program dönemi sonunda yüzde 1.3'e yükselmesi öngörülüyor.

-Genel devlet harcama ve gelirlerinin GSYH'ye oranlarının, 2013 yılındaki sırasıyla yüzde 40.8 ile yüzde 39.7 olan seviyelerinden Program dönemi sonunda kademeli bir azalışla yüzde 38.2 ve yüzde 37.7'ye gerilemesi bekleniyor.

-2013 yılında GSYH'ye oran olarak yüzde 29 olarak gerçekleşen sosyal güvenlik primleri dahil, ret ve iadeler hariç vergi yükünün tedrici bir azalışla Program dönemi sonunda yüzde 28.3'e gerileyeceği öngörülüyor.

-GSYH'ya oran olarak, 2013 yılında yüzde 35 düzeyinde gerçekleşmesi beklenen AB tanımlı genel yönetim nominal borç stokunun Program dönemi sonunda yüzde 30'a gerilemesi öngörülüyor.

-OVP döneminde KİT sisteminin finansman açığı vermeden faaliyetlerini gerçekleştirmesi hedefleniyor.

-Program döneminde yıllık ortalamada reel olarak ihracatın yüzde 8.1, ithalatın ise yüzde 6.2 oranında artacağı tahmin ediliyor.

-DÖNEM SONUNDA İHRACAT HEDEFİ 202.5 MİLYAR DOLAR-

-2013 yılında 153.5 milyar dolar olması beklenen ihracatın dönem sonunda 202.5 milyar dolara, 251.5 milyar dolar olması beklenen ithalatın dönem sonunda 305 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor. Böylece 2013 yılında 98 milyar dolar olan dış ticaret açığı dönem sonunda 102.5 milyar dolara yükselecek.

-2013 yılı sonunda 59 milyar dolar olacağı tahmin edilen enerji ithalatının, büyüme performansı ve petrol fiyatlarındaki beklentilere göre dönem sonunda 64,5 milyar dolara yükselmesi bekleniyor.

-Dış ticaret hadlerinde kısmi iyileşme öngörülüyor.

-TURİZM GELİRLERİNİN PROGRAM DÖNEMİ SONUNDA 34.5 MİLYAR DOLARA ULAŞACAĞI TAHMİN EDİLİYOR-

-2013 yılında 29 milyar dolar olacağı tahmin edilen turizm gelirlerinin program dönemi sonunda, yıllık ortalama yüzde 6 oranında artışla, 34.5 milyar dolara ulaşacağı tahmin ediliyor.

-Program döneminde yurt içi tasarrufları artırmaya ve ekonominin üretim yapısının ithalata olan yüksek bağımlılığını azaltmaya yönelik politikaların da katkısıyla, 2013 yılında yüzde 7.1 olarak gerçekleşmesi beklenen cari işlemler açığının GSYH'ya oranının dönem sonunda yüzde 5.5'e inmesi hedefleniyor.

-Toplam talep koşullarının enflasyona düşüş yönünde yaptığı katkının Program döneminde devam edeceği öngörüldü. Gıda enflasyonunun yüzde 7 civarında dalgalanacağı ve vadeli işlemler piyasaları göstergeleri dikkate alınarak brent tipi ham petrol fiyatının 2013 yılındaki 108.8 dolar seviyesinden tedricen azalarak dönem sonunda 93.1 dolara gerileyeceği varsayıldı. TÜFE yıllık artış hızının 2014 yılındaki yüzde 5.3 seviyesinden dönem sonunda yüzde 5'e gerileyeceği tahmin edildi.

-Vergi ve kredi maliyetlerinin farklılaştırılması gibi araçlarla üretken olmayan yatırımların cazibesi azaltılacak ve tasarruflar üretken alanlarda yatırımlara yönlendirilecek.

-Özelleştirme politikası, yurt içinde üretken alanlara yeni yatırımlar yapılması politikasıyla eşgüdüm içerisinde uygulanacak."

/**

TEMEL EKONOMİK BÜYÜKLÜKLER

2013 (1) 2014 (2) 2015 (2) 2016 (2)

BÜYÜME

GSYH (Milyar TL, Cari Fiyatlarla) 1.559 1.719 1.895 2.095

GSYH (Milyar Dolar, Cari Fiyatlarla) 823 867 928 996

Kişi Başına Milli Gelir (GSYH,Dolar) 10.818 11.277 11.927 12.670

GSYH Büyümesi (3) 3,6 4,0 5,0 5,0

Toplam Tüketim (3) 4,3 3,2 3,8 3,6

Kamu 7,8 3,0 3,3 4,2

Özel 3,8 3,2 3,8 3,5

Toplam Sabit Sermaye Yatırımı (3) 3,1 3,6 8,6 8,1

Kamu 19,5 -3,5 9,9 3,9

Özel -0,8 5,7 8,2 9,2

Toplam Yurt içi Tasarruf/ GSYH 12,6 13,8 14,9 16,0

Kamu 2,9 2,4 3,0 3,4

Özel 9,7 11,4 11,9 12,7

Toplam Nihai Yurt içi Talep (3) 4,0 3,3 5,0 4,7

Toplam Yurt içi Talep (3) 5,1 3,2 5,0 4,8

İSTİHDAM

Nüfus (Yıl Ortası, Bin Kişi) 76.055 76.911 77.770 78.632

İşgücüne Katılma Oranı (%) 51,0 51,3 51,6 51,9

İstihdam Düzeyi (Bin Kişi) 25.692 26.257 26.901 27.525

İstihdam Oranı (%) 46,2 46,5 46,9 47,3

İşsizlik Oranı (%) 9,5 9,4 9,2 8,9

DIŞ TİCARET

İhracat (fob) (Milyar Dolar) 153,5 166,5 184,0 202,5

İthalat (cif) (Milyar Dolar) 251,5 262,0 282,0 305,0

Ham Petrol Fiyatı-Brent (Dolar/Varil) 108,8 103,2 97,6 93,1

Enerji İthalatı (Milyar Dolar) 59,0 61,0 62,0 64,5

Dış Ticaret Dengesi (Milyar Dolar) -98,0 -95,5 -98,0 -102,5

İhracat/ İthalat (%) 61,0 63,5 65,2 66,4

Dış Ticaret Hacmi/ GSYH (%) 49,2 49,4 50,2 50,9

Turizm Gelirleri (Milyar Dolar) (4) 29,0 31,0 32,0 34,5

Cari İşlemler Dengesi (Milyar Dolar) -58,8 -55,5 -55,0 -55,0

Cari İşlemler Dengesi/ GSYH (%) -7,1 -6,4 -5,9 -5,5

Altın Hariç Cari İşlemler Den/GSYH(%) -6,1 -6,1 -5,6 -5,2

ENFLASYON

GSYH Deflatörü 6,3 6,0 5,0 5,3

TÜFE Yıl Sonu % Değişme 6,8 5,3 5,0 5,0

Not: Tablodaki rakamlar yuvarlamadan dolayı toplamı vermeyebilir.

(1) Gerçekleşme Tahmini (2) Program

(3) Sabit fiyatlarla yüzde değişimi göstermektedir.

(4) Ödemeler dengesinde gösterildiği şekliyledir.**/