Partideki Taciz ve Russkaya Obshina'nın Saldırısı

Uyarı: Bazı okurları rahatsız edebilecek ifadeler yer alıyor.

Katya, 30. doğum günü pastasının mumlarını üflemek üzereyken, partisi için seçtiği gece kulübüne maskeli adamlar girdi.

Bu kişiler onu ve arkadaşlarını fiziki ve sözlü olarak taciz etti.

BBC Dünya Servisi'nden gazetecilere o anları anlatırken, "Bize homofobik hakaretler ediyorlardı. Her taraftan şiddete uğrayanların seslerini duyabiliyordum" dedi.

Annesine elleri ve dizleri üzerinde durma talimatı verildiğini de anlattı.

Bu baskın Russkaya Obshina adlı bir sivil milis grubu tarafından düzenlendi.

Bu grup, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in Batı liberalizmi olarak tanımladığı olgulara karşı, geleneksel değerleri öne çıkarma söylemini sokağa yansıtma hedefiyle hareket ediyor.

Grubun bazı baskınlarına polis memurları da katılıyor.

Russkaya Obshina, sosyal medyada paylaştığı bir videoda, böyle baskınlarda Rusya'da yasadışı ilan edilen LGBT "propagandası" kanıtı aradığını belirtti.

Partide bu tür bir şey bulunamasa da Katya yine de kolluk kuvvetleri tarafından sorguya çekildi.

Dokuz ay sonra, gece kulübünün duvarında asılı duran kırmızı haç şeklindeki neon lamba nedeniyle dini değerlere hakaret suçundan mahkum edildi.

Russkaya Obshina, Rusya'daki aşırı milliyetçi gruplar arasındaki en büyük oluşum.

Yaptığımız araştırma, grubun yaptığı baskınların sayısının son iki yılda hızla arttığını ortaya koydu.

Ayrıca grubun, Kremlin'e yakın isimler tarafından yönetilen hayır kurumlarından fon aldığına dair kanıtlar da elde ettik.

Yaşadığı kent olan Arkhangelsk'te alternatif gruplar için düzenlediği partilerle tanınan Katya, polis sorgusu sırasında kendisine kendisine geleneksel değerlere uymadığı ve "onda bir sorun olduğunun" söylediğini anlattı.

Bu soruşturma sonrasında 200 saat kamu hizmeti cezasına çarptırıldı.

Russkaya Obshina üyesi bir tanık da mahkemede Katya aleyhine ifade verdi.

Partide, "haç sergilenmesinin kendisinde duygusal şok ve derin kafa karışıklığı yarattığını" öne sürdü.

Davaya ilişkin haberler, yerel medyada ve Russkaya Obshina'nın sosyal medya kanallarında yer aldı. Katya süreçte internet üzerinden gelen tehditler nedeniyle artık korku içinde yaşadığını söylüyor.

Ancak Katya hikayesini BBC ile paylaşmanın önemli olduğunu da söyledi.

BBC Dünya Servisi'nden gazeteciler, bu haber için geçtiğimiz yıl boyunca Katya ile benzer durumlar yaşayanlarla görüştü. Haber için Russkaya Obshina'nın mevcut ve eski üyelerinden altı kişiyle de konuştuk.

Kasaba ve şehirlerde devriye gezen, dükkanlara, depolara, pansiyonlara, gece kulüplerine ve kürtaj kliniklerine baskın düzenleyen, geleneksel değerleri ihlal ettiği, potansiyel olarak yasayı çiğnediğini düşündükleri her türlü faaliyetin peşine düşen, son derece motive olmuş milliyetçi ve dindar Ruslardan oluşan bir hareket görüntüsü ortaya çıktı.

Bu grup hedef aldığı kişilerin yargılanması için de sonrasında lobi faaliyeti yapıyordu.

Russkaya Obshina üyelerinin hedefini çoğunlukla göçmenler oluşturuyor.

Gruba ait videolarda, göçmenler işyerlerinde veya iş dışındaki ortamlarda hedef alınıyor. Bu kişilerin çeşitli suçlamalara maruz bırakıldığı görülüyor.

Yaptığımız incelemede, grubun paylaşımlarının dörtte birinde göçmenlere atıfta bulunulduğunu ve sıklıkla ırkçı ifadeler kullanıldığını gördük.

Russkaya Obshina, BBC'nin yorum talebine yanıt vermedi ancak sosyal medyadan iddialarımıza şu açıklamayı yaptı:

"Russkaya Obshina, kurumsal bir yapısı ve üyelik sistemi olmayan bir topluluk olsa da BBC'deki büyük akıllar, bir şekilde Obshina'nın eski ve mevcut üyelerini 'buldu'.

"Sokaktan herhangi birini alıp Obshina üyesi diye çağırırsanız, ağzına istediğiniz saçmalığı koyabilirsiniz."

BBC ekibi sadece birkaç ay önce gruptan ayrıldığını söyleyen biriyle konuştu.

Ukrayna'daki cepheden yaralı dönen bu kişi, gruptaki birçok erkek gibi, Rus toplumunda bir rol ve amaç arayan eski bir askerdi.

Dimitri adını verdiğimiz bu adam, aldığı askeri eğitimi, ülkesinde gördüğü iç sorunlara yönlendirmekten memnuniyet duyduğunu savundu. Bu sorunları da Rus kültürüne "yabancı müdahale" olarak tanımladı.

"Başka kültürlerden gelen insanlara, Russkaya Obshina bir antikor gibi tepki veriyor ve organizmaya zarar vermelerini engelliyor. Russkaya Obshina'nın bir tür doktor gibi görebilirsiniz" diyor.

Rus devlet yapısında güçlü bir müttefik olarak yer alan Rus Ortodoks Kilisesi yönetimi, geçen yıl tüm piskoposlarına Russkaya Obshina ile ortaklık yapma çağrısında bulundu.

Bu da zaten aktif olan bağların resmileştirilmesi anlamına geliyordu. Bu çağrı, kilise öğretileriyle uyumlu değerleri teşvik etmeye çalıştığını savunan grubu daha da meşrulaştırdı.

Ukrayna işgali ve finansörler

Uzmanlar, Rusya devletinin, kamusal yaşamı sıkı bir şekilde düzenlediği göz önüne alındığında, Russkaya Obshina'nın Kremlin'in onayı olmadan faaliyet göstermesinin mümkün olmadığına işaret ediyor.

Rus hükümeti son yıllarda ülkeyi daha geleneksel ve milliyetçi bir yere konumlandırmaya çalışıyordu.

Bu tutum, Şubat 2022'deki Ukrayna işgali sonrası daha da sertleşti.

O yılın Kasım ayında Putin, "geleneksel Rus manevi ve ahlaki değerlerini" korumaya yönelik olduğunu savunduğu bir kararname imzaladı.

Russkaya Obshina, Rusya'nın Ukrayna'daki operasyonunu güçlü bir şekilde destekliyor.

Geçtiğimiz Aralık ayında grup, İngiliz hükümeti tarafından yaptırım kapsamında olan ve aşırı sağcı futbol taraftarlarından oluşan Espanola tugayı üyeleriyle cephede ortak bir askeri birlik kurdu.

Russkaya Obshina, büyük finansörler tarafından desteklenmediği iddia etse de, BBC'nin elde ettiği belgeler, grubun bir dizi vakıf aracılığıyla finanse edildiğini gösterdi.

Bu belgeler, grubun iki büyük maddi destekçisinden birinin şeker devi Igor Khudokormov tarafından yönetilen bir vakıf olduğuna işaret etti.

Büyük bir gıda üreticisi Khudokormov, Rus medyasına göre, Putin'in yakın çevresinde yer alan eski tarım bakanı ve şu anki Başbakan Yardımcısı Dmitri Patrushev ile yakından bağlantılı bir isim.

ABD merkezli uluslarası ticaret verileri izleme şirketi ImportGenius'a göre, Khudokormov'un tarımsal ürünler holdingi Prodimex'in Avrupa Birliği ile önemli ticaret ortaklıkları var.

İngiltere merkezli düşünce kuruluşu Royal United Services Institute'tan (RUSİ) finans ve güvenlik uzmanı Tom Keating, Prodimex'in, insan haklarına aykırı eylemleriyle bilinen Russkaya Obshina'yı desteklemesinin, bu şirkekle ticaret yapan şirketler için endişe kaynağı olması gerektiğini söyledi.

"Bu, hükümetlerin ve şirketlerin cevaplaması gereken bir soru" ifadelerini kullandı.

Igor Khudokormov yorum talebimize yanıt vermedi.

Belgelerde adı geçen ikinci büyük maddi destekçi ise, televizyon yorumcusu Sergei Mikheev'di.

Mikheev'in eski sovyet cumhuriyetlerindeki seçim kampanyası süreçlerinde Kremlin ve Rus istihbaratıyla çalıştığı bildiriliyor.

Mikheev BBC'ye iddialar için şu açıklamayı yaptı:

"Kurduğum hayır kurumu olan 'Sergei Mikheev Hayır Vakfı', Russkaya Obshina'ya hiçbir zaman fon aktarmadı. Bunu doğruladığı iddia edilen tüm belgeler sahtedir."

Russkaya Obshina'nın faaliyetlerinin boyutunu anlamak için BBC Eye araştırma ekibi, grubun ana sosyal medya kanallarından 2020-2025 yılları arasında yapılan 21.000'den fazla paylaşımın görüntülerini ve videolarını inceledi.

Paylaşımlar, ilk baskının Mayıs 2023'te gerçekleştirildiğini ve o tarihten 2025 sonuna kadar grubun 900'den fazla baskın düzenlediğini gösterdi.

Bu baskınların 300'ünde kolluk kuvvetleri de yer aldı.

Tüm eylemlerin kamuya açık şekilde paylaşılmadığı göz önüne alındığında, gerçek sayının bunun çok üzerinde olduğu düşünülüyor.

BBC ayrıca, birden fazla Rus milliyetçi grubun sosyal medya içeriklerini analiz etmek için bir BBC gazetecisi tarafından yönlendirilen ve farklı yapay zeka programlarından oluşan bir yapay zeka sistemi oluşturdu.

Bu sistem, sahada en aktif olan grubu belirlemeyi amaçlıyordu.

Muhabirler tarafından incelenen araştırma sonuçlarına göre, Russkaya Obshina, benzer 10 gruba kıyasla sokaktaki en aktif oluşum olarak öne çıktı.

Russkaya Obshina, Rusya'da uzun süredir var olan ve sivil devriyelerden oluşan ağa girmeye çalıştı. Bunlar sisteme kayıtlı olan ve polisin kamu düzenini sağlamasına yardımcı olmasına izin verdiği yerel gruplar.

Ancak polisin bazı baskınlarına katılmasına rağmen Russkaya Obshina bu sisteme kayıtlı değil.

St. Petersburg'da kayıtlı bir sivil devriye grubunu yöneten Sergei Ognerubov, Russkaya Obshina üyelerine, örgütüne katılma izni verdiğini söyledi.

Ancak grubun, düzensiz ve resmi olmayan bir yapıda olduğunu söyleyerek eleştirdi.

"Göçmenlikle mücadele etmek istiyorsanız, bize katılın ve bunu yasal yollarla yapın. Maskelerle bir pazara dalmak, göçle mücadele etmek değil. Bu daha çok küçük çaplı holiganlığa benziyor" dedi.

Moskova'da yaşayan ve Rusya aşırı sağını araştıran Alexander Verkhovsky, belirli grupların sebepsiz yere hedef alındığını söyledi.

"Hukuk ve düzeni savunduğunu iddia eden Russkaya Obshina, bu bağlamda esas olarak yasadışı olan yıldırma yoluyla faaliyet gösteriyor" dedi.

Araştırmamızla ilgili yorum isteğinde bulunduğumuz Londra'daki Rus büyükelçiliği şu açıklamayı yaptı:

"[Russkaya Obshina'nın] sahip olduğu geniş halk desteği, ulusal kültüre ve tarihi geleneklere olan ilginin artışını yansıtıyor.

".... görünüşe göre Rusya'daki sivil katılım, ülkemizi karalamaya ve itibarsızlaştırmaya çalışanlar arasında rahatsızlığa yol açıyor."

Profesyonel organizatör Katya artık parti yapmıyor.

Baskın sonrası gelen dava ve hastane zeminlerini paspaslayarak geçirdiği kamu hizmeti sonrasında dünyası ve hayatı altüst oldu.

"10 yıl boyunca belirli bir ritim içinde yaşadım. Beni mutlu ediyordu, bu benim hayatımdı. Bir parçanız elinizden alındığında ne hissedersiniz? Kaybolmuş hissedersiniz."

Andrei Gorianov, Oleg Smirnov, Andreea Jitaru, Amalia Zatari, Serdar Tumgoren, Chris Zubak-Skees habere katkı verdi.