Rekabetin Korunması Kanunu Değişiyor

Rekabet Kurulu, pazar payı ve ciro gibi ölçütleri önceden belirlemek kaydıyla belirlediği eşiklerin aşılmadığı anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği karar ve eylemlerini soruşturma konusu yapmayabilecek.

TBMM Başkanlığı'na sunulan Rekabetin Korunması Hakkında Kanun Tasarısında Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı'na göre, Rekabet Kurulu malların üretimi veya dağıtımıyla hizmetlerin sunulmasında ekonomik ya da teknik gelişmenin veya iyileşmenin sağlanması, tüketicilerin bundan yarar sağlaması, ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması, rekabetin kısıtlanmasının iyileşme sağlanması ve tüketicinin yarar sağlaması amaçlarının elde edilmesi için gerekli olması hallerinde rekabeti sınırlayıcı yasak eylemlerle ilgili soruşturmadan muaf tutabilecek.

Muafiyet belirli bir süre için veya süresiz verilebilecek. Muafiyet, anlaşmanın ya da uyumlu eylemin yapıldığı veya teşebbüs birliği kararının alındığı tarihten itibaren geçerli olacak. Muafiyet şarta bağlanabilecek, muafiyet kararıyla bazı yükümlülükler getirilebilecek.

Kurul; kararın alınmasına esas teşkil eden herhangi bir unsurda değişiklik olması, kararda öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, kararın yanlış, yanıltıcı veya eksik bilgiye dayanılarak verilmiş olması hallerinde muafiyet kararını geri alabilecek, kararda değişiklik yapabilecek ya da tarafların belirli davranışlarını yasaklayabilecek.

Kurul, belirli konulardaki anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararlarına grup olarak muafiyet tanınmasını sağlayan tebliğler çıkarabilecek. Grup muafiyeti tebliği kapsamında olan anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararlarının muafiyet koşullarından herhangi biriyle bağdaşmaz etkilere sahip olduğunun tespit edilmesi halinde Kurul, bu anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararlarının grup muafiyeti kapsamı dışına çıkarılmasına karar verebilecek.

-"Birleşme ve devralmalar yoğunlaşma sayılıyor"

Tasarı, "birleşme ve devralma işlemleri" yerine "yoğunlaşma işlemi" kavramını getiriyor. Kontrolde kalıcı değişiklik meydana getirecek şekilde; iki veya daha fazla teşebbüsün birleşmesi ya da bir ya da daha fazla teşebbüs veya halihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir ya da daha fazla kişi tarafından, ortaklık payı ya da malvarlığının satın alınması, sözleşme veya diğer bir yolla, bir veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı kontrolünün devralınması yoğunlaşma işlemi sayılacak. Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması da yoğunlaşma işlemi olarak kabul edilecek.

Ülkenin tamamında ya da bir kısmında bir mal veya hizmet piyasasında, tek başına ya da birlikte hakim durum yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi başta olmak üzere rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak yoğunlaşma işlemleri yasak olacak.

Kurul tarafından belirlenen eşiklerin aşılması durumunda, yoğunlaşma işlemleri gerçekleştirilmeden önce Kurum'a bildirilecek. Kurul, bildirim tarihinden itibaren 30 işgünü içinde incelemeyi tamamlayacak. Ancak incelemenin derinleştirilmesi ihtiyacının ortaya çıkması durumunda özelleştirme yoluyla gerçekleştirilen yoğunlaşma işlemleri dışındaki inceleme süresi 4 aya kadar uzatılabilecek.

İnceleme sonucunda Kurul, işleme aynen ya da belirli şart ve yükümlülükler çerçevesinde izin verebilecek veya işlemi yasaklayabilecek. Kurulun inceleme süresinin sonuna kadar herhangi bir karar vermemesi halinde, işleme izin verilmiş sayılacak.

İzin kararının taraflarca verilen yanlış veya yanıltıcı bilgiye dayanılarak alınmış olması ya da kararda öngörülen yükümlülüklerin yerine getirilmemesi hallerinde, bu karar geri alınabilecek. Kurul, iznin geri alınması veya öngörülen şarta uyulmaması nedeniyle iznin ortadan kalkması durumunda, yoğunlaşma işleminin sona erdirilmesi için teşebbüslerin belirli faaliyetlerini yahut ortaklık paylarını devretmeleri de dahil gerekli gördüğü her türlü tedbiri alacak. Bu durumda, tarafların savunmaları istenecek.

Yoğunlaşma işlemleri, Kurul tarafından izin verilene kadar gerçekleştirilemeyecek. Kurul, bildirilmesi zorunlu bir yoğunlaşma işleminin izin alınmaksızın gerçekleştirildiğinden haberdar olduğunda, işlemi incelemeye alacak. Kurul, inceleme sonucunda idari para cezası verecek ve ayrıca belirli şart ve yükümlülükler çerçevesinde işlemin devamına karar verebilecek ya da işlemin sona erdirilmesi ya da ortaklık paylarını devretmeleri de dahil gerekli gördüğü her türlü tedbiri alabilecek. Bu durumda da tarafların savunmaları istenecek.

Kurul, tarafların yazılı görüşünü almadan yasaklama kararı veremeyecek. Bu durumda, görüş isteme yazısının tebliğinden görüşün Kuruma ulaştığı tarihe kadar inceleme süresi duracak. Kurul, hangi yoğunlaşma işlemlerinin Kuruma bildirilmesi gerektiğini, bildirimin ve incelemenin usul ve esaslarını tebliğlerle belirleyecek. Yoğunlaşma niteliğinde olmayan veya Kurul tarafından belirlenecek eşikleri aşmayan yoğunlaşma işlemleri Rekabet Kurumu Başkanlığı tarafından sonuçlandırılacak.

-Rekabet ihlalinde yapısal tedbir yetkisi

Rekabet Kurumu, ülke çapında rekabet ortamının tesisi ve geliştirilmesi, rekabet hukuku ve politikasının etkinliğinin sağlanması amaçlarıyla diğer kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapacak, rekabet savunuculuğu faaliyetlerinde bulunacak.

Kurum, mal ve hizmet piyasalarında yasaklanan eylem ve işlemlerle benzer etkiye sahip sonuçlar doğurabilecek idari işlem ve düzenlemeler hakkında ilgili kurum ve kuruluşlara görüş gönderebilecek; kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının bu nitelikteki idari işlem ve düzenlemelerinin iptali için yargı yoluna başvurabilecek.

Mal ve hizmet piyasalarında rekabetçi ortam oluşturulması ve geliştirilmesi amacıyla, ilgili kurum ve kuruluşlar arasında işbirliği ve koordinasyonu sağlamak, ortak politika önerilerinde bulunmak ve rekabetçi ortamı etkileyebilecek konulara ilişkin görüş bildirmek üzere Rekabet İstişare Konseyi kurulacak.

Kurul, rekabetin ihlal edildiğini tespit etmesi durumunda, ilgili teşebbüs veya teşebbüs birliklerine rekabetin  tesisi için yerine getirilmesi ya da kaçınılması gereken davranışları ve teşebbüslerin belirli faaliyetlerini ya da ortaklık paylarını devretmeleri gibi yapısal tedbirleri bildirebilecek. Kurul, nihai kararın alınmasına kadar ciddi ve telafi olunamayacak zararların ortaya çıkma ihtimalinin bulunduğu durumlarda, ihlalden önceki durumu koruyucu nitelikte ve nihai kararın kapsamını aşmayacak şekilde geçici tedbirler alabilecek.

Kurul, hakkında soruşturma başlatılan ve ihlalin varlığını kabul eden teşebbüs veya teşebbüs birlikleriyle soruşturma raporunun tebliği tarihine kadar uzlaşabilecek. Uzlaşma halinde, üzerinde uzlaşılan idari para cezası ve uzlaşma metninde yer alan hususlar dava konusu yapılamayacak.

Rekabet Kurumu, görevini yerine getirirken konusuyla ilgili ve sınırlı olmak kaydıyla gerekli gördüğü her türlü bilgi ve belgeyi, gerçek ve tüzel kişilerden, teşebbüs ve teşebbüs birliklerinden, kamu kurum ve kuruluşlarından isteyebilecek. Devlet sırrı niteliği taşıyan bilgi ve belgeler dışındaki, özel kanunlarda yazılı gizlilik ve sır saklama hükümleri ileri sürülerek bilgi ve belge vermekten kaçınılamayacak.

-Yerinde inceleme ve arama kapsamı genişliyor

Tasarıyla, kartellerin ortaya çıkarılmasında yerinde inceleme yetkisinin kapsamı belirginleştiriliyor. Yerinde incelemelerde defterlerin veya her türlü ortamda tutulan veri, bilgi ve belgelerin incelenebilmesi, bunların bulunduğu elektronik ortamların imajlarının alınması dahil her türlü kopya ve çıktılarının alınabilmesi, delillerin karartılmasının önlenmesi amacıyla incelemenin gerektirdiği hallerde ve teşebbüsün temel faaliyetlerini aksatmayacak şekilde büro, dolap ve benzeri yerleri en fazla 24 saat için mühürleme yetkisi tanımlanıyor.

Muafiyet ve menfi tespit başvurularıyla yoğunlaşma işlemleri için izin başvurularında yanlış ya da yanıltıcı bilgi veya belge verilmesi, izne tabi birleşme ve devralmaların Kurul izni olmadan gerçekleştirilmesi, bilgi isteme ve yerinde incelemeye bağlı belgenin süresinde ya da hiç verilmemesi halinde, teşebbüsün bir önceki mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak yıllık gayri safi gelirlerinin binde birine kadar, yerinde incelemenin engellenmesi halinde binde beşine kadar idari para cezası verilecek.

Rekabet Kurulu üyeleri Bakanlar Kurulu tarafından atanacak. Bakanlar Kurulu; üç üyeyi Gümrük ve Ticaret Bakanlığı'nın, bir üyeyi Adalet Bakanlığı'nın, bir üyeyi Kalkınma Bakanlığı'nın, bir üyeyi Hazine Müsteşarlığı'nın bağlı olduğu bakanlığın ve bir üyeyi TOBB'un her boş üyelik için kendi kurumları içinden veya dışından göstereceği ikişer aday arasından atayacak. Adalet Bakanlığı kontenjanından atanacak üyenin hukuk fakültesi mezunu olması, Hazine Müsteşarlığı'nın bağlı olduğu bakanlık kontenjanından atanacak üyenin sermaye piyasaları, bankacılık veya finans alanında deneyim sahibi olması, Gümrük ve Ticaret Bakanlığı kontenjanından atanacak üyelerden birisinin ise Kurumda başkan yardımcısı, hizmet birimi yöneticisi veya meslek personeli olarak çalışmış olması gerekecek.

-Kurul üyelerinin görevi 1 kez uzatılacak

Kurul üyesi olabilmek için Devlet Memurları Kanunu'nun ilgili şartlarını taşımak; hukuk, iktisat, siyasal bilgiler, işletme, iktisadi ve idari bilimler veya mühendislik fakültelerinin herhangi birinden ya da bunlara denkliği YÖK tarafından kabul edilen yükseköğretim kurumlarından mezun olmak, kamu veya özel sektörde yükseköğrenim sonrası en az 10 yıl çalışmış olmak şartı aranacak. Kurul'da 6 yıl görev yapacak üyeler en fazla bir kez daha bu göreve atanabilecek.

Kurul Başkan ve üyeleri, özel bir kanuna dayanmadıkça resmi veya özel hiçbir görev alamayacak, ticaretle  uğraşamayacak, ortaklıklarda pay sahibi olamayacak. Kurul üyeleri üyeliklerinin sona ermesinden, Kurum personeli ise Kurumdan ayrılmalarından itibaren iki yıl süreyle yasanın uygulanmasıyla ilgili herhangi bir teşebbüsü veya teşebbüs birliğini idari ve yargısal süreçlerde temsil edemeyecek.

Kurul toplantılarında gizlilik esas olacak. Karara bağlanacak konular tartışıldıktan sonra Başkan en kıdemsiz üyeden başlayarak, kıdem sırasına göre oylamayı yapacak ve en son kendisi oy kullanacak. Kurul başkan ve üyelerinden hiçbiri herhangi bir konu veya sorun üzerinde azınlıkta kaldığını ileri sürerek, oylamaya katılmaktan kaçınamayacak. Oylamalarda çekimser oy kullanılamayacak.

Geçerli mazereti olmaksızın üst üste üç, bir takvim yılında toplam beş toplantıya katılmayan Kurul üyeleri üyelikten çekilmiş sayılacak. Kurul kararları yerindelik denetimine tabi tutulamayacak.

- TBMM