Spk, Borsaların ve Piyasa İşleticilerin Kuruluş, Faaliyet ve Denetim Esaslarını Belirledi

Sermaye Piyasası Kurulu, sermaye piyasası araçları, kambiyo ve kıymetli madenler ile kıymetli taşların ve Kurul tarafından uygun görülen diğer sözleşmelerin, belgelerin ve kıymetlerin işlem göreceği borsaların ve piyasa işleticilerinin kuruluş, faaliyet ve denetim esaslarını düzenledi Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), sermaye piyasası araçları, kambiyo ve kıymetli madenler ile kıymetli taşların ve Kurul tarafından uygun görülen diğer sözleşmelerin, belgelerin ve kıymetlerin işlem göreceği borsaların ve piyasa işleticilerinin kuruluş, faaliyet ve denetim esaslarını düzenledi.

SPK'nın Borsalar ve Piyasa İşleticilerinin Kuruluş, Faaliyet, Çalışma ve Denetim Esasları Hakkında Yönetmelik Resmi Gazete'de yayımlandı. Yönetmelik, sermaye piyasası araçlarının, kambiyo ve kıymetli madenler ile kıymetli taşların ve Kurulca uygun görülen diğer sözleşmelerin, belgelerin ve kıymetlerin işlem göreceği borsaların kuruluşuna, sermaye yapılarına, Kanun kapsamında yürütecekleri borsacılık faaliyetleri ile bu faaliyetlerin denetimine, faaliyetlerinin geçici ve sürekli olarak durdurulmasına ve piyasa işleticisine ilişkin ilke ve esasları düzenlemeyi amaçlıyor.

Bu Yönetmelik hükümlerini yorumlamaya, yönetmelikte yer almayan ya da açıklık bulunmayan konularda genel hükümleri de göz önünde bulundurarak karar vermeye, uygulamayı düzenlemeye ve yönlendirmeye, gözetim ve denetim mercii olan Kurul yetkili olacak.

-KURULUŞ ŞARTLARI-

Kuruluş izni verilebilmesi için, borsalar ve piyasa işleticilerinin; anonim şirket şeklinde kurulmaları, paylarının tamamının nama yazılı olması, paylarının nakit karşılığı çıkarılması, sermayelerinin Kurulca belirlenen miktardan az olmaması ve tamamının ödenmiş olması, kurucularının veya borsa veya piyasa işleticisi üzerinde doğrudan veya dolaylı olarak önemli etkiye sahip olan ortaklarının Kanunun 44 üncü maddesinde yer alan şartları taşımaları, esas sözleşmelerinin Kanun ve ilgili düzenlemelerde yer alan hükümlere uygun olması, ortaklık yapısının açık ve şeffaf olması gerekecek.

Borsalar ve piyasa işleticilerinin kurulmasına izin verilirken, yurt içi ve yurt dışı finansal piyasaların genel durumu ile sistemik risk unsurları göz önünde bulundurulacak.

Borsalar ve piyasa işleticilerinin tüzel kişi kurucu ortaklarının doğrudan veya dolaylı olarak önemli etkiye sahip ortaklarının da bu Yönetmeliğin 10 uncu maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan şartları taşıması zorunlu olacak. Ayrıca kamu tüzel kişileri hariç tüzel kişi kurucuların ve önemli etkiye sahip ortakların son üç yıla ait bağımsız denetimden geçmiş finansal tablolarını sunmaları gerekecek.

Borsalar ve piyasa işleticilerinin yurt dışında yerleşik kurucu ve ortakları için uygun olduğu ölçüde Türkiye'de yerleşik gerçek ve tüzel kişiler için aranan şartların taşındığına dair, bulundukları ülkenin yetkili makamlarınca onanmış bilgi ve belgelerin noterce tasdikli çevirilerinin veya geçerliliği kanun veya uluslararası sözleşmelerle kabul edilen şekilde olduğuna dair bilgi ve belgelerin sunulması zorunlu olacak.

-KURULUŞ İZİN BAŞVURULARINI BORSA, PİYASA İŞLETİCİSİ VEYA BORSA ADINA KAYITLI PİYASA İŞLETİCİ YAPILABİLECEK-

Kuruluş izni başvuruları borsa, piyasa işleticisi veya borsa adına piyasa işleticisi tarafından yapılabilecek.

Kurucular, kuruluş şartlarına uygun olarak hazırlayacakları esas sözleşme ve bu Yönetmeliğin 6 ve 10. maddelerinde öngörülen hususları tevsik eden belgelerle birlikte Kurula başvuruda bulunacak. Borsanın veya piyasa işleticisinin kuruluş izninin alınmasını takiben, kuruluş işlemlerinin TTK çerçevesinde tamamlanması için Gümrük ve Ticaret Bakanlığına başvuruda bulunulacak.

-BORSA İSTANBUL ANONİM ŞİRKETİNE İLİŞKİN GEÇİŞ HÜKÜMLERİ-

Borsa İstanbul Anonim Şirketi, Kanunun 65. maddesinde yer alan borsaların ve piyasa işleticilerinin kuruluşuna ve faaliyetine ilişkin izni almış sayılacak. Borsa İstanbul Anonim Şirketinin mevcut yöneticileri için, Kurulca, yönetici olarak seçilme veya atanma şartlarını taşıdıklarına dair tevsik edici bilgi ve belge istenmeyecek. Borsa İstanbul Anonim Şirketinin hesap ve işlemlerinin denetiminde Kanunun 138 inci maddesinin onbirinci fıkra hükümleri uygulanacak.

-YÖNETMELİĞE UYUM SAĞLANMASI VE YÖNETMELİKTE ÖNGÖRÜLEN DÜZENLEMELERİN YAPILMASI-

Borsa İstanbul Anonim Şirketi tarafından bu Yönetmeliğin yayım tarihinden itibaren bir yıl içinde bu Yönetmeliğe uyum sağlanacak. Kurulca uygun görülmesi durumunda bu süre uzatılabilecek.

Bu Yönetmelik uyarınca Borsa İstanbul Anonim Şirketi tarafından yapılması gereken düzenlemeler bu Yönetmeliğin yayımlanmasından itibaren altı ay içinde yapılacak. İstanbul Menkul Kıymetler Borsasına ve İstanbul Altın Borsasına ilişkin mevcut düzenlemelerin bu Yönetmeliğe aykırı olmayan hükümleri, bu Yönetmelik uyarınca yapılacak düzenlemeler yürürlüğe girene kadar uygulanmaya devam olunacak. Mevzuatta İstanbul Menkul Kıymetler Borsasına ve İstanbul Altın Borsasına yapılan atıflar ilgisine göre Borsa İstanbul Anonim Şirketine yapılmış sayılacak.

-SPK'DAN AÇIKLAMA-

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), bugünkü Resmi Gazete'de yayımlanan yönetmelik hakkında yazılı açıklama yaptı. Açıklamada, 6 Aralık 2012 tarihli ve 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nda sermaye piyasası araçlarının, kambiyo ve kıymetli madenler ile kıymetli taşların ve Sermaye Piyasası Kurulu'nca uygun görülen diğer sözleşmelerin, belgelerin ve kıymetlerin işlem göreceği borsaların kuruluşuna, sermaye yapılarına, Kanun kapsamında yürütecekleri borsacılık faaliyetleri ile bu faaliyetlerin denetimine, borsada kotasyona, faaliyetlerinin geçici ve sürekli olarak durdurulmasına ve piyasa işleticisine ilişkin ilke ve esasların Sermaye Piyasası Kurulu tarafından belirleneceği düzenlendiği hatırlatıldı. "Borsalar ve Piyasa İşleticilerinin Kuruluş, Faaliyet, Çalışma ve Denetim Esasları Hakkında Yönetmelik" ile söz konusu bu hususların düzenlenmesinin amaçlandığı bildirildi. Açıklamada, borsaların ve piyasa işleticilerinin kuruluş ve faaliyeti, organları, personeli, üyeleri, işlem ve takas esasları, kotasyon, üyelik ve işlem teminatları, garanti fonu, gelirleri, denetim ve düzenleme yetkisi, borsa işlemlerinin gözetimi, denetimi, uyuşmazlık çözümü, faaliyetlerin durdurulması ve iptali gibi hususlara yer verildiği kaydedildi.

Kanunun yürürlüğe girmesinden önce menkul kıymet borsalarının 91 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ve söz konusu Kararnameye dayanılarak çıkarılmış Yönetmelikler ile vadeli işlem ve opsiyon borsaları mülga 2499 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu'nun 40. maddesi ile, kıymetli madenler borsaları ise aynı mülga Kanunun 40/A maddesi ile düzenlendiği hatırlatılarak, "Mevcut durumda ise Kanunun 65, 67 ila 73 üncü maddeleri borsalara ilişkin temel düzenleyici çerçeveyi oluşturmaktadır. Ayrıca, Sermaye Piyasası Kanunu'nun 138. maddesinde Borsa İstanbul Anonim Şirketi'ne ilişkin özel hükümler yer almaktadır. Söz konusu 138. maddenin birinci fıkrasında Kanun hükümlerine tabi olarak ve borsacılık faaliyetlerinde bulunmak üzere Borsa İstanbul Anonim Şirketi unvanıyla bir anonim şirket kurulduğu düzenlenmiştir. Bu doğrultuda Yönetmeliğin Geçici maddelerinde Borsa İstanbul Anonim Şirketi'ne ilişkin geçiş hükümleri ve istisnalar düzenlenmiştir. Önümüzdeki dönemde genel esasları bu Yönetmelik ile belirlenen hususlarda, Borsa İstanbul için detaylı düzenlemeler gerçekleştirilecektir" denildi.

(HGS/ÖZK) - Ankara