Uaek Başkanı Amano'dan İran'ın Nükleer Programına İlişkin Rapor

Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu Başkanı Yukiya

Amano, İran'ın nükleer programına ilişkin hazırladığı son raporda, "İran'ın

nükleer füze başlığı geliştirme faaliyetlerinden kaygı duyduğunu" bildirdi.

Yönetim kurulu üyesi 35 ülkenin heyet başkanlarına ve BM Güvenlik Konseyi'ne

gönderilen raporda, 2011 yılı Kasım ayındaki toplantıda alınan karar uyarınca,

İran ile UAEK arasında diyaloğun artması ve İran'ın önkoşulsuz olarak görüşmelere

dahil olması gerektiğini anımsatan Amano, "yapılan görüşmelere rağmen somut bir

sonuç alınamadığını ve yapısal yaklaşım uygulaması belgesi üzerinde uzlaşma

sağlanamadığını" belirtti.

Birleşmiş Milletler (BM) Güvenlik Konseyi kararlarına rağmen Tahran

yönetiminin zenginleştirme faaliyetlerini devam ettirdiğini ve "zenginleştirilmiş

uranyum miktarının artmakta olduğunu" ifade eden Amano, "Fordu nükleer tesisinin

amacı ile halihazırda kullanıldığı şekli arasındaki farklılığın İran yönetimi

tarafından açıklanması gerektiğini" vurguladı.

-Askeri boyut -

İran'ın nükleer programının olası askeri boyutu iddiaları çerçevesinde, 2012

yılından bu yana İran'da, "Nükleer füze başlığı geliştirme faaliyetleri

olmasından endişe duyulduğunu" belirten Amano, "söz konusu faaliyetlerin halen

devam etmekte olabileceğinden ciddi kaygı duyulduğunu" bildirdi.

Amano, İran yönetiminin bu iddiaları "temelsiz bulduğunu ve bugüne kadar

tatmin edici bir yanıt vermediğini" kaydetti.

Tahran yönetimine, Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması'nın

(NPT) ani denetimleri öngören ek protokolü ile güvence denetimleri antlaşmasının

güncellenmiş kod 3.1 maddesini onaylama çağrısını yineleyen Amano, "Aksi halde

UAEK'nun İran'da etkili bir denetim yapamayacağını" bildirdi.

Güvence denetimleri antlaşmasının güncellenmiş kod 3.1 maddesi, taraf ülkeye

nükleer tesisin planlama aşamasında UAEK'ya bildirilmesini öngörüyor. İran

yönetimi ise antlaşmaya taraf olduğu tarihteki kod 3.1 maddesi uyarınca, nükleer

tesise yakıt (zenginleştirilmiş uranyum) yükledikten sonraki üç ay içinde

bildirimde bulunma yükümlülüğü bulunduğunu belirterek bu maddenin güncellenmiş

şekline tabi olmadığını belirtiyor.

-İran-UAEK görüşmesi-

UAEK Başkanı Yukiya Amano, İran yönetimi ile kurum arasındaki yeni

görüşmelerin 13 Aralık'ta Tahran'da yapılması konusunda mutabakat sağlandığını da

belirterek, İran'ın yapısal yaklaşım uygulaması belgesi üzerinde acilen anlaşma

sağlaması ve UAEK'nun Parçin nükleer tesisi için talep ettiği giriş iznini ve

istediği bilgileri vermesini istedi.

İran ile UAEK arasında imzalanması planlanan "yapısal yaklaşım uygulaması

belgesinin" UAEK denetçilerinin nükleer tesislerde yapacakları denetim

faaliyetlerinin kurallarını belirlemeye yönelik olduğu belirtiliyor.

Amano, raporda, İran yönetimine, BM Güvenlik Konseyi ve UAEK yönetim kurulu

kararları kapsamında yükümlülüklerini yerine getirme ve UAEK ile tam işbirliğinde

bulunma çağrısını da yineledi.

Yönetim kurulu üyesi 35 ülkenin heyet başkanlarına gönderilen raporun 29

Ekim'de yapılacak olan yönetim kurulu olağan toplantısında üye ülkelerin

tartışmasına açılacağı ve basına açıklanacağı bildirildi.

Muhabir: Viyana

Yayıncı: Göksel Sözer - VIYANA