Ürdün'den İsrail'e Harem-i İbrahim Tepkisi

Ürdün, İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria'nın güneyindeki El Halil kentinde bulunan Harem-i İbrahim Camisi'nin imar ve yapı yetkilerini Filistinli El Halil Belediyesinden alarak bir İsrail komitesine devretme kararını, "uluslararası hukukun açık ihlali" olarak niteledi.

Ürdün Dışişleri Bakanlığından yapılan yazılı açıklamada, İsrail'in Harem-i İbrahim Camisi'ne ilişkin aldığı kararın, caminin mevcut tarihi ve hukuki statüsüne yönelik "açık ve tehlikeli bir ihlal" olduğu vurgulandı.

Açıklamada, işgal altındaki Batı Şeria'da hayata geçirilen "tek taraflı ve gayrimeşru İsrail uygulamalarının" reddedildiği belirtilerek söz konusu adımın uluslararası hukuk ile uluslararası insancıl hukuka aykırı olduğu ifade edildi.

Ürdün Dışişleri Bakanlığı, uluslararası toplumu "hukuki ve ahlaki sorumluluklarını üstlenmeye" çağırarak İsrail'in işgalci güç olarak yasa dışı uygulamalarına son vermeye zorlanması ve Harem-i İbrahim Camisi'nin dini ve kültürel statüsünün korunması gerektiğini vurguladı.

Açıklamada ayrıca, "Filistin halkının meşru hakları karşılanmadan adil ve kapsamlı bir barışın mümkün olmayacağı" belirtilerek 1967 sınırları temelinde, başkenti Doğu Kudüs olan bağımsız ve egemen bir Filistin Devleti'nin kurulmasının önemine işaret edildi.

İsrail'in orduya bağlı sivil idaresine ait "Alt Planlama ve Ruhsatlandırma Komitesi", El Halil Belediyesinin İsrail'in tekrarlanan taleplerini reddetmesi üzerine "Harem-i İbrahim Camisi avlusunun üstünün kapatılması projesi için ruhsat sürecini kolaylaştırma" gerekçesiyle planlama ve inşaat yetkilerinin belediyeden alınmasını onaylamıştı.

Bu karar, İsrail'in Kasım 2025'te, Harem-i İbrahim Camisi'ne ilişkin yetkilerin "Kiryat Arba" yerleşiminde bulunan sözde "Yahudi dini konseyi"ne devredilmesine yönelik daha önceki bir karara karşı yapılan Filistin itirazını reddetmesinin ardından geldi.

Harem-i İbrahim Camisi'nin teknik ve hizmetle ilgili işleri, 1997'de imzalanan El Halil (Hebron) Protokolü uyarınca El Halil Belediyesi, Filistin Vakıflar ve Din İşleri Bakanlığı ile El Halil Yeniden İmar Komitesi tarafından yürütülüyor.

İşgal altındaki El Halil'in eski kent bölgesi, İsrail'in tam askeri kontrolü altında bulunurken, bölgede yaklaşık 400 İsrailli yerleşimci, 1500 civarında İsrail askeri tarafından korunuyor.

İsrail, 1994'te bir Yahudi yerleşimcinin camide 29 Filistinliyi katlettiği saldırının ardından Harem-i İbrahim Camisi'ni yüzde 63'ü Yahudilere, yüzde 37'si Müslümanlara ayrılacak şekilde bölmüştü.

İsrail'in tek taraflı düzenlemeleri kapsamında cami, yılın 10 günü Yahudi dini bayramları sırasında Müslümanlara, 10 günü de İslami bayramlarda Yahudilere kapatılıyor.

Ancak Gazze'ye yönelik İsrail saldırılarının başladığı 8 Ekim 2023'ten bu yana Müslümanlara ait dini günlerde bu uygulamaya uyulmadığı belirtiliyor.