AB Ombudsmanı, Akdeniz'deki göçmen ölümleriyle ilgili tedbirlerin alınmadığını belirtti

Avrupa Birliği (AB) Ombudsmanı Emily O'Reilly, Akdeniz'deki göçmen ölümleriyle ilgili tedbirlerin alınmadığını ifade ederek, ölümlerin nedenine ilişkin soruşturma açılması ve AB'nin arama ve kurtarma kurallarının değiştirilmesi çağrısında bulundu.

AB Ombudsmanı Ofisi'nden yapılan açıklamaya göre, O'Reilly, Yunanistan açıklarında Haziran 2023'te meydana gelen facianın ardından yürüttüğü soruşturmada AB'nin sınır koruma ajansı Frontex'in arama ve kurtarma operasyonlarındaki rolü incelendi.

Soruşturmada, mevcut kurallar nedeniyle Frontex'in temel haklara ilişkin yükümlülüklerini tam olarak yerine getiremediği ve göçmenleri taşıyan tekneler tehlikede olduğunda harekete geçme konusunda AB'ye üye ülkelere "fazlasıyla bağımlı olduğu" ifade edildi.

Soruşturma kapsamında incelenen belgelerde, Frontex'in, Haziran 2023'teki faciada, Adriana isimli teknenin havadan gözetlenmesini sağlamak suretiyle Yunan makamlarına yardımcı olmayı 4 kere talep ettiği ancak hiçbir yanıt alamadığı tespit edildi.

Bu durumun, mevcut kuralların Frontex'in kritik zamanda Yunan makamlarının izni olmadan teknenin bulunduğu yere gitmesine izin verilmediğini gözler önüne serdiği aktarıldı.

Soruşturmada ayrıca Frontex'in acil durum sinyallerinin verilmesine ilişkin hiçbir iç yönergesi olmadığı ve acil durumlara ilişkin karar alma süreçlerinde temel hakları yeterince dahil etmediği vurgulandı.

"Mevcut düzenlemelerde reform" çağrısı

Ombudsman O'Reilly, Frontex'in AB üyesi bir ülkede temel hakların ihlal edildiğine dair artan endişeler söz konusu olduğunda bu ülkeyle faaliyetlerini resmi olarak sona erdirmeyi değerlendirmesi gerektiğini ifade etti.

Adriana isimli tekneye yardımın geç sağlandığına dikkati çeken O'Reilly, şunları kaydetti:

"Yardıma ihtiyacı olduğu bu kadar açık olan bir teknenin, 1 AB ajansı, 2 üye ülke yetkilileri, sivil toplum ve özel gemiler tarafından varlığından haberdar olunmasına rağmen neden hiçbir yardım alamadığını kendimize sormalıyız. Teknede aşırı kalabalık, can yeleği eksikliği, çocuklar ve olası ölümler olduğuyla ilgili haberler neden yüzlerce kişinin hayatını kurtarabilecek kurtarma çabalarını zamanında harekete geçiremedi?"

O'Reilly mevcut kurallar nedeniyle Frontex'in hayat kurtarma misyonunu yeterince yerine getiremediğini kaydederek, "Frontex'in adında 'sahil güvenlik' ifadesi yer alıyor ancak mevcut yetki ve misyonu açıkça bunun gerisinde kalıyor." dedi.

Frontex'in temel haklara ilişkin yükümlülükleri ile sınır yönetimi kontrolünde üye ülkeleri destekleme görevi arasında "gerilim" olduğunu aktaran O'Reilly, "Arama ve kurtarma yükümlülüklerini yerine getirmeleri konusunda endişelerin olduğu durumda ulusal makamlarla işbirliği yapmak, AB'yi temel hakları ihlal eden ve hayatlara mal olan eylemlerin suç ortağı haline getirme riski taşımaktadır." değerlendirmesinde bulundu.

O'Reilly, faciadan bu yana geçen süre boyunca benzeri bir olay yaşanmasını önlemek için hiçbir değişiklik yapılmadığına işaret ederek, Avrupa Parlamentosu (AP), AB Konseyi ve AB Komisyonundan Akdeniz'de meydana gelen göçmen ölümlerinin nedenlerini araştırmak için bağımsız bir soruşturma komisyonu kurulması çağrısında bulundu.

Yunanistan açıklarındaki facia

Yunanistan'ın Mora Yarımadası açıklarında, 14 Haziran 2023'te, Suriye, Pakistan ve Mısırlı yaklaşık 750 düzensiz göçmeni taşıyan Adriana isimli balıkçı teknesinin batması sonucu 104 kişi kurtarılmış, 82 kişinin cansız bedenine ulaşılmıştı.

İnsan Hakları İzleme Örgütü (HRW) ve Uluslararası Af Örgütünce hazırlanan raporda tekne faciasında 600'den fazla kişinin hayatını kaybettiği vurgulanmıştı.

Tekne faciasından kurtulanlar Eylül 2023'de Pire Deniz Mahkemesine Yunan yetkililer hakkında suç duyurusunda bulunmuş, Yunanistan yetkili birimlerinin teknedeki insan hayatını korumak adına gereken işlemlerden bazılarını ihlal ettiğini ileri sürerek, konunun ayrıntılı olarak soruşturulmasını talep etmişti.