Antalya'da yarın başlayacak COP31'de iklim finansmanı müzakereleri öne çıkacak

Türkiye'nin ev sahipliğinde yarın başlayacak COP31'de, iklim finansmanı, adil geçiş, uyum ve emisyon azaltımı başlıklarında yoğun müzakereler yaşanması ve sıfır atık ile elektrifikasyon başta olmak üzere birçok alanda yeni hedef ve girişimlerin gündeme gelmesi bekleniyor.

Antalya'da 9-20 Kasım'da düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), hükümet temsilcilerini, iş dünyasını, bilim insanlarını ve sivil toplum kuruluşlarını bir araya getirecek.

AA muhabiri, zirve boyunca müzakere masasında ele alınacak konular ile Eylem Gündemi kapsamında öne çıkacak hedef ve girişimleri derledi.

Türkiye'nin ev sahipliğinin yanı sıra COP31 Başkanlığını da üstlendiği zirvede, Avustralya müzakerelerin başkanlığını yürütecek.

Taraflar arasındaki görüşmelerin iklim finansmanı, adil geçiş, uyum ve emisyon azaltımı başlıklarında yoğunlaşması bekleniyor.

Küresel sıcaklık artışını sanayi öncesi döneme kıyasla 1,5 dereceyle sınırlandırma hedefi doğrultusunda ihtiyaç duyulan iklim finansmanı, önceki COP zirvelerinde olduğu gibi COP31 müzakerelerinin de öncelikli başlıklarından biri olacak.

Gelişmekte olan ülkeler, gelişmiş ülkelerin Paris Anlaşması kapsamındaki iklim finansmanı yükümlülüklerini yerine getirmesini talep ederken, finansman sorumluluklarının paylaşılması, kaynaklara erişim ve küresel finansal akışların iklim eylemine yönlendirilmesi konularındaki görüş ayrılıkları sürüyor.

Gelişmekte olan ülkeler uyum finansmanı konusunda netlik istiyor

Ülkeler, COP30'da temiz ekonomilere geçiş sürecinde çalışanların ve kırılgan toplulukların haklarını gözetmeyi amaçlayan bir adil geçiş mekanizmasının oluşturulması konusunda uzlaşmaya varmıştı. Ancak mekanizmanın uygulama esasları henüz netleşmedi. COP31'de adil geçiş başlığı altında mekanizmanın işleyişine ilişkin müzakerelerin sürdürülmesi bekleniyor.

Müzakerelerde iklim değişikliğine uyum alanında kaydedilen ilerlemenin ölçülmesine yönelik çalışmalar sürdürülecek. Gelişmekte olan ülkelerin, uyum alanında daha fazla finansman talep etmesi ve COP30'da kabul edilen uyum finansmanını 2035'e kadar en az üç katına çıkarma hedefinin baz yılı, finansman miktarı ve uygulama yöntemine ilişkin ayrıntıların netleştirilmesini istemesi bekleniyor.

Küresel sıcaklık artışının 1,5 dereceyle sınırlandırılması açısından kritik öneme sahip emisyon azaltımı da müzakerelerin önemli başlıklarından biri olacak. Ülkeler, sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik çabaların nasıl güçlendirileceği ve mevcut iklim taahhütlerinin nasıl hayata geçirileceği konusunda henüz uzlaşma sağlayabilmiş değil.

COP31'de ayrıca, Paris Anlaşması'nın uzun vadeli hedeflerine yönelik küresel ilerlemeyi değerlendiren resmi süreç olan İkinci Küresel Durum Değerlendirmesi'nin (Global Stocktake) hazırlık süreci başlayacak.

Türkiye COP31'i, "Uygulama COP'u" olarak tanımlıyor

COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, COP31'i "Uygulama COP'u" olarak tanımlarken sözü projeye, bilimsel bilgiyi teknolojiye, taahhütleri de sahadaki somut sonuçlara dönüştüren bir süreç yürütmek istediklerini söyledi.

Kurum tarafından 21 Eylül'de New York'ta BM Genel Kurulu marjında tanıtılan ve 10 öncelik alanı ile 6 küresel uygulama hedefini içeren Eylem Gündemi, zirve boyunca düzenlenecek toplantı, panel ve diğer etkinliklerin de yönünü belirleyecek.

10 öncelik alanı, Sıfır Atık ve Metan Azaltımı, Temiz Enerji Dönüşümü ve Elektrifikasyon, Gıda Güvenliği, Yeşil Sanayileşme, Okyanuslar ve Denizler, İklime Dirençli Şehirler???????, Gençlik ve Eğitim???????, Dinamik ve Dirençli Sağlık Sistemleri, Rio Sinerjisi??????? ve İklim Uygulama Köprüsü olarak açıklandı.

Eylem Gündemi'nin 6 hedefinden ilki 2035'e kadar nihai enerji tüketiminde elektriğin payını yüzde 35'e çıkarmak şeklinde duyurulurken, ikinci hedef 2035'e kadar belediye atık üretimindeki öngörülen artışı en az yüzde 50 azaltmak, üçüncü hedef 2035'e kadar bina sektöründeki enerji kullanım yoğunluğunu en az yüzde 25 azaltmak, dördüncü hedef 2035'e kadar imalat ve üretim sektörlerinde döngüsel malzeme kullanım oranını en az yüzde 15'e çıkarmak, beşinci hedef iklim değişikliği eğitimini ve iklime dirençli tarım uygulamalarını toplumun tüm kesimlerine yaygınlaştırmak ve eğitim müfredatına iklim değişikliğini 2030'a kadar dahil etmek, altıncı hedef ise İklim Uygulama Köprüsü mekanizmasını 2035'e kadar genişleterek ülkelerin Ulusal Katkı Beyanlarını (NDC) uygulamasını hızlandırmak ve yatırım yapılabilir proje portföyleri oluşturmak şeklinde belirlendi.

Etkinlikler 10 tema etrafında şekillenecek

COP31 kapsamında 9-20 Kasım tarihleri arasındaki tema günleri için 10 ayrı tema belirlendi. Zirve etkinlikleri bu temalar doğrultusunda düzenlenecek.

9 Kasım'da başlayacak zirvenin ilk gününün teması "Gıda, Tarım ve Sağlık" olacak. Gıda başlığında gıda, su ve iklim arasındaki bağlantının güçlendirilmesi, bütünleşik politikalarla iklime dirençli tarım ve gıda sistemlerinin oluşturulması hedefleniyor. Dinamik ve dirençli sağlık sistemleri temasıyla, sağlık sistemlerinin iklim risklerine karşı güçlendirilmesine odaklanılacak.

10 Kasım'da "Enerji ve Ulaşım" teması kapsamında, Eylem Gündemi'nde yer alan ve "35'e 35" olarak da adlandırılan küresel elektrifikasyon taahhüdü duyurulacak. Bu kapsamda ulaşım, bina, sanayi ve tarım gibi sektörlerde elektriğe geçişin hızlandırılması, yüzde 23-24 seviyesinde bulunan elektrifikasyon oranının 2035'te yüzde 35'e çıkarılması hedefleniyor.

11 Kasım'da Eylem Gündemi'nin de ilk öncelik alanı olarak belirlenen Sıfır Atık teması ele alınacak, aynı tarihte COP31 Liderler Zirvesi'nin ilk günü başlayacak. Sıfır Atık yaklaşımını destekleyen iki girişim, liderler düzeyinde tanıtılacak. Bu girişimler, döngüsel ekonomi alanında uluslararası bilgi ve deneyim paylaşımını artırmayı ve işbirliğini güçlendirmeyi hedefleyen Döngüsellik Bilgi Paylaşım Ağı Girişimi ile atık sektöründen kaynaklanan metan emisyonlarının azaltılmasına yönelik uluslararası işbirliğini geliştirmeyi amaçlayan Atıktan Kaynaklanan Metan Emisyonlarına İlişkin Küresel Üst Düzey Diyalog Girişimi olarak açıklandı.

12 Kasım'da Liderler Zirvesi'nin ise ikinci ve son günü yapılacak ve "Dirençli Şehirler ve Yapılı Çevre" teması üzerinde yoğunlaşılacak. İklime dirençli altyapı, binalar ve kentsel planlama gibi başlıklar ele alınacak ve binalarda enerji kullanım yoğunluğunun en az yüzde 25 azaltılması hedefi gündeme getirilecek.

13 Kasım'daki etkinliklerin teması "finans ve ticaret" olarak belirlenirken, İklim Uygulama Köprüsü (BRIDGE) gündeme gelecek. Mekanizma, ülkelerin iklim ve kalkınma önceliklerini finansmana hazır proje portföylerine dönüştürerek hedefler ile uygulama arasındaki açığı kapatmayı amaçlıyor.

14 Kasım'da Çocuk, Gençlik, Eğitim ve Beceriler teması kapsamında etkinlikler düzenlenecek. Özellikle gençlerin iklim eylemine katılımını ve iklim okuryazarlığını artırmayı hedefleyen çalışmalar gündeme gelecek.

7. günde mola, son günde nihai müzakere gündemi

15 Kasım'da COP31 toplantılarına mola verilecek, "Antalya'da Bir Nefes" adıyla, sosyal ve kültürel programlar düzenlenecek.

16 Kasım'da "Bilim, Sanayi ve Teknoloji" teması ele alınacak. Bu başlıkta, Türkiye tarafından geliştirilen ve en az gelişmiş ülkelerin sanayileşme ihtiyaçlarını teknoloji, teknik uzmanlık ve finansmanla buluşturacak Yeşil Sanayileşme Kolaylaştırma Mekanizması da gündemde olacak.

17 Kasım'da "Okyanus, Denizler, Doğa ve Arazi Kullanımı (Rio Sinerjisi)" temasıyla etkinlikler düzenlenecek. Küresel ısınma nedeniyle yükselen deniz seviyeleri başta olmak üzere okyanuslar için uygulama planı içeren güçlü bir sonuç talep eden Pasifik ada ülkelerinin bu taleplerini daha güçlü dile getirmeleri bekleniyor.

18 Kasım'da "İnsani ve Sosyal Kalkınma" başlığıyla iklim krizinin etkilediği istihdam ve geçim kaynakları ile kırılgan gruplar ve adil geçiş konuları gündeme getirilecek.

19 Kasım'da "İmece: Uygulamanın Güçlendirilmesi" teması kapsamında düzenlenecek etkinliklere ağırlık verilecek. Uygulamayı hızlandırmak için işbirliklerine odaklanılacak olan etkinliklerde Eylem Gündemi kapsamındaki girişim ve taahhütlerde kaydedilen ilerlemenin değerlendirilmesi de bekleniyor.

COP31'in son günü olan 20 Kasım, nihai müzakerelere ayrılacak. Tarafların yapacağı son müzakerelerle oluşturulacak final metni, iklim kriziyle mücadelede gelecek bir yılın yol haritası niteliği taşıyacak.