Atatürk'ün Samsun'a Çıkışı

Türkiye Cumhuriyeti'nin Kurucusu Büyük Önder Gazi Mustafa Kemal Atatürk, 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkarak kurtuluş mücadelesinin meşalesini yaktı.

Gazi Mustafa Kemal Paşa, Mondros Mütarekesi'nin 30 Ekim 1918'de imzalanmasından sonra Yıldırım Orduları Grup Komutanlığından 3 Kasım 1918'de İstanbul'a döndü. Samsun'a gidinceye kadar 6 ay İstanbul'da kalan Mustafa Kemal, birçok temasta bulundu.

Mustafa Kemal Paşa, kendi deyimiyle, "Kendisini İstanbul'dan uzaklaştırmak ve Anadolu dağlarında çürütmek" isteyenlerce 9. Ordu Müfettişliği ile görevlendirildi ancak müfettişliği kabul ederken, görevinin geniş yetkilerle donatılmasını sağladı.

İzmir'in işgal edildiği 15 Mayıs 1919'da ise Mustafa Kemal Paşa, Genelkurmay Başkanlığında Cevat (Çobanlı) ve Fevzi (Çakmak) paşalara, sonra da Babıali'de bazı hükümet üyelerine veda etti. Aynı gün Yıldız Sarayı'nda Padişah Vahdettin tarafından kabul edilen Mustafa Kemal, daha sonra Bandırma Vapuru'nun kaptanı İsmail Hakkı (Durusu) Bey'i Şişli'deki evine çağırarak yolculukla ilgili bilgi aldı.

Mustafa Kemal'i ve beraberindekileri taşıyan Bandırma Vapuru, 16 Mayıs'ta İstanbul'dan yola çıktığında, Kız Kulesi açıklarındayken İtilaf Devletleri denetim görevlilerince vapurda, silah ve kaçak malzeme araması yapıldı.

İtilaf Devletleri denetim görevlilerinin gemiyi terk etmelerinin ardından Karadeniz'e yönelen Bandırma'nın güvertesinde Mustafa Kemal Paşa, yanındakilere şunları söyleyecekti: "Bunlar işte böyle yalnız demire, çeliğe, silah kuvvetine dayanırlar. Bildikleri şey yalnız madde! Bunlar hürriyet uğruna ölmeye karar verenlerin kuvvetini anlayamazlar. Biz, Anadolu'ya ne silah ne cephane götürüyoruz. Biz ideali ve imanı götürüyoruz."

Güç koşullar altında süren yolculuktan sonra 19 Mayıs 1919 sabahı Samsun'a ulaşan Mustafa Kemal Paşa ve beraberindekiler, askeri bando eşliğinde halk tarafından sevgiyle karşılandı.

Mustafa Kemal Paşa, yurdun kurtuluş mücadelesini Samsun'a ayak basarak başlatmış oldu. Düşman işgaline karşı bilinçlendirilerek halkın Kuvayımilliye'ye destek olması sağlandı. 11 Ekim 1922'de Mudanya Mütarekesi imzalanana kadar Türk Kurtuluş Savaşı devam etti.

Mustafa Kemal Atatürk'ün isteği doğrultusunda 20 Haziran 1938 tarihli kanunla "Gençlik ve Spor Bayramı" adıyla milli bayramlar arasında yer alan 19 Mayıs, 7 Mart 1981'de "Atatürk'ü Anma" ibaresi eklenerek "Atatürk'ü Anma ve Gençlik ve Spor Bayramı" oldu.

Bayramın adı, 1995'te kararnameyle "ve" bağlacı kaldırılarak "Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı" olarak değiştirildi.

Ulusal Mücadele ve Çağdaşlaşma Lideri Atatürk

Birleşmiş Milletler Eğitim, Bilim ve Kültür Örgütü (UNESCO) 1981 yılında, 100. doğum yıl dönümü dolayısıyla Atatürk'ü "Ulusal Mücadele ve Çağdaşlaşma Lideri" olarak ilan etti.

Uluslararası işbirliği ve barış yolunda çalışmış üstün kişilerin gelecek kuşaklar için örnek olacakları inancı ile 27 Kasım 1978 tarihli UNESCO Genel Kurulu kararı doğrultusunda Atatürk'ün "1981" yılında anılması kararlaştırıldı.

Bu kapsamda, Atatürk'ün doğumunun 100. yılı tüm dünyada, "1981 Atatürk Yılı" olarak kutlandı. Yıl boyu süren etkinliklerle 21 Mayıs'ta Atatürk'ün doğum günü çeşitli törenlerle kutlandı.

Belli başlı öteki olaylar:

18 Mayıs

1804 - Napoleon Bonaparte, Fransa İmparatoru ilan edildi.

1898 - Şair Faruk Nafiz Çamlıbel, İstanbul'da doğdu.

1929 - Sivas'ın Suşehri ilçesindeki 6,1 büyüklüğündeki depremde 64 kişi hayatını kaybetti.

1980 - Galatasaraylı ünlü futbolcu "Baba Gündüz" (Gündüz Kılıç) vefat etti.

1981 - TBMM'nin eski başkanlarından Fuat Sirmen İstanbul'da 81 yaşında hayata veda etti.

1996 - Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'e, İzmit'te İbrahim Gümrükçüoğlu tarafından suikast girişiminde bulunuldu. Demirel, olaydan yara almadan kurtuldu. Koruma Müdürü Şükrü Çukurlu kolundan, bir gazeteci ise ayağından yaralandı.

2000 - Doç. Dr. Bahriye Üçok'un katledilmesinde kullanılan pakette tespit edilen parmak izinin, Umut Operasyonu kapsamında yakalanan Ferhan Özmen'e ait olduğu belirlendi.

2003 - Türkiye'nin ilk özel rakı fabrikasının temeli, İzmir'in Menderes ilçesi Tekeli beldesinde atıldı.

2006 - Danıştay saldırısında öldürülen 2. Daire Üyesi Mustafa Yücel Özbilgin'in Kocatepe Camisi'ndeki cenaze törenine katılan eski Başbakanlardan Bülent Ecevit, daha sonra gittiği evinde aniden tansiyonu yükselerek fenalaştı ve GATA'ya kaldırıldı. Beyin kanaması geçirdiği belirlenen Ecevit, ameliyat edildi.

2009 - Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği (ÇYDD9 Genel Başkanı Prof. Dr. Türkan Saylan, İstanbul'da tedavi gördüğü hastanede 74 yaşında vefat etti.

2016 - Sri Lanka'da etkili olan şiddetli yağışların yol açtığı sel ve heyelanlarda 92 kişi hayatını kaybetti, 319 bin kişi evinden oldu. Toprak altında kaldığı düşünülen 100 kişiyi arama kurtarma çalışmalarına 13 gün sonra son verildi.

2017 - Suriye rejimiyle ilişkisi olan birey ve şirketlere yönelik yaptırım uygulanmasını öngören yasa tasarısı ABD Meclisi'nden geçti.

2018 - İslam İşbirliği Teşkilatı, üye ülkelerin devlet ve hükümet başkanlarının katılımıyla İstanbul Kongre Merkezi'nde toplandı.

2018 - Küba'nın başkenti Havana'dan Holguin kentine gitmek üzere havalanan ve 104 yolcu ile 9 kişilik mürettebatı taşıyan uçağın, Jose Marti Uluslararası Havalimanı'ndan kalktıktan kısa süre sonra düşmesi sonucu 110 kişi öldü, 3 kişi yaralı kurtuldu.

2022 - Finlandiya ve İsveç, NATO'ya üye olabilmek için resmi başvuru mektuplarını NATO Genel Sekreteri Jens Stoltenberg'e teslim etti.

2023 - Kolombiya'da 1 Mayıs'ta 7 kişiyle kaybolan uçağın enkazı bulundu. Uçakta aralarında 11 aylık bebeğin de bulunduğu 4, 9 ve 13 yaşlarındaki çocukların, 17 gün boyunca ormanlık alanda hayatta kaldığı ortaya çıktı.

2023 - Yargıtay, Konya'da sokakta şiddete uğrayan kadını kurtarmak isterken saldırgan Özgür Duran'ı bıçaklayıp öldüren Kadir Şeker'e, yeniden yargılama sonucu verilen 10 yıl 10 ay hapis cezasını onadı.

19 Mayıs

1915 - Yarbay rütbesindeki Mustafa Kemal, Arıburnu cephesinde gösterdiği cesaret ve kahramanlık dolayısıyla Miralaylığa (albay) terfi etti.

1919 - 9. Ordu Müfettişi Mustafa Kemal Paşa, karargahıyla Samsun'a çıkarak Milli Mücadele'yi başlattı.

1924 - Musul sorunuyla ilgili Türk-İngiliz heyetleri arasında, "Haliç Konferansı" diye adlandırılan görüşmeler başladı. 9 Haziran'a kadar süren görüşmelerden sonuç alınamayınca, konu Milletler Cemiyetine götürüldü.

1927 - Türkçülük ve halkçılık görüşleriyle tanınan yazar Ahmet Hikmet Müftüoğlu 56 yaşında İstanbul'da vefat etti.

1935 - İngiliz casus Thomas Edward Lawrence (Arabistanlı Lawrence) motosiklet kazasında öldü.

1939 - Anadolu Ajansı, 1 Mart 1925'te şirkete dönüştürüldüğünde ilk Yönetim Kurulu Başkanı olan düşünür ve siyasetçi Ahmet Ağaoğlu, 70 yaşında İstanbul'da vefat etti.

1943 - Ankara'da Gençlik Parkı törenle açıldı.

1945 - Cumhurbaşkanı İsmet İnönü, 19 Mayıs törenindeki konuşmasında, "Harp zamanlarının ihtiyatlı tedbirlere lüzum gösteren darlıkları kalktıkça, memleketin siyaset ve fikir hayatında demokrasi prensipleri daha geniş ölçüde hüküm sürecektir." sözleriyle çok partili düzene geçişin sinyalini verdi.

1975 - ABD Senatosu, Türkiye'ye silah ambargosunun kaldırılmasını kararlaştırdı.

1981 - Büyük Önder Atatürk'ün Selanik'te doğduğu ev yeniden düzenlenerek Devlet Bakanı İlhan Öztrak tarafından hizmete açıldı. Atatürk'ün evinin benzerinin temeli Ankara Atatürk Orman Çiftliği'nde Başbakan Bülend Ulusu tarafından atıldı.

1986 - Atatürk Uluslararası Barış Ödülü'ne değer bulunan eski NATO Genel Sekreteri Josef Luns ödülünü törenle aldı.

1997 - Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, Atatürk Uluslararası Barış Ödülü'nü Bosna-Hersek Türk Barış Gücü'ne verdi.

2000 - Atatürk Uluslararası Barış Ödülü, KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş'a verildi.

2004 - Pop müziği sanatçısı Çetin Alp, 57 yaşında İstanbul'da vefat etti.

2006 - Osmaniye-Gaziantep karayolunda, Afganistan ve Bangladeş uyruklu kaçakları taşıyan kamyonetin tıra çarpması sonucu 44 kişi hayatını kaybetti.

2008 - Sigara içilen yerlere ilişkin yasağın kapsamını genişleten Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun yürürlüğe girdi.

2011 - IMF Başkanı Dominique Strauss-Kahn, görevinden istifa etti. Otel görevlisi bir kadına cinsel saldırı suçlamasıyla New York'ta mahkemeye çıkarılan Kahn, kefaletle serbest bırakıldı.

2015 - 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı kutlamaları kapsamında 17 yıl sonra ilk kez Anıtkabir'de konser verildi. TSK Armoni Mızıkası Komutanlığı Orkestrası ile opera sanatçıları Feryal Türkoğlu ve Hakan Aysev, Mustafa Kemal Atatürk'ün sevdiği türküleri söyledi. Piyanist Gülsin Onay da İzmir Marşı, Onuncu Yıl Marşı başta olmak üzere klasik eserleri seslendirdi.

2016 - Paris-Kahire seferini yapan, 3'ü çocuk 56 yolcu ve 7'si uçuş görevlisi 10 kişilik mürettebatın bulunduğu Airbus A320 tipi yolcu uçağı radardan kaybolmasının ardından Yunanistan'ın Kerpe Adası açıklarında denize düştü. Kazadan kurtulan olmadı.

2016 - Prof. Dr. Aziz Sancar, 2015 Nobel Kimya Ödülü'nün madalya ve sertifikasını, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın da katıldığı törenle Anıtkabir Komutanlığına takdim etti.

2016 - UEFA Avrupa Ligi Finali'nde İngiltere'nin Liverpool takımını 3-1 yenen İspanyol temsilcisi Sevilla üst üste üçüncü kez şampiyon oldu.

2017 - İran'da Cumhurbaşkanlığı seçimini, oyların yüzde 57'sini alan Hasan Ruhani kazandı.

2018 - Atatürk'ün 19 Mayıs 1919'da Samsun'a çıkışının 99. yılı dolayısıyla kentte düzenlenen "Gençlik ve Bayrak Yürüyüşü"nde 1919 metre uzunluğunda Türk bayrağı açıldı.

2018 - İngiltere Kraliçesi 2. Elizabeth'in torunu ve tahtın 6. sıradaki varisi Prens Harry, Amerikalı oyuncu Meghan Markle ile evlendi.

2019 - Siyasi parti liderleri, 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı 100. Yıl Törenleri için Samsun'da bir araya geldi.

2020 - 19 Mayıs Atatürk'ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı, ülke genelinde Kovid-19 tedbirleri ve sokağa çıkma kısıtlaması altında kutlandı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın çağrısı üzerine saatler 19.19'u gösterdiğinde vatandaşlar, evlerinin balkon ve pencerelerinden İstiklal Marşı'nı okudu.

2022 - Tarihinin en ağır ekonomik kriziyle mücadele eden Sri Lanka, ilk kez vadesi gelen borcunu ödeyemeyerek temerrüde düştü.

2024 - İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi ve Dışişleri Bakanı Hüseyin Emir Abdullahiyan helikopter kazasında hayatını kaybetti.

2024 - Kuzey Makedonya'da 8 Mayıs'ta düzenlenen cumhurbaşkanı seçiminin ikinci turunun kazananı Gordana Siljanovska Davkova, ülkenin ilk kadın cumhurbaşkanı olarak görevine başladı.

2025 - Türkiye'yi uluslararası açık su yüzmelerinde temsil eden Yasemin Altıntaş ve Murat Öz, ABD'nin Hawaii eyaleti açıklarındaki Molokai Kanalı'nı geçmek için yüzerken köpek balığı saldırısına uğrayarak, parkuru yarım bıraktı.

20 Mayıs

1481 - II. Bayezid Osmanlı tahtına oturdu.

1506 - Kaşif Kristof Kolomb yaşamını yitirdi.

1622 - Osmanlı İmparatorluğunda isyancılar, ordu ve yönetimde yenilik taraftarı Padişah II. Osman'ı tahttan indirip öldürdü. Öldürülen ilk padişah olan "Genç Osman"ın yerine "Deli Mustafa" ikinci kez tahta çıkarıldı.

1878 - II. Abdülhamit'i devirmek, Çırağan Sarayı'nda tutulan V. Murat'ı tahta çıkarmak amacıyla "Çırağan baskını"nı düzenleyen gazeteci Ali Suavi öldürüldü.

1928 - Dil Encümeni Heyeti kuruldu.

1940 - Devlet Konservatuvarı Kuruluşu Hakkındaki Kanun kabul edildi.

1963 - Bazı ordu birlikleri, Ankara'da Talat Aydemir'in yönetiminde yeniden ayaklandı. Olayların ardından üç büyük ilde sıkıyönetim ilan edildi. Bu kez girişimde bulunanlar yargılandı, 5 Temmuz 1964'de Aydemir ve Fethi Gürcan idam edildi.

1983 - 12 Eylül'ün ardından partiler kurulmaya başlandı. Anavatan Partisinin (ANAP) kuruluşuna ilişkin belgeler, İçişleri Bakanlığına verildi. ANAP Genel Başkanlığına Turgut Özal, Halkçı Parti (HP) Genel Başkanlığa Necdet Calp seçildi. Büyük Türkiye Partisi Genel Başkanlığa Ali Fethi Esener getirildi.

1990 - Milli Savunma Bakanı Safa Giray, Hava Kuvvetlerinden, 17'si subay, 97'si astsubay olmak üzere 114 kişinin irticai örgütlerle ilişkileri olduğu için atıldığını açıkladı.

2000 - Trabzon'un Beşikdüzü ilçesinde geleneksel mayıs şenlikleri dolayısıyla denize açılan iki teknenin alabora olması sonucu 38 kişi boğuldu, 15 kişi yaralandı.

2010 - ATM makinesinin mucidi İskoçyalı John Shepherd-Barron 84 yaşında hayatını kaybetti.

2011 - Türk tenisçi Marsel İlhan, Fransa Açık Tenis Turnuvası'nda (Roland Garros) 3. eleme turunda rakibine yenilmesine karşın kontenjandan ana tabloda mücadele etme hakkı kazandı. İlhan, 4 "Grand Slam" turnuvasında da teklerde ana tabloda mücadele eden ilk Türk tenisçi ünvanını elde etti.

2012 - Chicago'da NATO İttifakı'nın en geniş kapsamlı zirvesi düzenlendi. Zirvenin ana gündem maddelerini Afganistan, Füze Savunma Sistemi ve Suriye oluşturdu.

2016 - TBMM Genel Kurulunda, hakkında dosya bulunan milletvekillerinin yasama dokunulmazlığının kaldırılmasına ilişkin Anayasa değişikliği teklifi, 376 oyla kabul edilerek yasalaştı.

2016 - Servet Tazegül, Avrupa Tekvando Şampiyonasında 68 kilo finalinde rakibini 6-5 yenerek üst üste 5. kez Avrupa Şampiyonu oldu.

2016 - Milli tenisçi Çağla Büyükakçay, Fransa Açık'ta (Roland Garros) tek kadınlarda rakibini yenerek ana tabloya yükseldi ve bir ilke imza attı.

2017 - FETÖ elebaşı Fetullah Gülen'e yakınlığıyla bilinen NBA basketbolcusu Enes Kanter, Romanya'da polis tarafından ülkeye alınmadı.

2017 - Güneş Sistemi'nin dış kısmında Kuiper Kuşağı'nda yer alan 3. en büyük cüce gezegen 2007 QR10'un yörüngesinde bir uydu keşfedildi.

2020 - Gençlik ve Spor Bakanlığı ile Türkiye Atletizm Federasyonunun organizasyonuyla 19 Mayıs Atatürk'ü Anma, Gençlik ve Spor Bayramı etkinlikleri kapsamında düzenlenen "19 Mayıs 1919 Koşusu"na 12 ülke 71 şehirden 1800 sporcu katıldı. Dijital takip edilen koşuda, Türkiye 24 saat koşu rekorunun sahibi ultra maraton koşucusu Aykut Çelikbaş, 19 saat 19 dakika boyunca kesintisiz 188,12 kilometre koştu.

2023 - Ses sanatçısı ve oyuncu Nuri Sesigüzel, tedavi gördüğü hastanede kalp yetmezliğine bağlı çoklu organ yetmezliği sebebiyle 86 yaşında hayata veda etti.

2024 - Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Başsavcısı Kerim Han, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve Savunma Bakanı Yoav Gallant hakkında "yakalama kararı" başvurusunda bulundu.

2024 - Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İran Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi helikopter kazasında hayatını kaybetmesi nedeniyle İran halkının yaşadığı derin acıyı paylaşmak için Türkiye'de bir günlük milli yas ilan edildiğini açıkladı.

2025 - İspanya Meclisi, İsrail'e silah ambargosu getirilmesi istenen tavsiye kararını kabul etti.

2025 - Türkiye ve Japonya arasındaki dostluğun arkeoloji alanındaki önemli temsilcilerinden Japon arkeolog Sachihiro Omura, Kırşehir'de hayatını kaybetti.

21 Mayıs

1847 - Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü (Defterhane-iş Amire Kalemi) kuruldu.

1927 - Amerikalı havacı Charles Lindbergh, "Sprit of St. Louis" adlı uçağıyla New York'tan Paris'e uçarak, Atlas Okyanusu'nu geçen ilk pilot oldu.

1960 - Harp Okulu öğrencileri, hükümet aleyhine sessiz yürüyüş yaptı.

1971 - Anayasa Mahkemesi, Milli Nizam Partisi'nin kapatılmasına karar verdi.

1971 - Tiyatro sanatçısı Avni Dilligil, 63 yaşında İstanbul'da vefat etti.

1981 - Atatürk'ün doğumunun 100. yılı törenlerle kutlandı.

1983 - Avrupa Konseyinin, Avrupa medeniyetinin zenginliğini oluşturan kültürleri tanıtmak amacıyla düzenlediği sergilerden 18'incisi İstanbul'da "Anadolu Medeniyetleri Sergisi" adıyla açıldı.

1991 - Hindistan Başbakanı Rajiv Gandhi öldürüldü.

1994 - Hacda "şeytan taşlama" sırasında izdiham çıktı, 7'si Türk 185 hacı hayatını kaybetti.

1997 - Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı Vural Savaş, Refah Partisi'nin "Anayasa'nın laiklik ilkesine aykırı eylemlerin odağı haline geldiği" gerekçesiyle sürekli kapatılması istemiyle Anayasa Mahkemesi'nde dava açtı.

2000- "Umut Operasyonu"nda yakalanan Ferhan Özmen, Necdet Yüksel, Mehmet Gürova, Mehmet Kasap ve Hakkı Selçuk Şanlı, Ankara Nöbetçi 1 Numaralı Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) tarafından tutuklandı.

2004- Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer, Devlet Güvenlik Mahkemelerinin kaldırılmasını içeren Anayasa değişikliğini onayladı.

2006- Karadağ, Sırbistan'dan ayrılmak için düzenlenen referandumda bağımsızlığı seçti. 3 Haziran'da da bağımsızlık ilan edildi.

2013- Fransa'nın ünlü tarihçilerinden Dominique Venner, Paris'in ünlü Notre Dame Katedrali'nde yaşamına son verdi. Aşırı sağ ideolojiden gelen ve aynı zamanda deneme yazılarıyla ünlü 78 yaşındaki tarihçinin, ünlü katedralde, tabancayla intihar ettiği belirtildi.

2015- Türk Havacılık ve Uzay Sanayii AŞ (TUSAŞ) bünyesinde Göktürk-1 Uydu Programı kapsamında Türkiye'nin ilk Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test (USET) Merkezinin açılışı yapıldı.

2015 - Milli okçu Yeşim Bostan, Gençler Avrupa Kupası 1. ayak yarışlarında, makaralı yayda Avrupa rekoru kırdı.

2016- Afganistan Talibanı lideri Molla Ahtar Mansur, ABD Savunma Bakanlığının Pakistan'ın Belucistan eyaletine düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybetti.

2017- Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Ankara Spor Salonunda yapılan AK Parti 3. Olağanüstü Büyük Kongresi'nde geçerli 1414 oyun tamamını alarak Genel Başkanlığa seçildi.

2018- ABD ve Guatemala'nın ardından Güney Amerika ülkesi Paraguay da, Tel Aviv'deki büyükelçiliğini Kudüs'e taşıdı.

2020- Sağlık Bakanlığı, şehirler arası seyahatlerde, iş yerlerinde ve bireysel iletişim gerektiren tüm kamusal mekanlarda kullanılacak HES kodu uygulamasını başlattı.

2020- Suudi Arabistan'ın İstanbul Başkonsolosluğunda katledilen gazeteci Cemal Kaşıkçı'nın ailesi, cinayeti işleyenleri affettiklerini duyurdu.

2025- Türk Devletleri Teşkilatı Gayriresmi Zirvesi kapsamında, Nobel Kimya Ödülü sahibi Prof. Dr. Aziz Sancar'a "Ali Şir Nevai Uluslararası Ödülü" takdim edildi.

22 Mayıs

1912- Hicivleriyle bilinen Şair Eşref öldü.

1931- Futbolda İstanbul Şampiyonu Fenerbahçe, Yunanistan Şampiyonu Olimpiyakos'u 1-0 yendi.

1947- ABD Başkanı Harry Truman, Türkiye'ye yapılacak yardımı imzaladı. Yardımı, ABD Dışişleri Bakanı Marshall'ın kontrol edeceği açıklandı. Aynı gün General Oliver başkanlığındaki ABD heyeti, askeri yardımı görüşmek üzere Türkiye'ye geldi.

1950- 14 Mayıs'ta yapılan seçimlerden birinci çıkan Demokrat Parti'nin Genel Başkanı ve İzmir Milletvekili Celal Bayar, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından Türkiye'nin üçüncü Cumhurbaşkanı seçildi. Hükümeti kurmakla Aydın Milletvekili Adnan Menderes görevlendirildi.

1955- Aziziye Tabyası kahramanı Nene Hatun, 97 yaşında Erzurum'da vefat etti.

1958- İstanbul Süleymaniye'deki tarihi Siyavuş Paşa Konağı yandı.

1960- Haberleşmeye sansür koyan Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı, 5 kişinin bir araya gelerek dolaşmasını yasakladı.

1960- Ressam İbrahim Çallı, İstanbul'da 78 yaşında hayata veda etti.

1971- Bingöl'de 6,7 büyüklüğündeki depremde 878 kişi hayatını kaybetti.

1972- Richard Nixon, Sovyetler Birliği'ni ziyaret eden ilk ABD Başkanı oldu.

1980- Sovyetler Birliği'nin Afganistan'ı işgaline karşı çıkmak amacıyla Moskova Olimpiyatları'nı protesto eden ABD'nin çağrısına uyan Bakanlar Kurulu, Türkiye'nin de olimpiyatlara katılmaması yönünde karar aldı.

1982- Türkiye'nin 5. Cumhurbaşkanı Cevdet Sunay 83 yaşında İstanbul'da vefat etti.

1988- Galatasaraylı Tanju Çolak, Metin Oktay'ın 25 yıllık 38 gol rekorunu 39 golle kırdı.

1991- Nazım Hikmet Kültür ve Sanat Vakfı kuruldu.

2007- Ankara Ulus'taki Anafartalar Çarşısı önündeki bombalı terör saldırısında 6 kişi öldü, 91 kişi yaralandı. Yaralılardan 3'ünün değişik tarihlerde yaşamını yitirmesiyle ölü sayısı 9'a yükseldi.

2008- TBMM Genel Kurulunda, üniversite bulunmayan 9 ilde devlet, İstanbul'da da 2 vakıf üniversitesi kurulmasını öngören kanun tasarısı kabul edildi. Böylece Türkiye'de üniversitesiz il kalmadı.

2010- CHP 33. Olağan Kurultayı'nda tek aday olan Kemal Kılıçdaroğlu, Genel Başkan seçildi.

2011- 64. Uluslararası Cannes Film Festivalinde, "Bir Zamanlar Anadolu'da" filmiyle yönetmen Nuri Bilge Ceylan ve "Le gamin au velo" filmiyle Eric ve Luc Dardenne kardeşler, "Büyük Ödül"ü paylaştı.

2013 - Uzan ailesince Çukurova (ÇEAŞ) ve Kepez Elektrik Şirketlerine el konulmasından dolayı açılan Libananco davasının temyizi, Türkiye Cumhuriyeti lehine sonuçlandı. Washington'daki son duruşmadan faiziyle birlikte Türkiye'ye 23,5 milyar dolarlık dünyanın en büyük tazminatlarından birinin ödenmesi kararı verildi.

2013 - Polonya'nın başkenti Varşova'daki Gliwice Onkoloji Enstitüsünce, iş yerinde geçirdiği kazada yüzü ve çene kemikleri parçalanan bir kişiye ilk "acil" yüz nakli yapıldı.

2016 - AK Parti 2. Olağanüstü Büyük Kongresi'nde Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanı Binali Yıldırım, geçerli 1405 oyun tamamını alarak, partinin üçüncü genel başkanlığına seçildi.

2016 - İran'ın Şiraz kentinde düzenlenen Büyükler Grekoromen Güreş Dünya Kupası müsabakalarında Türkiye dünya üçüncüsü oldu.

2016 - İsviçre'nin Montrö kentindeki Avrupa Tekvando Şampiyonası'nda kadınlarda 62 kiloda İrem Yaman altın madalya kazandı.

2017 - FETÖ'nün 15 Temmuz darbe girişimi sırasında Genelkurmay Karargahı'nda yaşanan eylemlere ilişkin Akın Öztürk, Mehmet Partigöç ve Mehmet Dişli'nin de aralarında bulunduğu sözde "yurtta sulh konseyi" üyeleri dahil 221 sanığın yargılanmasına başlandı.

2017 - İngiltere'nin Manchester kentindeki bir konser salonunda canlı bombanın kendisini patlattığı terör saldırısında 22 kişi hayatını kaybetti, 59 kişi yaralandı. Saldırıyı terör örgütü DEAŞ üstlendi.

2022 - Kovid-19 vaka sayısı 1000'in altına düştü.

2024 - Norveç, İsveç ve İrlanda hükümetleri Filistin devletini tanıyacağını duyurdu.

23 Mayıs

1919 - İzmir'in, İtilaf Devletleri adına Yunan güçlerince işgalini protesto için Sultanahmet Mitingi yapıldı.

1928 - Türk Vatandaşlığı Kanunu, TBMM'de kabul edildi.

1938 - İstanbul Elektrik Şirketinin hükümetçe satın alınmasına ilişkin sözleşme Ankara'da imzalandı.

1944 - Nazi liderlerinden Heinrich Himmler, müttefiklerin eline geçmemek için siyanür kapsülüyle intihar etti.

1949 - İkiye bölünen Almanya'nın batı tarafında "Federal Cumhuriyet" ilan edildi.

1960 - İsrail, Nazi savaş suçlusu Adolf Eichmann'ı yakaladığını açıkladı.

1971 - İsrail Başkonsolosu Efraim Elrom, Nişantaşı'ndaki bir apartman dairesinde şakağına sıkılan üç kurşunla öldürülmüş bulundu. Elrom, 17 Mayıs'ta kaçırılmıştı.

1992 - İstanbul'a 117 yıl hizmet eden Galata Köprüsü yerinden sökülerek Haliç'e çekildi.

1995 - "Kömür Kralı" olarak tanınan Yeni Günaydın ve Tan gazetelerinin sahibi Bekir Kutmangil silahlı saldırıda öldürüldü.

1996 - Türk pop müziği sanatçısı Tanju Okan hayatını kaybetti.

2002 - Ankara'nın en eski ve en büyük sinemalarından Akün, 1975'te Ertem Eğilmez'in unutulmaz filmi "Hababam Sınıfı" ile açtığı perdelerini, yine aynı filmle bir daha açılmamak üzere kapattı.

2006 - Ege Denizi üzerinde keşif uçuşu yapan Türk ve Yunan Hava Kuvvetlerine ait iki F-16 uçağı havada çarpışarak düştü. Paraşütle atlayan pilot, Panama bayraklı bir tanker tarafından kurtarıldıktan sonra askeri helikopterle Fethiye'ye getirildi.

2013 - Eski Olağanüstü Hal (OHAL) Bölge ve İstanbul Valisi Hayri Kozakçıoğlu, Sarıyer'deki evinde ölü bulundu. Göğsüne yakın mesafeden ateş edildiği tespit edilen Kozakçıoğlu'nun cesedinin yakınında ruhsatlı tabancası bulundu.

2013 - Japon dağcı Yuichiro Miura, 80 yaşında Everest'e tırmanarak dünyanın zirvesine ulaşan en yaşlı kişi oldu.

2016 - ABD Başkanı Barack Obama, Vietnam'a uygulanan silah ambargosunun kaldırıldığını açıkladı.

2016 - Türkiye'nin ev sahipliğinde İstanbul'da ilk kez, Birleşmiş Milletler Dünya İnsani Zirvesi düzenlendi.

2017 - ABD, terör örgütü PYD/PKK'ya Suriye'de DEAŞ'la mücadele gerekçesiyle 15 ve 20 Mayıs'ta iki büyük askeri sevkiyat yaptı.

2018 - Yunanistan'da Danıştay, 15 Temmuz 2016'daki FETÖ darbe girişimi sonrası ülkeye kaçan darbecilere iltica hakkı verilmesine hükmetti.

2019 - Irak'ta terör örgütü DEAŞ'ın işlediği suçları soruşturan Birleşmiş Milletler ekibi, 12 toplu mezar ortaya çıkardı.

2021 - İtalya'nın kuzeyinde Stresa-Mottarone teleferik hattındaki kabinin seyir halindeyken düşmesi sonucunda 9 kişi hayatını kaybetti.

2022 - Sayıları 550 bini bulan yoklama kaçağı gence, kaçak yılına göre değişen oranlarda bir rakam ilavesiyle bedelli askerlik yolu açıldı.

2022 - Milli Uzay Programı kapsamında bir Türk vatandaşının uluslararası uzay istasyonuna gönderilmesi sürecinin resmen başlatılması kararlaştırıldı.

24 Mayıs

1543 - Dünya'nın Güneş'in çevresinde döndüğünü ispatlayan bilim adamı Kopernik hayatını kaybetti.

1844 - Amerikalı mucit Samuel F. B. Morse, ABD Senatosu üyelerinin hazır bulunduğu bir deneyle ABD Kongre binasından Baltimore'da bir tren istasyonuna, icadı olan Mors alfabesiyle ilk mesajı gönderdi.

1921 - Mustafa Kemal Paşa'ya suikast için Ankara'ya geldiği kanıtlanan İngiliz casusu Mustafa Sagir idam edildi.

1924 - Yabancı şirketlerce işletilen Anadolu Demiryollarının millileştirilmesi için Anadolu-Bağdat Demiryolları Müdiriye-i Umumiyesi kuruldu.

1979- Yüzde 85'i yerli malzeme ile üretilen ilk Türk uçağı "Mavi Işık 79-XA", Kayseri İkmal Merkezi'nde başarılı bir deneme uçuşu gerçekleştirdi.

1989 - Bulgaristan'dan Türkiye'ye zorunlu göç başladı.

2000 - İsrail, Güney Lübnan'da 22 yıldır sürdürdüğü işgale son verdi.

2016 - Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Başbakan Binali Yıldırım başkanlığında kurulan 65'inci Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti'ni onayladı.

2016 - Yunanistan'ın Makedonya sınırındaki 9 bin sığınmacının yaşadığı İdomeni sığınmacı kampı boşaltıldı.

2017 - Libya açıklarında 500 göçmeni taşıyan teknenin alabora olması nedeniyle 34 kişi hayatını kaybetti.

2017 - Brezilya'nın kuzeydoğusundaki bir madende, 1,3 metre uzunluğunda 272 kilogram ağırlığında zümrüt bulundu.

2017 - ABD Başkanı Donald Trump'ın, seçilmeden önce "Cehennem çukuru" olarak nitelendirdiği Belçika'nın başkenti Brüksel'e gelmesi, binlerce kişi tarafından protesto edildi.

2018 - Uluslararası Suçları Araştırma Ekibi, 2014'te Ukrayna'da düşürülen Malezya Havayolları MH17'nin, Rus ordusuna ait bir füze tarafından vurulduğunu tespit etti. Rusya Savunma Bakanlığı, soruşturma grubunun açıklamasını yalanladı.

2018 - Özel bir koleksiyonda olduğu tespit edilen Kültür ve Turizm Bakanlığı envanterine kayıtlı 524 yıllık el yazması Kur'an-ı Kerim, 54 yıl sonra Topkapı Sarayı Müzesi'ne iade edildi.

2023- Türkiye'nin ilk piyanist şantörlerinden, caz sanatçısı Bozkurt İlham Gencer, 100 yaşında hayatını kaybetti.

2025 - ABD Hazine Bakanlığı, Suriye'ye yönelik yaptırımların derhal hafifletilmesini sağlamak üzere genel lisans yayımladı.