Bankalar İşletme Kredilerinde Standartlarını Gevşetti, Taşıt Kredilerinde Sıkılaştırıldı

Bankalar, 2014 yılı 2. Çeyreğinde genel olarak işletmelere kullandırılan kredilere uyguladıkları standartları gevşetirken, bireysel kredilere uygulanan standartları konut kredilerinde aynı bıraktı. Taşıt kredileri ve diğer bireysel kredilerde sıkılaştırdı. Merkez Bankası Banka Kredileri Eğilimi Anketi'ne göre 2014 yılının üçüncü çeyreği için beklenti; işletmelere kullandırılan kredilerde standartların gevşetileceği, bireysel kredilerde ise sıkılaştırılacağı yönünde.

Merkez Bankası Nisan-Haziran 2014 dönemi Banka Kredileri Eğilim Anketi'nin sonuçlarını açıkladı. Banka Kredileri Eğilim Anketi'nin Nisan-Haziran 2014 döneminde açıklanan sonuçları, 2014 yılının ikinci çeyreğinde gerçekleşen değişimler ile bankaların 2014 yılının üçüncü çeyreğine ilişkin beklentilerini içeriyor. Nisan-Haziran 2014 dönemi sonuçları incelendiğinde; bankaların genel olarak işletmelere kullandırılan kredilere uyguladıkları standartları gevşettiği görüldü. Bireysel kredilere uygulanan standartlar; konut kredilerinde temelde aynı bırakılırken, taşıt kredileri ve diğer bireysel kredilerde sıkılaştırıldı. 2014 yılının üçüncü çeyreği için beklenti; işletmelere kullandırılan kredilerde standartların gevşetileceği, bireysel kredilerde ise sıkılaştırılacağı yönünde. Kredi talebi açısından bakıldığında; işletmelerin kredilere olan talebi artarken, konut kredilerine olan talebin gerilediği, taşıt kredileri ile diğer bireysel kredilere olan talebin ise arttığı görüldü. Bankaların fon sağlama imkanlarının gelişimi incelendiğinde; 2014 yılının ikinci çeyreğinde hem yurtiçi hem de yurtdışı fonlama koşullarının önceki çeyreğe göre destekleyici yönde değiştiği gözlendi.

-ÜÇÜNCÜ ÇEYREKTE DE BEKLENTİ STANDARTLARIN GEVŞETİLMESİ YÖNÜNDE-

Nisan-Haziran 2014 döneminde bankalar genel olarak işletmelere kullandırılan kredilere uygulanan standartları gevşet genel ekonomik faaliyetlere yönelik olumlu beklentiler başta olmak üzere risk algısı, diğer bankaların rekabeti başta olmak üzere rekabet baskısı ile bankaların fon maliyetlerindeki gelişmeler etkili oldu. Yılın üçüncü çeyreği için beklenti, standartların gevşetileceği yönünde tahmin edildi.

-DAHA RİSKLİ KREDİLERDEN ALINAN KAR MARJI ARTTI-

İşletmelere kullandırılan kredilere uygulanan kredi koşul ve kurallarına bakıldığında; ortalama krediler üzerinden alınan kar marjını düşüren bankaların daha riskli kredilerden aldığı kar marjını artırdığı görüldü. Faiz dışı ücret ve komisyonlar ile teminat ihtiyacı sıkılaştırılan diğer koşullar olurken, bankalar vade koşulunu gevşetti.

-İŞLETMELERİN BANKA KREDİLERİNE TALEBİ ARTTI-

Nisan-Haziran 2014 döneminde genel olarak işletmelerin banka kredilerine olan talebi artış gösterdi. Firma ölçeği açısından bakıldığında, küçük ve orta ölçekli işletmelerin aksine büyük işletmelerin kredi talebinin sınırlı da olsa gerilediği görüldü. Hem kısa hem de uzun vadeli kredilere olan talep arttı. Para birimi açısından bakıldığında; Türk Lirası cinsinden açılan kredilerde talep arttı, yabancı para cinsinden açılan kredilerde ise talep geriledi. Kredi talebindeki artışta, işletmelerin finansman ihtiyaçlarının yanı sıra alternatif finansman kaynaklarının da etkili olduğu görüldü. Yılın üçüncü çeyreği için beklenti, talepteki artışın devam edeceği yönünde.

Yılın ikinci çeyreğinde konut kredilerine uyguladığı standartları değiştirmeyen bankaların, taşıt kredileri ile diğer bireysel kredilerde standartları sıkılaştırmasında fon maliyetleri ve bilanço kısıtlamaları ile risk algısı ve rekabet baskısı etkili oldu. Gelecek çeyrekte tüm bireysel kredi türlerinde standartların sıkılaştırılması bekleniyor. Bankalar konut kredilerinde faiz dışında alınan ücret ve komisyonlar ile ortalama krediler üzerinden alınan kar marjını azaltmış, daha riskli krediler üzerinden alınan kar marjını ise artırdı. Taşıt kredileri açısından benzer fiyat politikası izleyen bankalar; bu kredi türünde teminat ihtiyacı ile vade koşullarını sıkılaştırmış, faiz dışında alınan ücret ve komisyonları ise değiştirmedi. Diğer bireysel krediler açısından bakıldığında; kâr marjının hem ortalama hem de daha riskli krediler için azaltıldığı görüldü. Bu kredi türünde faiz dışında alınan ücret ve komisyonları düşüren bankalar, teminat ihtiyacı ile vade koşulunu sıkılaştırmayı tercih etti.

-KONUT KREDİLERİNE TALEP DEVAM ETTİ-

2. çeyrekte konut kredilerine olan talepteki düşüş, konut piyasasına ilişkin beklentiler ile tüketici güveninden kaynaklandı. Taşıt kredileri ile diğer bireysel kredilerde ise tüketici güveni ve bireysel tasarruflar talep artışının ardındaki faktörler olarak gösterildi. 2014 yılının üçüncü çeyreğinde konut ve taşıt kredilerinde talebin daralması, diğer bireysel kredilerde ise talebin artması beklendi.

-FON SAĞLAMA İMKANLARI DESTEKLEYİCİ YÖNDE DEĞİŞTİ-

Anket sonuçları yılın ikinci çeyreğinde bankalar açısından fon sağlama imkanlarının destekleyici yönde değiştiğini gösterdi. Bankalar, hem yurtiçi hem de yurtdışı fonlama koşullarının yılın ilk çeyreğine göre daha gevşek olduğunu bildirdi. Fonlama koşullarının gevşeme eğilimini, yılın üçüncü çeyreğinde de sürdürmesi bekleniyor.