Cari Açıktaki Azalışa, Dış Ticaret Dengesindeki İyileşme ve Fazla Veren Altın Dış Ticareti Katkı...

Merkez Bankası ödemeler dengesi raporuna göre 2014 yılının ilk çeyreğinde cari açıktaki azalışta temel etken dış ticaret dengesindeki iyileşme oldu. Altın dış ticareti de uzun bir aradan sonra fazla vererek cari işlemler dengesine olumlu katkı sağladı.

Merkez Bankası 2014 yılı 1. çeyrek ödemeler dengesi raporunu açıkladı. Altın hariç tutulduğunda, ihracat yılın ilk çeyreğinde artış eğiliminde oldu. Avrupa Birliği (AB)ülkelerinde krizin etkilerinin hafiflemesi ile birlikte iç talebin toparlanma eğilimi göstermesi, rekabetçi seyreden kur düzeyi bu dönemde ihracat artışına katkı yapan temel faktörler olmaya devam etti. Altın ihracatı da uzun bir aradan sonra birinci çeyrekte yükselerek, ihracat artışına olumlu katkı

yaptı.

-İTHALAT HARCAMALARINDA SON BİR YILDIR GÖRÜLEN SINIRLI ARTIŞ EĞİLİMİ SÜRDÜ-

Bavul ticareti gelirleri de bu çeyrekte toparlanarak ödemeler dengesi tanımlı ihracat kalemindeki artışa katkıda bulundu. Altın hariç tutulduğunda, ithalat harcamalarında son bir yıldır görülen sınırlı artış eğiliminin yılın ilk çeyreğinde de devam ettiği gözlendi. Bu dönemde, iç talep unsurlarının ılımlı bir toparlanma göstermiş olması ve hava sıcaklığının mevsim normallerinin üzerinde seyretmesi nedeniyle enerji ithalatının yavaşlaması ithalat artış hızını sınırlayan temel faktörler oldu.

-ALTIN İTHALATI İLK ÇEYREKTE TARİHSEL ORTALAMANIN ALTINDA SEYRETTİ-

Altın ithalatı ilk çeyrekte tarihsel ortalamalarının altında seyretti. Cari işlemler dengesinin dış ticaretten sonra en önemli belirleyicisi olan hizmetler kalemi, yılın ilk çeyreğinde cari dengeye yaptığı olumlu katkıyı sürdürdü. Gelen turist sayısındaki artışa bağlı olarak turizm gelirlerindeki yükselişe rağmen turizm giderlerinin artması net turizm gelirlerinin birinci çeyrekte yatay seyretmesine neden oldu. Öte yandan, diğer taşımacılık gelirlerindeki artış toplam hizmet gelirlerinin birinci çeyrekte de büyümesine neden oldu.

-KÜRESEL RİSK İŞTAHI DALGALI SEYRETTİ-

2014 yılının ilk çeyreği küresel risk iştahının dalgalı seyrettiği ve iç gelişmelerin de etkisi ile sermaye girişlerinin önemli ölçüde yavaşladığı bir dönem oldu. Ödemeler dengesi finans hesaplarına ana başlıklar itibarıyla bakıldığında, bir süredir tarihsel ortalamalarına göre düşük düzeyde seyreden doğrudan yatırımlar 2013 yılının son çeyreğinde başladığı artış eğilimini bu çeyrekte de devam ettirdi. Portföy yatırımları ise özellikle TL cinsi enstrümanlardaki azalışın etkisi ile çıkış yönlü gerçekleşti. Diğer yatırım girişlerinde ise gerek bankacılık gerek diğer sektörün borç çevirme oranları 100 düzeyinin üstündeki seviyelerini korudu. Öte yandan, yükümlülük ayağında yer alan mevduatlarda geçen yılın üçüncü çeyreğinde başlayan çıkış birinci çeyrekte de devam etti.

-FİNANSMAN UNSURLARININ KALİTESİ İYİLEŞME GÖSTERDİ-

Finansman unsurlarının kalitesi yönünden bakıldığında, yılın ilk çeyreğinde diğer sektörün borç çevirme oranı ve portföyün vade yapısı bir önceki çeyreğe ve geçen yılın aynı dönemine göre iyileşme gösterirken, gelişmekte olan ülkelere yönelen sermaye akımlarından Türkiye'nin aldığı pay ve rezerv yeterlilik oranları her iki döneme göre gerileme gösterdi. Diğer göstergeler de bir önceki çeyreğe göre önemli bir değişiklik gözlenmedi.

-DOĞRUDAN YATIRIM GİRİŞLERİNDE ILIMLI CANLANMA DEVAM ETTİ-

Doğrudan yatırım girişlerinde, uzunca bir süredir devam eden durgun seyirden sonra geçen senenin son çeyreğinde gözlemlenen ılımlı canlanma bu çeyrekte de devam etti. Avrupa ülkeleri kaynaklı doğrudan yatırımların, özellikle birinci çeyrekte sıçrama göstermesi, bölgenin ülkemize yönelik doğrudan yatırımlarda en büyük paya sahip olması nedeniyle önem arz etti.

Yılın ilk çeyreği küresel risk iştahının dalgalı seyrettiği bir dönem oldu. Türkiye, diğer gelişmekte olan piyasalara göre negatif yönde ayrıştı. Enstrüman bazında bakıldığında, yurt dışı yerleşiklerin dönem boyunca Devlet İç Borçlanma Senetleri'nde satıcı oldukları, bankaların ise yurt dışı tahvil ihraçlarını sürdürdükleri izlendi. Hazine'nin bu dönemdeki Eurobond cinsi ihraçları da, faiz oranlarındaki sınırlı artışa paralel olarak yüksek talep gördü. Diğer sektörün ise bu çeyrekte yurt dışı tahvil ihracı olmadı.

-BORÇ ÇEVİRME ORANI TOPLAMDA 100'ÜN ÜZERİNDE SEYRETTİ-

Gerek bankacılık sektörünün gerek diğer sektörlerin yurt dışından kredi türü borçlanmalarında, 2014 yılı ilk çeyreğinde de, arz yönlü bir kısıt gözlenmedi. Bankaların tahvil cinsi borçlanmaları dahil edildiğinde, bankacılık sektörü borç çevirme oranının 100 seviyesinin oldukça üzerinde gerçekleştiği görüldü. Diğer sektörün temelde yatırımlarının finansmanı için kullandığı yurt dışından uzun vadeli kredileri yılın ilk çeyreğinde de -net bazda- giriş yönlü oldu. Diğer sektörün borç çevirme oranının toplamda da 100'ün oldukça üzerinde seyrettiği gözlendi.

Ticari krediler ihracattaki artış eğilimine paralel olarak varlık ayağında artış gösterdi. İthalatın yavaşlama eğiliminde olması ise ticari kredilerin yükümlülük ayağında azalışa neden oldu. Diğer yatırım kalemi yükümlülükleri içinde yer alan mevduatlarda geçen yılın üçüncü çeyreğinde başlayan çıkış bu çeyrekte de devam etti. Söz konusu dönemde yerleşiklerin yurt içi döviz mevduatının artış gösteriyor olması, yurt içinde yerleşik bankaların bir tercih olarak bu eğilimi desteklediğini düşündürdü.

-RESMİ REZERVLER GERİLEDİ-

Sermaye girişlerinin azalması ve Ocak ayı içinde Merkez Bankası'nın piyasalara doğrudan satış yönlü döviz müdahalesinde bulunmasının etkisiyle resmi rezervler birinci çeyrekte geriledi.